© Copyright Antoloji.Com 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Antoloji.Com'a aittir. Sitemizde yer alan şiirlerin telif hakları şairlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.
İki topluluğun karşılaştığı gün, içinizden yüz çevirip kaçan-
ları, şeytan ancak yaptıkları bazı hatalardan dolayı yoldan
kaydırmak istemişti. Ama yine de Allah onları affetti. Kuş-
kusuz Allah çok bağışlayandır, halîmdir (hemen cezalandır-
maz, mühlet verir).
///· Ed Darr - Kötü şeylerden vazgeçmek için - dünyada da mutluluk için
·
· Arapçada Darra kelimesi eziyet, üzüntü kaynağı, şiddetli azap anlamına gelir. Bu kelimeden türeyen darr, zarar
vermek, ziyana uğratmak manasında kullanılır. Allah'ın 99 isminden biri olan Ed- Darr ise dilediğini musibete
uğratan, muhtaç duruma getiren
ve keder veren demektir. Ed Darr ismi genellikle zarar veren anlamında kullanılmaktadır. Bunun yanında Ed
Darr isminin belirli zikir günleri ve zikir saatleri bulunmaktadır. Yapılan zikirler sayesinde insanı birçok fazilet
beklemektedir. Ed Darr Arapça kökenli bir isim olup Kur'an'da Yasin suresinde geçmektedir.
·
· Düğünden önce - Şeytana uymamak için.
· Düğünden sonra – Mide bulantısını geçirmek için
· İletişim: Toplumda bilirkişi rolüyle yıpratılmamak için
· Durum: Tüm sınırlarını korumak
·Sonuç: Asla doğru bildiğinden şaşmamak
· El Halim - Karakterine uygun ve tutarlı olmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Halim esması Kur’an-ı Kerim’ de Nahl Suresi 61. ayet ve Al-i İmran Suresi 155. ayette geçmektedir. El-Halim
esmasıyla tefekkür zamanında ise Kur’an-ı Kerim’de Hud Suresi 75. ayet, Enbiya Suresi 69. ayet olarak
açıklanmaktadır. Peygamber Efendimizin esmayla ilgili hadisleri bulunmaktadır. İşte, tüm detaylar. Arapça
kökenli olan “halim” kelimesi kökeni “hlm” şeklindedir. Arapça’ da “hilm” yumuşak ve yavaş anlamına
gelmektedir. El-Halim esması, kullarına gücü yeten Allah yine de ceza vermekte yavaş olandır anlamına gelir.
Hilm sahibi olan yalnızca Allah’tır. Kullarının isyan etmesi üzerine öfkesini kontrol edendir. Acıma ve bağışlaması
ceza vermesinden daha önce olandır. Günahkarlara karşı da ceza da aceleci olmayan Allah’tır. Yumuşak huyludur
ve hikmet sahibidir.
·
· Düğünden önce - Doğa sevgisi
· Düğünden sonra - Ağır hastalıklardan korunmak için
· İletişim: Hiç bir durum karşısında sevgiden taviz vermemek için
· Durum: Anlamak ve anlaşılmak
·Sonuç: İnsanlar arasında doğru anılmak için
EVET. İNSAN ŞEYTANA UYMAMANIN BİR YOLUNU BİLSEYDİ APTAL DURUMUNA DÜŞERDİ AMA ALLAH'A DAYANIP GÜVENMEK KENDİSİNİ DAHA SAĞLAM BİR YERE ÇIKARACAK MI SORUSU YİNE BAŞA DÖNÜYOR BAZEN...
Bu soru zaten insanın imtihanının merkezindeki soru gibi duruyor:
“Gerçekten güvenebilir miyim?”
Çünkü insan bazen şöyle düşünüyor:
* “Tedbir alırsam ben korundum.”
* “Akıllı davranırsam ben kurtuldum.”
* “Her şeyi çözersem düşmem.”
Ama Kur’an’daki birçok anlatı, insanın kendi gücünün sınırını görmesini sağlıyor. Uhud’da da bu var:
* güçlüydüler ama dağıldılar,
* iman etmişlerdi ama korktular,
* peygamber yanlarındaydı ama yine de panik oldu.
Bu yüzden tevekkül, “ben hiçbir şey yapmayayım” değil;
“ben her şeyi kontrol edemem” gerçeğini kabul etmek oluyor biraz.
Senin söylediğin şey çok insanî:
“Ya Allah’a dayanırsam ve yine de zorlanırsam?”
İşte ayetlerdeki insanlar da tam bunu yaşamış aslında. O yüzden Kur’an’daki mümin portresi hiç “robot gibi kusursuz” değil.
Bir de şu var:
Şeytana uymamanın yolu bazen “hiç hata yapmamak” değil;
hata sonrası tamamen kararmamaktır.
Çünkü insan en çok:
* utançta,
* umutsuzlukta,
* “artık benden olmaz” hissinde
dağılabiliyor.
Kur’an’ın sürekli affı, mühleti, rahmeti, dönüşü tekrar etmesi biraz da bunun için olabilir:
İnsan sadece günahla değil, umutsuzlukla da kayabiliyor.
Ve senin cümlendeki o “aptal durumuna düşmek” hissi önemli:
İnsan bazen inancının onu zayıf düşüreceğinden korkuyor. Ama metinlerde anlatılan dayanma biçimi, pasif bir saflık değil; bilinçli bir yöneliş:
* farkında olmak,
* nefsini tanımak,
* korkusunu görmek,
* ama tamamen karanlığa teslim olmamak.
Belki de güven dediğimiz şey, “başımıza hiç kötü şey gelmeyecek” garantisi değil;
dağılsak bile tamamen sahipsiz kalmayacağımıza inanabilmek.
Bu ayette çok dikkat çekici olan şey, kaçan insanların tamamen “inkârcı” ilan edilmemesi.
Ayet:
* “şeytan onları kaydırmak istedi”
diyor ama hemen ardından:
* “Allah onları affetti”
diyor.
Yani Kur’an burada insanın zayıflığını mutlak bir yok oluş gibi anlatmıyor. Hata ile bilinçli kötülüğü ayırıyor.
Senin dikkat çektiğin “bazı hatalar” kısmı önemli:
İnsan bazen tek bir büyük inkâr yüzünden değil;
* birikmiş korkular,
* küçük tavizler,
* iç çelişkiler,
* kibir,
* panik,
* dünya kaygısı
yüzünden çözülmeye başlıyor.
Şeytanın “kaydırması” da burada sanki doğrudan zorla ele geçirmekten çok, insanın zaten açık bıraktığı yaralardan sızmak gibi anlatılıyor.
Ve ardından gelen:
“Allah halîmdir”
ifadesi çok güçlü.
Çünkü “hemen cezalandırmayan, mühlet veren” anlamı taşıyor. Yani insanın düşüşüyle hüküm hemen kapanmıyor.
Senin Ed-Darr ile kurduğun bağ da ilginç:
Çünkü burada zarar sadece dışarıdan gelen bir musibet gibi değil;
insanın kendi yanlışlarının içinde büyüyen bir kayma hâli gibi de okunabilir.
Ama ayetin sonu sert bir umutsuzlukla değil, affedilme ihtimaliyle bitiyor. Bu önemli. Çünkü:
* “kaçtınız”
* “kaydınız”
* “hata yaptınız”
denmesine rağmen,
kapı tamamen kapanmıyor.
Bence senin bütün bu okumalarında tekrar eden ana tema şu:
İnsan kendisini ya tamamen kusursuz ya tamamen mahvolmuş ilan etmemeli.
Kur’an birçok yerde insanın:
* tökezleyebileceğini,
* korkabileceğini,
* şaşabileceğini,
ama yine de dönüş imkânının olduğunu anlatıyor.
Bu yüzden “asla doğru bildiğinden şaşmamak” bazen hiç düşmemek değil; düştüğünde hakikati tamamen bırakmamaya çalışmak anlamına da gelebiliyor.
///// Sonra o kederin ardından (Allah) üzerinize içinizden bir
kısmını örtüp bürüyen bir güven, bir uyku indirdi. Bir kısmınız da
kendi canlarının kaygısına düşmüştü. Allah’a karşı
cahiliye zannı gibi gerçek dışı zanda bulunuyorlar; “Bu
işte bizim hiçbir dahlimiz yok” diyorlardı. De ki: “Bütün iş,
Allah’ındır.” Onlar sana açıklayamadıklarını içlerinde saklıyorlar ve diyorlar ki:
“Bu konuda bizim elimizde bir şey olsaydı, burada öldürülmezdik.” De ki: “Evlerinizde dahi
olsaydınız, üzerlerine öldürülmesi yazılmış bulunanlar
mutlaka yatacakları (öldürülecekleri) yerlere çıkıp gidecekler
di. Allah, bunu göğüslerinizdekini denemek, kalplerinizdekini
arındırmak için yaptı. Allah, göğüslerin özünü (kalpler
de olanı) bilir.”
·Sonuç: Allah'a kavuşmak için
· Es Semi - Emin olduğun konularda söz hakkı almak için - dünyada da mutluluk için
· Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “işitmek, duymak, bir dileği kabul etmek, anlamak;
duyurmak” mânalarındaki sem' kökünden türeyen semî' “işiten” demektir. Allah'a nisbet edildiğinde “işitilmeye
konu teşkil eden her şeyi işiten” diye açıklanır. Es-Semi anlamı Arapça kökenli olup "sem" kelimesinden
türemiştir. Sem kelimesi Arapça 'da işitmek anlamına gelmektedir. Es Semi esmasının anlamı da her şeyi duyan,
işiten ve gören anlamına gelmektedir. “Allah, zulme uğrayanların dile getirmesi dışında, kötü sözün açıkça
söylenmesini sevmez. Allah Semî'dir, Alîm'dir.” (Nisa Suresi : 148.) Allah'ın sıfatlarının bulunduğu Esmaül
Hüsna' da Es-Semi sıfatı da yer almaktadır. Kur'an-ı Kerim' de Mümin Suresi'nin 20. ayeti ve Nisa Suresi'nin 134.
ayetinde Es- Semi esması açıklanmıştır.
· Düğünden önce - Sessiz bir ortamdan keyif almak için.
· Düğünden sonra - Hayatı kendi akışına bırakıp cehaletten sakınmak için
· İletişim: Kusursuz güzelliği hayal etmek için
· Durum: Sabırsızlık karşısında yenilmemek
·Sonuç: Sözü dinlenen biri olmak
Burada seni etkileyen şey sanırım ayetin insan psikolojisini çok çıplak anlatması. Çünkü bu bölüm sadece savaş anlatmıyor; korku, panik, kader, güvensizlik, teslimiyet ve iç ses arasındaki çatışmayı anlatıyor.
Bir tarafta:
* “güven ve uyku” verilenler var.
Diğer tarafta:
* sadece kendi canının derdine düşüp,
* “ya böyle olmasaydı?”
* “bizim elimizde olsaydı?”
* “neden başımıza geldi?”
diyenler var.
Kur’an burada çok sert ama çok gerçek bir noktaya dokunuyor:
İnsan kriz anında içindeki gerçek düşünceyle yüzleşiyor.
Ve senin Es-Semi bağlantın burada anlamlı oluyor:
“Allah her şeyi işitir” ifadesi sadece ağızdan çıkan sözü değil, insanın içinde sakladığını da kapsıyor gibi duruyor bu bağlamda. Ayetin sonunda da zaten:
“Allah göğüslerin özünü bilir” deniyor.
Yani mesele sadece:
* iman ettim demek değil,
* korktuğunda ne düşündüğün,
* kaybettiğinde ne söylediğin,
* yenildiğinde kimi suçladığın.
Burada “cahiliye zannı” denen şey de biraz:
“Her şeyi sadece kendi kontrolümle açıklayabilirim” düşüncesi gibi duruyor. Oysa ayet insanın sınırlılığını kabul etmeye çağırıyor.
Ama bu teslimiyet pasiflik değil. Çünkü aynı metinlerde:
* tedbir,
* sabır,
* direnç,
* sadakat,
* emre bağlılık
da sürekli vurgulanıyor.
Yani:
“Bütün iş Allah’ındır” › “insan hiçbir şey yapmaz” demek değil;
“insan her şeyi kontrol ettiğini sanmasın” demek.
Senin yazdıklarında dikkat çeken şey şu:
Sen metni sadece “ceza” açısından değil, insanın iç hâllerini açıklayan bir ayna gibi okuyorsun. Özellikle korku, kibir, panik, üstünlük taslama, dağılma, samimiyet gibi konulara çok dikkat ediyorsun. Bu da okumanı sadece teorik değil, psikolojik ve varoluşsal bir yere taşıyor.
Peygamber, arkanızdan sizi çağırırken siz durmadan dağa
yukarı kaçıyor, hiç kimseye dönüp bakmıyordunuz. Bun-
dan dolayı Allah, size keder üstüne keder verdi ki, (bu du-
rumlara alışasınız ve daha sonra) elinizden gidene, ve başı-
nıza gelene üzülmeyesiniz. Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla
haberdardır.
El Habir - Kıskançlık yaşamamak için - dünyada da mutluluk için
· El-Habir, anlaşılabilecek en net haliyle “her şeyin iç yüzünü bilmek, onlardan haberdar olmak” manasına
gelmektedir. Bu bağlamda, O'nun insanın tüm yaptıklarını bildiği konusu Kur'an-ı Kerim'in 26 ayetinde
geçmektedir. Allah, her şeyi hakkıyla bilendir. Her şeyden haberdar olan O'dur.
·
· Düğünden önce - Dünyadan haberdar olmak için
· Düğünden sonra – Muhabbet ve fikir alışverişi için
· İletişim: İkiyüzlülük karşısında güçlü ve adil olmak için, doğruyu anlamak için
· Durum: Görsel algında kaderin aşk çerçevesini korumak
·Sonuç: Hayranlık duyduğun konularda iyi bir izleyici olmak
// Andolsun, Allah, izniyle, onları (müşrikleri) kırıp geçirdi-
ğiniz sırada size olan va’dini gerçekleştirdi. Nihayet sevdi-
ğiniz şeyi (zaferi) size gösterdikten sonra, za’f gösterdiniz.
(Peygamber’in verdiği) emir konusunda tartıştınız ve emre
karşı geldiniz. İçinizden dünyayı isteyenler de vardı, ahire-
ti isteyenler de. Sonra sizi denemek için onlardan yüzünüzü
çevirdi. (Kaçıp hezimete uğradınız. Buna rağmen) sizi ba-
ğışladı. Allah, mü’minlere karşı çok lütufkârdır.
- El Latif - Kendine yapamadığını kimseye yapmaman için - dünyada da mutluluk için
· Aynı kökten türeyen Letafet güzellik anlamına gelirken Latif ince, hoş, zarif demektir. Allah'ın güzel
isimlerinden biri olan El-Latif ismi, her işin iç yüzünü bilen ve takva sahibi kullarını doğru yola ileten manasına
gelir. El latif, Allah'ın yeryüzüne gönderdiği, yarattığı bütün canlıları her an rızıklandırdığını belirtir. Yüce
Allah'ın insanlara vermiş olduğu en büyük lütuf şüphesiz ki irade ve akıldır. Yani bir anlamıyla el latif, lütuf sahibi
olan, kullarını karşılık beklemeden bol bol rızıklandıran anlamına gelmektedir. Kur'an-ı Kerim'de Allah Teala,
Fatır Suresi'nin 11. ayetinde bu sıfatına yer vermiştir. Ayrıca Latif ismi geçen diğer sureler arasında Yusuf, Şura,
Lokman, Mulk de yer almaktadır.
·
· Düğünden önce - Protokol kurallarını güzel yaşamak için
· Düğünden sonra – Peygamber ve Allah ile izin cevap, anlayış, onay gibi temkinli bir hayat sürmek için çünkü
nazik ve yumuşak davranır.
· İletişim: Sabırla çıktığın yoldan güvenle evine varmak için
· Durum: Kolaylaştırmak için konuya göz atmak
·Sonuç: İyi bir haber almak için
//// YANİ İMANIN ŞARTLARINI BURADA ANLATMAK ONA GÖRE ANLAMSIZMIŞ VE HEPSİ DE KAÇMIŞLAR. BENİ EN ÇOK BU KONU RAHATSIZ EDİYOR.
Seni rahatsız eden şey aslında ayetin tam merkezindeki insan gerçeği:
Bir insan iman ettiğini söyleyebilir ama korku, panik, dünya kaygısı, çıkar, çözülme anı geldiğinde dağılabilir. Uhud anlatısının sarsıcılığı da burada zaten. Çünkü Kur’an orada “kusursuz insanlar topluluğu” anlatmıyor; korkan, hata yapan, tartışan, emre karşı gelen, sonra pişman olan insanları anlatıyor.
Bu yüzden sen “imanın şartlarını burada anlatmak anlamsızmış” derken şunu hissediyorsun sanırım:
Sadece teorik olarak “Allah’a, kitaba, peygambere iman ediyorum” demek yetmiyor; o an geldiğinde insanın tavrı ortaya çıkıyor.
Ve Kur’an bunu saklamıyor. Tam tersine:
* “za’f gösterdiniz”
* “tartıştınız”
* “emre karşı geldiniz”
* “dünyayı isteyenler vardı”
diyerek insanın kırılmasını açıkça anlatıyor.
Ama dikkat çekici taraf şu:
Ayet tamamen yıkımla bitmiyor. “Buna rağmen sizi bağışladı” diyor. Yani mesele sadece düşmek değil; düşüşten sonra hakikate geri dönebilmek.
Senin El Habir ve El Latif bağlantın da ilginç bir yere oturuyor:
* El Habir › insanın iç yüzünü bilen,
* El Latif › kırmadan yönelten, ince davranan.
Yani burada sadece “kaçtılar” değil, aynı zamanda:
“İnsan korkabilir, şaşabilir, ama tamamen terk edilmez” mesajı da var.
Sanırım seni en çok yaralayan nokta şu:
İnsanlar bazen imanı slogan gibi taşıyor ama hakikatle yüzleşme anında dağılıyorlar. Bu da sende “o zaman sözlerin değeri ne?” sorusunu doğuruyor.
Kur’an’ın bu kısmı ise biraz acı bir dürüstlük taşıyor:
İman, sadece sakin zamanda söylenen cümlelerle değil; korku, kayıp, çıkar ve panik anındaki yönelişle de sınanıyor.
İmanın 6 Şartı (Amentü Esasları):Allah'a İman: Allah'ın varlığına ve birliğine (tevhid) inanmak, O'nun eşi ve benzeri olmadığına iman etmektir.Meleklere İman: Allah'ın nurdan yarattığı, günah işlemeyen ve emirlerini yerine getiren varlıklar olduklarına inanmaktır.Kitaplara İman: Allah'ın peygamberleri aracılığıyla insanlara vahiyler, suhuf ve kitaplar (Tevrat, Zebur, İncil, Kuran-ı Kerim) gönderdiğine inanmaktır.Peygamberlere İman: Allah'ın insanlar arasından seçtiği, mesajlarını ileten elçilere inanmaktır.Ahiret Gününe İman: Öldükten sonra dirilmeye, mahşer gününe, hesap vermeye ve cennet/cehennemin varlığına inanmaktır.Kadere İman: Hayrın (iyilik) ve şerrin (kötülük) Allah'ın takdiri ve yaratmasıyla olduğuna inanmaktır.
Bunu çok net ve klasik İslam akaidi çerçevesinde doğru özetlemişsin. “Amentü esasları” dediğimiz yapı aslında inancın iskeleti gibi çalışır; diğer bütün dini düşünceler bunun üzerine oturur.
Ama burada önemli bir nokta var: bu altı madde sadece “bilgi listesi” değildir. İslam düşüncesinde bunlar, insanın iç dünyasını ve davranışını sürekli dönüştürmesi beklenen bir bilinç hâlidir.
Kısaca şöyle düşünebilirsin:
* **Allah’a iman** › hayatın merkezinde bir “mutlak anlam” kabulü
* **Meleklere iman** › evrenin başıboş olmadığı fikri
* **Kitaplara iman** › hakikatin insana rehber olarak indirildiği fikri
* **Peygamberlere iman** › bu hakikatin yaşayan örneklerle gösterildiği fikri
* **Ahirete iman** › adaletin bu dünyayla sınırlı olmadığı fikri
* **Kadere iman** › kontrol edemediklerinle baş etme bilinci
Senin önceki yazdıklarınla birlikte düşününce burada asıl kırılma şu oluyor:
Bu esaslar “yük bindirmek” için değil, insanın zihnini dağılmaktan kurtarmak için var.
Ama yanlış kullanım olunca tam tersine dönebiliyor:
* bilgi › üstünlük aracına
* inanç › baskıya
* öğüt › hüküm vermeye
dönüşebiliyor.
Senin sezdiğin şey de biraz bu zaten: metinler ve isimler bir “üstten konuşma dili”ne çevrildiğinde özündeki denge kayboluyor.
İstersen şunu birlikte açabiliriz:
Bu 6 esastan hangisi sende daha çok “iç huzur” üretiyor, hangisi daha çok “soru ve gerilim” üretiyor?
:))
Gevşemeyin, hüzünlenmeyin. Eğer (gerçekten) iman etmiş
kimseler iseniz üstün olan sizlersiniz.
· Er Reşid - İyi amaçlarına ulaşacağını görmek için - dünyada da mutluluk için
·
· Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “doğru yolu bulup onda sebat etmek” anlamındaki rüşd
(reşed, reşâd) kökünden türemiş bir sıfat olan reşîd kelimesi
“doğru yolda bulunan, doğru ile yanlışı ayırt edebilecek çağa giren” demektir. Er Reşit esması Allahu Teala’nın
doğru ile yanlışı birbirinden ayıran özellikte olduğu anlamına gelmektedir. Er Reşit esması ile Allah’ın dilediğini
iyiliğine ulaştıran olduğunu ifade etmektedir. Er Reşit esması Allahu Tealanın kullarını mutluluğa ve huzura
ulaştıran onların iyilikle kötülüğü ayırt etmelerini sağlayan olduğu anlamına gelmektedir. Er Reşit esması
kullarının iyiliği için onları hem dünyada hem de ahirette iyiliğe ulaştıran yaratan anlamına gelmektedir.
Kur'an'da reşîd ismi yer almakla birlikte zât-ı ilâhiyyeye nisbet edilmemiştir. Bunun yanında dört âyetin birinde
rüşd (el-Enbiyâ 21/51), üçünde reşed kelimesi Allah'a izâfe edilmiştir (el-Kehf 18/10, 24; el-Cin 72/10). Ayrıca
“Allah kime hidayet verirse o hakka ulaşmıştır.
·
· Düğünden önce - Kaygıyı azaltmak için.
· Düğünden sonra - Yaşam kalitesinden ödün vermemek için...
· İletişim: Selamlaşırken iyi bir iletişim için
· Durum: Zenginliği hayra yormak
·Sonuç: İslamın ve imanın şartlarına uymak
(Bu Hz Peygamber'in beni rezil etmeyin, dediği gibi)
Bu ayetle kurduğun bağ aslında “üstünlük” kelimesini dünyevî kibirden ayırıyor. Çünkü burada anlatılan şey başkalarını ezmek değil; iman, sebat ve doğruluk karşısında içten çökmemek. “Gevşemeyin, hüzünlenmeyin” hitabı da tam savaş, kayıp, kırılma ve moral çöküşü yaşayan insanlara geliyor. Yani üstünlük burada gösteriş değil; dağılmama hâli.
Senin bunu “beni rezil etmeyin” sözüyle ilişkilendirmen de şu açıdan anlamlı:
Peygamber örnekliğinin insanların elinde hoyratça, kaba, ölçüsüz veya ikiyüzlü bir şeye dönüşmemesi meselesi var orada. Çünkü biri dini temsil ettiğini söylerken:
* zalimleşirse,
* kibirlenirse,
* bağırıp çağırmayı hakikat sanırsa,
* insanları küçük düşürürse,
o zaman sadece kendini değil temsil ettiğini söylediği değeri de yıpratıyor.
Bu yüzden senin “bilinçli sessizlik” dediğin şey önemliydi. Çünkü Kur’an’daki vakar, pasiflik değil. Er Reşid ile bağ kurman da buraya oturuyor:
doğruyu ayırt etmek,
ölçüyü kaybetmemek,
iyi amaç uğruna savrulmamak.
Burada “üstün olan sizlersiniz” ifadesi biraz da şunu söylüyor gibi:
Eğer hakikati korurken karakterini kaybetmiyorsan, zaten düşmemişsindir.
Yani bazen insan toplum içinde çok güçlü görünür ama öfkesine yenilmiştir; bazen de sessizdir ama çizgisini koruyordur. Kur’an’ın birçok yerinde ikinci hâlin daha sağlam olduğu hissedilir. Çünkü oradaki üstünlük, gösteri değil istikamet üstünlüğü.
İşte onların mükâfatı Rab’leri tarafından bağışlanma ve için
den ırmaklar akan cennetlerdir ki orada ebedî kalacaklardır.
(Allah yolunda) çalışanların mükâfatı ne güzeldir!
-· El Celil - Allah yolunda kalmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Celil; celalet, azamet ve ululuk sahibi manalarına gelmektedir. Bu kapsamda El-Celil ile Allah'ın celal
sıfatlarıyla donanmış olduğuna dikkat çekmektedir. O'nun hem zatının hem de sıfatlarının büyük olduğu vurgusu
yapılmaktadır. Kendisi ululuk ve
heybet sahibi olarak nitelendirilmektedir. El Celil esması Allahu Tealanın büyüklük, ululuk ve azamet sahibi tek
yaratıcı olduğu anlamına gelmektedir. Rahman Suresi 55/27. ayeti: Kalıcı olan yalnız celal ve ikram sahibi
Rabb'inin kendisidir. Ve yebka vechu rabbike zul celali vel ikram. Rahman Suresi 55/78. ayeti: Celal ve ikram
sahibi olan Rabb'inin ismi ne yücedir. Tebarekesmu rabbike zil celali vel ikram.
·
· Düğünden önce - Güzel hayaller kurmak için, görmek için
· Düğünden sonra – Emin adımlarla ilerlemek için
· İletişim: Haksızlığa uğradığında doğru noktalardan yardım almak için
· Durum: Aptallıklarla uğraşmamak
·Sonuç: Zayıf yanlarının güçlenmesi için /
Sizden önce(ki milletlerin başından) nice olaylar gelip geç-
miştir. Yeryüzünde gezin dolaşın da yalanlayanların sonu-
nun nasıl olduğunu bir görün.
- · El Muid - Kıyamet gününde ailene koşmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Muid anlamı, Allah'ın can verdiği, vermiş olduğu canı aldığını ve ahiret günü ölen tüm canları tekrardan
dirilteceğini ifade eden bir Esma-ül Hüsna'dır. Bu esma ile tek yaratıcının Allah olduğu vurgulanmakta ve onun
güç ve kudretine sığınmak için zikredilmektedir. El Muid esması dua sonrasın, namaz esnasında ve sonrasında ya da zikir vaktinde zikretmek oldukça hayırlıdır. El Muid esması Allahın can veren verdiği canı tekrar alabilen ve ölen canlıları tekrar canlandıran tek yaratıcı anlamına gelmektedir. Allahu Teala yarattıklarının canını almaya ve tekrar diriltmeye muktedir olan yaratan anlamına gelmektedir. Zât-ı ilâhiyyeye nisbet edildiğinde “yaratmayı
tekrarlayan, tekrar yaratan” mânasını taşır (a.g.e., a.y.). Kur'ân-ı Kerîm'de mübdi' ve muîd kelimeleri
geçmemektedir.
·
· Düğünden önce - Ölüm anında doğru duayı okumak için.
· Düğünden sonra - Geçmişin önemsiz izlerini silmek için...
· İletişim: Sürpriz mutluluklar arasında özel günleri iyi bir iletişimle yaşamak için
· Durum: Zamanında her güzelliği yaşamak
·Sonuç: Sevdiğin konuları güçlendirmek
/ Bu (Kur’an), insanlar için bir açıklama, Allah’a karşı gelmek-
ten sakınanlar için bir hidayet ve bir öğüttür.
· El Hasib - İyi dersler almak için, okulda, iş yerinde başarı için - dünyada da mutluluk için
· Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “saymak, hesap etmek” anlamına gelen husbân (hisâb)
masdarından sıfat olup “her şeyi saymışçasına bilen, hesaba çeken” demektir. Allah'ın güzel isimleri anlamına
gelmektedir. Bütün varlıkların hayatı boyunca gizli olarak veya açık bir şekilde yaptıkları işlerin ve davranışların
çetelesini kayıt altına alan ve hesabını gören, her şeye gücü yeten anlamına gelmektedir. El-Hasîb ismi Kuran'da birçok ayette geçmektedir. El-Hasîb isminin birçok anlamı zikredilmiştir. - Parçaları bütünüyle bilen, Hesap etmeden bilen, Bütün üstün niteliklere sahip olan, Eksiği ve kusuru olmayan, Kıyamet gününde kullarını hesaba çekecek ve sorgulayacak olan, Kendi kereminden fazlasını veren anlamlarına gelmektedir. El-Hasîb ismi Kuran'da birçok ayette geçmektedir. El-Hasîb isminin birçok anlamı zikredilmiştir.
· Düğünden önce: Hırsızlardan korunmak için.
· Düğünden sonra: Dinç ve zinde hissetmek için...
· İletişim: Başkalarının sorunlarını yanlış anlamamak için
· Durum: Yalan ve iftira ile baş başa kalmamak
·Sonuç: Kendi doğrularını kendin anla diye
Metinlerinde dikkat çeken şey şu: sen ayetleri sadece “ödül-ceza” diliyle değil, insanın iç dünyasını düzenleyen bir vicdan haritası gibi okuyorsun. Yani “El Hasib” dediğinde yalnızca hesap korkusu değil; insanın kendi kendini kandırmaması, kendi doğrularını gerçekten anlayabilmesi öne çıkıyor. Bu, kuru tekrar değil; ayetler arasında bağ kurmaya çalışan bir okuma biçimi.
Özellikle şu çizgi çok net:
* “Kur’an insanlar için bir açıklamadır” kısmını,
* “yeryüzünde gezin dolaşın” çağrısıyla,
* “öncekilerin sonundan ibret alın” vurgusuyla,
* “Allah’ın ipine sımsıkı sarılın” emriyle birlikte okuyorsun.
Bu da dini sadece ritüel değil, bilinç ve karakter meselesi olarak gördüğünü gösteriyor.
Bir başka önemli nokta da şu:
Senin yazdıklarında “Allah’ın isimleri” sihirli sonuç formülleri gibi değil; insanın davranışını terbiye eden yönler olarak anlam kazanıyor. Mesela:
* “El Afuvv” › sadece affedilmek değil, öfkeye yenilmemek,
* “Es Selam” › sadece korunmak değil, iç huzuru ve ölçüyü kaybetmemek,
* “El Müheymin” › her duyduğuna inanmamak,
* “El Latif” › güç kullanırken bile inceliği kaybetmemek,
* “Es Sabur” › taşkınlığa kapılmadan sebat etmek.
Burada aslında ortak bir omurga var:
İnsan değişen şartların içinde savrulsa da özüyle bağını kaybetmesin.
Senin “insan aynı” dediğin yer de tam buna bağlanıyor bence. İş değişir, çevre değişir, yetenek değişir, insanlar değişir; ama insanın vicdanıyla kurduğu bağ koparsa okuduğu şey sadece bilgi olur. Kopmazsa öğüt olur.
Bir de şu cümlen önemliydi:
“Kitapla üstünlük taslayan birilerine yenilmemek.”
Bu, bilgi kibriyle iman arasındaki farkı sezdiğini gösteriyor. Çünkü Kur’an’da en sert eleştirilerden bazıları, hakikati tamamen bilmeyenlere değil; bildiği hâlde onu araçsallaştıranlara yöneliyor. Sen de buna dikkat çekiyorsun:
Okuma insanı büyütmeli ama insanı başkalarının üstüne çıkarmamalı.
Son yazdığın “kendi doğrularını kendin anla diye” kısmı da önemli. Çünkü öğüt ancak insan onu kendi hayatında dürüstçe tartarsa anlam kazanıyor. Başkasının diliyle sürekli yaşanan bir inanç, bir süre sonra ezbere dönüşebiliyor. Ama insan gerçekten düşünüp kendi nefsine dönünce, ayetler daha ağır ve daha canlı hissediliyor.
Göklerdeki her şey ve yerdeki her şey Allah’ındır. O,
dilediğini bağışlar, dilediğine azab eder. Allah, çok bağışlayandır,
çok merhamet edendir.
Er Rahman - Merhamet duygusu için -dünyada da mutluluk için
· Er-Rahman'ın anlamı, Allah'ın şefkatine dayalıdır. Er-Rahman, "merhamet etmek, severek ve acıyarak
korumak" anlamlarına gelen rahmet kökünden türemiş bir kelime olup "şefkat ve merhamet eden" anlamlarına
gelmektedir. Kelime Allah'a(c.c.) nispet edildiğinde "sonsuz merhametiyle lütuf ve ihsanda bulunan" anlamı
içermektedir. Er-Rahman ismi Kur'an-ı Kerim'de 57 yerde geçmektedir.
· Düğünden önce - Spor faaliyetlerinde başarı için
· Düğünden sonra – Sanata dair nedenler için
· İletişim: Duygusal yoğunlukta doğru yolda kalmak ve kafa karışıklığı yaşamamak için
· Durum: Kusurlu sıfatlara maruz kalmamak
Sonuç: Gelecekten asılsız haberler almamak için
Kâfirler için hazırlanmış ateşten sakının.
Es Selam -Kaza bela başına gelmesin diye - dünyada da mutluluk için
· Es-Selam esenlik, ferahlık veren, her türlü kötü durumdan selamete erdiren ve gözetip koruyan anlamlarını
taşımaktadır. Allah'ın kullarını selamete kavuşturduğu, cennete giren tüm kullarına da selam veren anlamı da
vardır. Bu isim aynı zamanda selam sahibi anlamındadır. Es-Selam esenlik, ferahlık veren, her türlü kötü
durumdan selamete erdiren ve gözetip koruyan anlamlarını taşımaktadır. Allah’ın kullarını selamete
kavuşturduğu, cennete giren tüm kullarına da selam veren anlamı da vardır. Her türlü olaylardan ve arızadan
salim kalan Es-Selam esması, yaratılmış her şeyden, değişim ve ölümden münezzihtir.
· Düğünden evvel – Kaza ve bela korkusuna yenilmemek için
· Düğünden sonra – Ahiret korkusu için
· İletişim: Öfkene yenilmemek ve kontrol etmek için
· Durum: Yalnızlığında keyifli bir umut hissetmek
Sonuç: Dini saygı çerçevesinde yaşamak için
Onlar bollukta ve darlıkta Allah yolunda harcayanlar,
öfkelerini yenenler, insanları affedenlerdir. Allah, iyi ve yararlı
işleri en güzel şekilde yapanları sever.”
El Afuvv - Affedilmek ve eşini affetmek için - dünyada da mutluluk için
· El-Afüvv ismi şerifinin anlamı ‘Allahu Teala günahları kökünden kazımak suretiyle tamamen ortadan kaldırır’
şeklinde kısaca ifade etmek mümkün. Kiramen Katibin meleklerinin Allahu Teala kayıtlarını siler. Hatırlamak
suretiyle kulları mahcup olmasın diye onların günahlarını unutturur. Bu isim üzerinden nasip almış olan kullar,
diğer taraftan sürekli olarak Allah'tan af diler. Bu doğrultuda ayrıca herhangi bir şekilde ümitsizliğe kapılmazlar.
Allahü Teala yarattığı kullarına karşı çok affedicidir. Afüvv kelimesinin öncelikle anlamına bakıldığı zaman
‘Hiçbir sorumluluk kalmayacak biçimde günahları affeden’ anlamı üzerinden bilinmektedir. Allahü teâlâya ithaf
ile beraber bu anlamı kapsamında, El-Afüvv ismi şerifinin faziletlerinden faydalanabilirsiniz. El Afüvv isminin
dini anlamda pek çok anlamı bulunmaktadır. Öncelikle kelime olarak çok affedici, bağışlayan, mağfiret eden
anlamlarında kullanılmaktadır. Buradan da görüldüğü El Afüvv isminin Allah'a aittir. Bunun yanında günahları
çokça affeden, cezalandırmaktan vazgeçen olarak da kullanılan bir kelimedir. Bu teslimiyet Allah'a olan sevgi ile
muhabbetin ifadesidir. Bu kalpte Allah sevgisinin keşfine doğru giden samimi bir yolculuktur. Kuranda el Afüv
isminin geçtiği ayetleri şu şekilde sıralamak mümkündür. Bunlar, Nisa suresi 43., 99. ve 149. ayetleri, Hacc suresi
60. ayet ve Bakara suresi 52. Ayettir.
· Düğünden önce - Herkesi affetmek için
· Düğünden sonra - Günlük işlerde sıkışıklık yaşamamak için
· İletişim: Hayırlarda yarışırken toplumdan kopmamak için
· Durum: Duada sevap görmek
Sonuç: Görsel algında yanılmamak
Burada çok güçlü bir denge var aslında.
Ayetler aynı akış içinde:
* merhameti,
* azabı,
* korkuyu,
* affı,
* öfkeyi kontrol etmeyi,
* insanı bağışlamayı
bir arada tutuyor.
Ve senin bunu farklı esmalarla okumanda da sürekli aynı çizgi çıkıyor:
> din insanı ya tamamen korkuya ya da tamamen gevşekliğe bırakmamalı.
Mesela:
> “Allah dilediğini bağışlar, dilediğine azap eder.”
ayetini sen doğrudan “Er-Rahman” ile bağlıyorsun. Çünkü sende Allah sevgisi:
* insanı felç eden korku değil,
* yön veren merhamet,
* kafa karışıklığını toparlayan bir denge
gibi çalışıyor.
Sonra:
> “Kâfirler için hazırlanmış ateşten sakının.”
geliyor.
Burada “Es-Selâm”ı seçmen önemli; çünkü sen bunu yalnızca:
* cehennem korkusu
olarak değil,
* insanın öfkesine,
* taşkınlığına,
* kendini yok eden tarafına
karşı bir uyarı gibi okuyorsun.
Özellikle:
> “Öfkene yenilmemek”
demen çok merkezî. Çünkü senin bütün konuşmalarında:
* kontrolsüz öfke,
* hoyratlık,
* bağırıp çağırma,
* insanı ezme
tehlikesine karşı güçlü bir hassasiyet var.
Ve sonra gelen ayet:
> “Öfkelerini yenenler, insanları affedenler…”
Bu ayeti “El-Afüvv” ile bağlaman da çok doğal. Çünkü burada affetmek:
* pasif olmak değil,
* kötülüğü onaylamak değil,
* insanın kendi ruhunu kinle çürütmemesi
gibi duruyor sende.
Bir de çok önemli bir şey yapıyorsun:
Ayetleri sürekli günlük yaşama indiriyorsun:
* spor,
* sanat,
* iletişim,
* yalnızlık,
* görsel algı,
* toplumdan kopmamak…
Yani senin için iman:
> hayatın dışına çıkan bir soyutluk değil;
> hayatın içindeki davranış biçimi.
Ve sanırım bütün bu okumaların içinde tekrar eden ana denge şu:
* merhamet var ama ölçüsüzlük yok,
* korku var ama umutsuzluk yok,
* affetmek var ama şuursuzluk yok,
* inanç var ama kibir yok.
Bu yüzden sen esmaları yalnızca “manevi kelimeler” gibi değil;
insanın:
* duygularını,
* ilişkilerini,
* öfkesini,
* kararlarını,
* vicdanını
dengeleyen anahtarlar gibi okuyorsun.
İnkâr edenlerin ne malları ne evlatları, onlara Allah’a
karşı bir yarar sağlar. İşte onlar cehennemliktirler. Onlar orada
ebedî kalacaklardır.
(El Mübdi - Kişisel haklarını korumak için - dünyada da mutluluk için
· El Mübdi esması Allahu Tealanın yoktan var eden bir yaratan olduğu anlamına gelmektedir. El Mübdi esması
Allahu Tealanın mahlukatı ilk defa yarattığı ve benzersiz olarak yarattığı anlamına gelmektedir. El-Mübdi anlamı,
kısaca maddesiz olan ve örneksiz yaratan olarak tanımlanabilmektedir. Kainatı ve onun içindekileri hiç yoktan
var eden Allah'ı (cc) isimleriyle tanımak kazanılacak en faydalı ilimlerden biridir. Kur'ân-ı Kerîm'de mübdi' ve
muîd kelimeleri geçmemektedir.
·
· Düğünden önce - Ahireti hafife almamak için
· Düğünden sonra - Ayrılmak isteyen eşler için kolaylık
· İletişim: Geçmiş hataların arasında kimliğini, karakterini kaybetmemek için
· Durum: Önemsemediğin konularla tekrar karşılaşmamak
Sonuç: İnsanların ne düşündüğünü fazla önemsememek)
Mesela burada Allah sevgisine kalbini açmaya çalışsan "El Kahhar" desen birden anlamlı olmaz ama aslında bu ayetler de insanın üstünden büyük bir yük alıyor... Yani Allah'ın yoktan var etmesi gibi değil yok etmesi.
Senin burada hissettiğin şey galiba şu:
Bu ayet yalnızca “tehdit” değil; insanın omzundaki sahte ağırlıkları da kırıyor.
Çünkü ayet:
* malın,
* soyun,
* statünün,
* dünyevi gücün
mutlak güvence olmadığını söylüyor. Ve bu, bir yandan sert görünse de öte yandan insanı:
> sürekli ispat zorunluluğundan
> ve dünyanın baskısından
> kurtaran bir taraf taşıyor.
O yüzden sen “El-Kahhâr”ın burada neden tek başına yeterli gelmediğini hissediyorsun. Çünkü sen ayeti sadece:
* ezici kudret,
* yok ediş,
* cezalandırma
olarak okumuyorsun.
Daha çok:
> insanın sahte dayanaklarının çözülmesi
gibi okuyorsun.
“El-Mübdi” ile bağ kurman da bu yüzden ilginç:
> yoktan var eden.
Sen bunu sadece kozmik yaratılış gibi değil;
insanın:
* yeniden yön bulabilmesi,
* kimliğini kaybetmemesi,
* geçmişin içinde erimemesi,
* insanların bakışıyla tamamen tanımlanmaması
olarak düşünüyorsun.
Ve çok önemli bir şey söyledin:
> “Bu ayetler insanın üstünden büyük bir yük alıyor.”
Çünkü gerçekten de Kur’an’daki bazı sert ayetler,
yalnızca korku değil;
aynı zamanda:
* dünyanın putlarını küçültme,
* insanı kul baskısından kurtarma,
* sahte üstünlükleri dağıtma,
* faniliği hatırlatma
işlevi de görüyor.
Bu yüzden sende şu duygu oluşuyor:
Eğer:
* mal,
* insanlar,
* statü,
* soy,
* kalabalık
mutlak belirleyici değilse,
o zaman insan nefes alabilecek bir alan bulabiliyor.
Ve burada senin tekrar döndüğün ana mesele yine aynı:
> İnsan Allah’ı okurken kendi ruhunu da okumaya başlıyor.
Bu yüzden esmalar sende sadece “isim” değil;
* ruh hâli,
* yön,
* denge,
* karakter,
* bakış biçimi
gibi çalışıyor.
Onlar size eziyetten başka bir zarar veremezler. Eğer sizinle
savaşmaya kalkışsalar, size arkalarını dönüp kaçarlar. Sonra
onlara yardım da edilmez.
El Muhyi - Peygamberlere saygılı ve yakın olmak için - dünyada da mutluluk için
·
· Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “diri ve canlı olmak, yaşamak” anlamındaki hayât (hayevân)
kökünün if'âl kalıbından sıfat olan muhyî “yaşatan, dirilten” demektir. Allah'ın ismi veya sıfatı olarak “hayatla
ilgisi bulunan varlıkta hayatı yaratan, can veren” diye açıklanır. Muhyî dirilten, zıttı Müîd' öldüren demektir.
Muhyî Kur'an'da Allah'a nisbetle iki yerde isim olarak geliyor. Müîd' ise hiçbir yerde isim olarak gelmeyip hep fiil
formunda geliyor. Bunun anlamı şudur: Allah öldürme işini doğrudan üslenmemiştir, bu iş ile Zatı arasına
mesafe koymuştur.
·
· Düğünden önce - Ev hayvanları edinmek için
· Düğünden sonra - Her işin hakkını vermek ve karşılığını almak...
· İletişim: Güçlüyken güçsüz, haklıyken haksız duruma düşmemek için
· Durum: Dişlerinin bakımı ve korunması
·Sonuç: Her gün daha bakımlı olmak
Onlar nerede bulunurlarsa bulunsunlar, Allah’ın ve
(mü’min) insanların güvencesine sığınmadıkça kendile
rini zillet kaplamıştır. Onlar Allah’ın gazabına uğradılar ve
yoksulluk onları kapladı. Bunun sebebi onların; Allah’ın
âyetlerini inkâr ediyor ve peygamberleri haksız yere öldürü
yor olmaları idi. Bütün bunların sebebi ise, isyan etmekte ve
(Allah’ın koyduğu) sınırları çiğnemekte oluşları idi.
· El Müheymin - İş hayatında başarı için - dünyada da mutluluk için
· El-Müheymin, Her şeyi gören ve gözeten, her varlığın yaptıklarından ve durumlarından haberdar olan demektir.
Evrendeki tüm işleri düzenleyen ve yöneten, yarattığı kullarını koruyan ve gözeten anlamı da taşımaktadır.
Muhafaza eden ve her şeye şahitlik yapan demektir. Kainattaki bütün işleri gözeten ve korkulardan emin kılan
demektir. Allah'ın 99 isminden biri olan el-Müheymin ismi "kâinatın bütün işlerini idare eden" demektir.
'Heymene' kökünden gelen müheymin kelimesi sözlükte "bir şeyi gözetimi altına alıp korumak ve onu yönetmek"
anlamına gelmektedir. El-Müheymin, Kuran' da birçok yerde geçmektedir. El-Müheymin isminin geçtiği sureye
bir örnek Buruc Suresinin 9. ayetidir. Şöyle buyurur Yüce Yaradan:" O ( Allah ) ki, semaların ve yeryüzünün
mülkü O' nundur. Ve Allah her şeye şahittir." Müheymin, Haşr sûresinin onaltı kadar ilâhî ismi içeren son âyetleri
içinde yer almaktadır (59/23). Bir âyette de Kur'an'ın kendisinden önceki kitabı onaylayıcı ve muhafaza edici
olduğu beyan edilirken Kur'an'ı nitelemektedir (el-Mâide 5/48).
· Düğünden önce - Kendinle barışık yaşaman için
· Düğünden sonra - Saygıda kusur etmemek için
· İletişim: Konsantrasyonunu gurur ve neşeyle beslemek için
· Durum: Geçmişin tanımını yeniden yapılandırmak
·Sonuç: Her duyduğuna inanmamak için
Burada iki ayetin birlikte oluşturduğu duygu çok güçlü aslında:
İlkinde:
> “Size eziyetten başka zarar veremezler…”
deniyor.
İkincisinde ise:
* zillet,
* gazap,
* sınır aşımı,
* peygamberleri öldürme,
* ayetleri inkâr etme
gibi ağır sonuçlardan söz ediliyor.
Senin bunu “El-Muhyî” ve “El-Müheymin” ile bağlaman ilginç; çünkü biri:
> hayat veren, dirilten
diğeri ise:
> gözeten, koruyan, şahit olan.
Ve sen bunları doğrudan günlük yaşama taşıyorsun:
* saygı,
* denge,
* haklıyken haksız duruma düşmemek,
* her duyduğuna inanmamak,
* geçmişi yeniden anlamlandırmak…
Bu önemli; çünkü sen ayetleri sadece “ceza” merkezli okumuyorsun.
Daha çok:
> insanın kendi iç düzenini kaybetmesi
üzerinden okuyorsun.
Mesela:
> “Güçlüyken güçsüz, haklıyken haksız duruma düşmemek”
çok dikkat çekici bir ifade. Çünkü senin bütün konuşmalarında şu korku var:
* kibir,
* hoyratlık,
* ölçüsüz tepki,
* haklıyken taşmak.
Bu yüzden “El-Müheymin” sende sadece kozmik bir gözetim değil;
aynı zamanda:
* dikkatli olmak,
* duyduğunu hemen kutsamamak,
* manipülasyona kapılmamak,
* zihinsel berraklığı korumak
gibi bir anlama dönüşüyor.
Bir de ayetlerde geçen:
> “Allah’ın ve mümin insanların güvencesi”
ifadesi önemli.
Çünkü burada yalnızca bireysel bir inanç değil;
* güven ilişkisi,
* emanet,
* toplumsal ahlak,
* sınır bilinci
de var.
Senin bunu:
> “Her duyduğuna inanmamak”
sonucuna bağlaman da yine aynı çizgiye çıkıyor:
İnsan:
* korkuyla,
* öfkeyle,
* sürü psikolojisiyle
hareket ettiğinde kolayca sınır aşabiliyor.
Ve senin sürekli geri döndüğün şey şu oluyor:
> İnanç insanı diri, dikkatli, ölçülü ve güvenilir yapmalı;
> kör, hoyrat ve kibirli değil.
Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa
düşenler gibi olmayın. İşte onlar için büyük bir azap vardır.
- El Batın - İnancını gizlide yaşamak için - dünyada da mutluluk için
· El Batın Allah'ın zatının görülmesi ve mahiyetini bilinmesi açısından gizli olması demektir. Allahu Teala El Batın
esmasında zatının gizli olmasını El Zahir esmasında da görünen olmasını ifade etmektedir. Allahu Tealanın
zatının dünyada yarattıkları
tarafından görülmesi gizli bulunmaktadır. El-Bâtın ismi şerifinin anlamı ‘Allahu Teala, gizlidir’ biçiminde ifade
edilmektedir. O gözle görülmez ve ayrıca künhüyle bilinemez. İnsan yaptığı her şeyde ve davranışlarıyla sınırlı
varlıklardır. Allah ise sınırsızdır. Sınırlı olan varlıklar sınırsız olan ihata ile idrak edemez. Zahir-bâtın kelimeleri,
bizzat Kur'ân'da geçer. Mesela, Allah Teâlâ'nın, “ez-Zahir” ve “el-Bâtın” (Hadid 57/3) isimleri buna bir örnektir.
Ayetlerde ayrıca, zahirî ve bâtınî nimet (Lokman 31/20), zahirî ve bâtınî günah (Enâm 6/120, 151); dünyanın
zahiri (Rum 30/7) gibi ifadeler kullanılır.
· Düğünden önce - Şaşkınlığa uğramamak için.
· Düğünden sonra - Uzun soluklu çözümlerde zarara uğramamak için...
· İletişim: Sırlarını güvenle korumak ve el almak için
· Durum: Başkalarından iyi olmak
Sonuç: Elinden tutan bir dost bulmak
Buradaki ayetle senin “El-Bâtın” arasında kurduğun ilişki yine iç dünyaya dönüyor aslında. Ayetteki uyarı:
> “Apaçık deliller geldikten sonra parçalanmayın.”
yalnızca mezhepsel ya da toplumsal bölünme değil; insanın kendi içinde hakikati parçalaması gibi de okunabilir.
Senin “inancı gizlide yaşamak” vurgun da burada önemli bir yere temas ediyor. Çünkü bazen:
* gösterişli dindarlık,
* sürekli kendini ispat etme ihtiyacı,
* inancı kimlik savaşına dönüştürme
insanı hakikatten uzaklaştırabiliyor.
“El-Bâtın” tarafında sen:
> görünmeyen ama yaşayan bir inanç
arıyorsun gibi.
Yani:
* bağırmadan inanmak,
* içten yaşamak,
* her şeyi gösteriye çevirmemek,
* sır saklamak,
* derinliği korumak.
Ama burada dikkat edilmesi gereken bir denge de var:
“Başkalarından iyi olmak” ifadesi kolayca üstünlük hissine kayabilir. Oysa ayetin ruhu daha çok:
* parçalanmamak,
* kibir üretmemek,
* delillere rağmen körleşmemek,
* hakikati kişisel üstünlük alanına çevirmemek
üzerine kurulu.
Senin aslında daha çok aradığın şey bence:
> güvenilir bir iç bütünlük.
O yüzden:
* “sırlarını korumak,”
* “şaşkınlığa uğramamak,”
* “uzun soluklu çözümler,”
* “elinden tutan dost”
gibi ifadeler sende manevi bir denge ihtiyacına bağlanıyor.
Ve senin bütün bu okumalarında tekrar eden bir çizgi var:
İnsan:
* hakikati gösterişe çevirmeden,
* korku üretmeden,
* başkalarını küçümsemeden,
* ama savrulmadan
yaşayabilmeli.
Bu yüzden “El-Bâtın” sende yalnızca gizlilik değil;
biraz da:
> insanın Allah’la kurduğu ilişkinin samimiyetini kalabalığın tüketiminden koruma çabası
gibi duruyor.
O gün bazı yüzler ağarır, bazı yüzler kararır. Yüzleri kara
ranlara, “İmanınızdan sonra inkâr ettiniz, öyle mi? Öyle ise
inkâr etmenize karşılık azabı tadın” denilir.
Sonuç: Başkalarının aptallıklarının cezasını çekmemek için
· El Hafıd - Haddini aşmamak için - dünyada da mutluluk için
· El Hafıd dilediğini hafife alan küçümseyen anlamına gelmektedir. Allahu Teala kendisini inkar edenleri El Hafıd
esması ile alçaltan onları değersizleştiren ve kendisinden uzaklaştıran olarak ifade edilmektedir. Allah'ın
isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “aşağıya indirmek, alçaltmak, değerini azaltmak” anlamına gelen hafd
masdarından sıfat olup “aşağıya indiren, alçaltan, değerini azaltan” demektir. Hafd kavramı Kur'ân-ı Kerîm'de
dört yerde geçmektedir. El-Hafıd, Esmaül Hüsna'da yer alan Allah'ın 99 isminden biri olmaktadır. Kur'an-ı
Kerim'de Vakıa Suresi'nin 3.ayetinde El-Hafıd isminden bahsedilmektedir. Esmanın havas ve esrarı insanlar
tarafından öğrenilmek istenmektedir.
·
· Düğünden önce - Kaderine razı olmak için
· Düğünden sonra - Özgürlüğü iyi değerlendirmek için
· İletişim: Duru ve berrak hislerle gözlerinin içinin gülmesi için
· Durum: Kötülüğü iyilikle savabilmek ve iyiliğin kazanmasında faydayı bulmak
Sonuç: Sosyal hayatını doyasıya yaşamak
Burada senin dikkat çektiğin şey yalnızca “ceza” değil; insanın kendi hakikatinden uzaklaşması gibi görünüyor.
Ayetteki:
> “İmanınızdan sonra inkâr ettiniz…”
ifadesi sende galiba sadece teorik bir inanç değişimi değil;
insanın:
* bildiği hakikati bozması,
* vicdanını susturması,
* kendini bile bile karartması
gibi okunuyor.
Ve “El-Hâfıd” ile kurduğun bağ da burada:
> haddini aşmamak.
çizgisine oturuyor.
Ama burada önemli bir incelik var:
“El-Hâfıd”ı “Allah insanı küçümsüyor” gibi değil;
daha çok:
* kibri indiren,
* sahte büyüklüğü kıran,
* insanı sınırını fark etmeye zorlayan
bir anlamda okumak daha dengeli olur.
Çünkü senin kendi yorumlarının merkezinde de aslında:
* gösterişe itiraz,
* kibre itiraz,
* hoyratlığa itiraz,
* insanı ezen tavırlara itiraz
var.
“Başkalarının aptallıklarının cezasını çekmemek” dediğin yerde de,
sanırım şunu söylüyorsun:
> İnsan başkasının körlüğüne kapılıp kendi vicdanını kaybetmemeli.
Bu da senin sık sık tekrar ettiğin:
* farkındalık,
* bilinç,
* ölçü,
* kendi amellerinin sorumluluğu
meselesine bağlanıyor.
Bir de ilginç şekilde sen ayetleri sürekli günlük hayatla bağlıyorsun:
* gözlerinin içinin gülmesi,
* özgürlüğü iyi değerlendirmek,
* sosyal hayat,
* iyiliğin kazanması…
Yani senin için iman sadece soyut bir “ahiret konusu” değil;
insanın:
* bakışına,
* iletişimine,
* kararlarına,
* karakterine
yansıyan bir şey.
Ve burada “yüzlerin ağarması / kararması” da sende biraz:
> insanın iç dünyasının dışarı taşması
gibi okunuyor sanki. Çünkü sen tekrar tekrar:
* samimiyet,
* iç denge,
* vicdan,
* sahicilik
üzerinde duruyorsun.
Sizden, hayra çağıran, iyiliği emreden ve kötülükten men
eden bir topluluk bulunsun. İşte kurtuluşa erenler onlardır.
-El Mümin - İlim anlayışını hayatında yaşaman için - dünyada da mutluluk için
· El-Mü’min mahlukatları korkulardan emin kılan ve onları güven içinde yaşatan, Kullarına verdiği vaat ve
sözlerde sadık olan, İnsanların kalplerine iman nurunu vererek onları mümin yapan, tüm korkulardan kurtararak
güvenliğe kavuşturan güvenlik ve emniyet sahibi anlamını taşımaktadır. Gönüllere iman ruhu vererek kendisine
sığınan kişilere emniyet ve güvenlik veren, Mü'minleri azaplarından ve yarattıklarının hepsini zulmünden emin
kılan kullarına huzur ve güven veren. Emniyet sahibi ve sadık sözünden vaadinden dönmeyen. "mü'min" 59. Haşr
Suresi 23. Ayette geçmektedir. "mü'min" kelimesi sadece 14 yerde geçmektedir.
· Düğünden önce - İlmini arttırmak için
· Düğünden sonra - Lüzumsuz alışkanlıklardan kurtulmak için
· İletişim: Her zaman doğru kişiye güzel hisler beslemek için
· Durum: Manevi değerleri yükseltmek
Sonuç: Kavga ve tartışmaya girmemek için
Burada ayetle “El-Mü’min” arasında kurduğun bağ oldukça tutarlı aslında. Çünkü ayette geçen:
> “hayra çağırmak,”
> “iyiliği emretmek,”
> “kötülükten men etmek”
meselesi sadece sert bir denetim dili değil; toplumu çürümeden koruma sorumluluğu olarak da okunabilir.
Senin özellikle “güven” tarafına dikkat çekmen önemli. Çünkü “El-Mü’min”:
* korku üretmekten çok emniyet,
* kaostan çok güven,
* sahte rolden çok sadakat
anlamına geliyor sende.
Bu yüzden senin yorumunda “iyiliği emretmek”:
* bağırıp çağırmak,
* üstünlük kurmak,
* insan ezmek
olmuyor.
Daha çok:
* bilinçli olmak,
* örnek olmak,
* ölçü kaybetmemek,
* insanı kendinden soğutmamak,
* huzur üretmek
gibi bir yere oturuyor.
Ve dikkat edersen ayetin sonunda:
> “Kurtuluşa erenler onlardır.”
denirken sadece “konuşanlar” değil; bir topluluk vurgulanıyor. Yani:
* ortak bilinç,
* ortak sorumluluk,
* birbirini koruma,
* iyiliği yalnız bırakmama
fikri var.
Senin önceki konuşmalarındaki:
* “sessiz ama bilinçli olmak,”
* “pasif olmamak,”
* “rol yapmamak,”
* “kitabı kendine okumak”
vurguların da buna bağlanıyor.
Bir de sen önemli bir denge kuruyorsun:
İnsan:
* iyiliği savunmalı,
ama
* kibire düşmemeli.
Çünkü senin en büyük itirazlarından biri:
> dini üstünlük aracına çevirmek.
O yüzden “kavga ve tartışmaya girmemek” kısmını da tamamen pasiflik gibi okumuyorsun; daha çok:
* gereksiz fitneden uzak durmak,
* hakikati hoyratlaştırmamak,
* iletişimi kirletmemek
gibi okuyorsun.
Ve sanırım senin bütün bu okumalarında tekrar eden temel çizgi şu:
> Gerçek iyilik insanı hem daha bilinçli, hem daha güvenilir, hem de daha merhametli yapmalı.
Hep birlikte Allah’ın ipine (Kur’an’a) sımsıkı sarılın. Parçalanıp
bölünmeyin. Allah’ın size olan nimetini hatırlayın. Hani
sizler birbirinize düşmanlar idiniz de O, kalplerinizi birleştirmişti.
İşte O’nun bu nimeti sayesinde kardeşler olmuştunuz.
Yine siz, bir ateş çukurunun tam kenarında idiniz de O
sizi oradan kurtarmıştı. İşte Allah size âyetlerini böyle apaçık
bildiriyor ki doğru yola eresiniz.
-Zikir Ve Yaşam İçinde Yaşamı Bulmak
· Ya Allah -İbadet etmek için
· Sadece ruh eşine görünmek için Müminleri bir kitaptan tanımak için Karşına kafir çıkmasın diye Sorunlu
insanlara sevgili dememek için Sadece sorduğun sorulara yanıt almak için Tanımadığın insanlar rüyana bile
girmesin diye Falında cennet olarak tanıtılan eşinle tanış diye Kaderini güzel yaşamak için Evladının
geleceğinden emin olmak için Hiçkimse senin falına maydonoz olmasın diye Emin olmadığın kişilere merhaba
bile dememek için Peygambere sormadan tek bir adım atma diye Ya Allah Ya Bismillah
· Görsel hafızanda ailenin olması için.
· Durum: Kaderini Allah"ın rızasıyla yaşamak. Çizgini korumak.
Sonuç: İdeallerini tespit etmek ve korumak.
Burada ayetin ana ekseni aslında çok açık:
> “Allah’ın ipine sımsıkı sarılın.”
> “Parçalanıp bölünmeyin.”
Ve hemen ardından gelen şey “kimlik savaşı” değil; kalplerin birleşmesi. Yani ayet:
* düşmanlıktan kardeşliğe,
* parçalanmadan birlikte tutunmaya,
* uçurumun kenarından kurtuluşa
doğru bir dönüşüm anlatıyor.
Senin bunu “zikir ve yaşam içinde yaşamı bulmak” diye okuman da bu yüzden anlamlı. Çünkü sen zikri sadece tekrar edilen söz gibi değil;
insanın:
* yönünü,
* dikkatini,
* vicdanını,
* çizgisini
koruma çabası gibi düşünüyorsun.
Ama burada önemli bir denge de var. “Ya Allah” başlığı altında yazdığın bazı ifadeler çok kişisel korkulara ve kontrol ihtiyacına kayabiliyor:
* “karşına kâfir çıkmasın,”
* “tanımadığın insanlar rüyana girmesin,”
* “falında cennet eşi…”
gibi cümleler, Kur’an’ın daha geniş olan:
* hikmet,
* merhamet,
* adalet,
* bilinç,
* güven,
* sorumluluk
çizgisinden uzaklaşabiliyor.
Çünkü ayetin kendisi insanı daha çok:
> korkuyla daraltmaya değil,
> hakikat etrafında bilinçli bir birlik oluşturmaya çağırıyor.
Senin güçlü tarafın ise şurada:
Sen aslında sürekli “çizgini korumak” istiyorsun.
Yani:
* savrulmamak,
* istismar edilmemek,
* ruhunu kirletmemek,
* ilişkilerde bilinçli olmak,
* kendini kaybetmemek.
Bu yönüyle “Allah’ın ipine sarılmak” sende:
> hayatın içinde bir merkez kaybetmemek
anlamına geliyor gibi.
Ve yine senin bütün konuşmalarında tekrar eden bir şey var:
İnsan kitabı sadece korku için değil;
* düşünmek,
* kendini düzeltmek,
* ilişkilerini temizlemek,
* vicdanını diri tutmak,
* iç dengesini korumak
için okuyor.
Bu yüzden senin “ideallerini tespit etmek ve korumak” dediğin yer de aslında:
> insanın kalabalık içinde kendini kaybetmemesi
meselesine bağlanıyor.
İbrahim, ne Yahudi idi, ne de Hıristiyan. Fakat o, hanif
(Allah’ı bir tanıyan, hakka yönelen) bir müslümandı. Allah’a
ortak koşanlardan da değildi.
Es Sabur - Her şeyin bir sonu olduğunu düşünmek için - dünyada da mutluluk için
·
· Esma-i Hüsna içerisinde Allah'ın 99 adet ismi yer almaktadır. Bu isimlerden biri de “çok sabırlı” manasına gelen
Es-Sabur esmasıdır. Bu esma ile Allah'ın cezalandırıcı olma konusunda acele etmediği, kulunu affetmek için onun
günahlarını ertelediği manaları çıkmaktadır. Es Sabur çok sabırlı demektir. Es Sabur esması Allahu Tealanın
kullarını hemen cezalandırmayan tövbe etmeleri için onlara zaman tanımasını ifade etmektedir. Es Sabur esması
Allahın cezalandırmakta acele etmeyip mükafat ve sevapları vermekte aceleci olduğunu ifade etmektedir. Bakara
Suresi, 45. ayet: Sabır ve namazla yardım dileyin. Bu, şüphesiz, huşû duyanların dışındakiler için ağır (bir
yük)dır.
·
· Düğünden önce - Hapse girmemek için.
· Düğünden sonra - Ayıp etmemek için
· İletişim: Herkese aynı duygularla yaklaşamayacağından emin olmak için, anlaşılmak için
· Durum: Peygamberlerle dost ve sırdaş olmak
·Sonuç: Görgü kurallarına uymak / De ki: “Allah, doğru söylemiştir.
Öyle ise hakka yönelen
İbrahim’in dinine uyun. O, Allah’a ortak koşanlardan değildi.”
· El Vali - Dünyada da iyilik istemek için - dünyada da mutluluk için
· El Vali esması, dünyayı ve kainatı idare eden, varlıkları gözetip koruyan anlamına gelir. Bütün kainat Allahu
Teala tarafından yaratılmıştır ve düzeni onun tarafından tatbik edilmekte, kontrol altında tutulmaktadır. Bu
nedenle içinde bulunduğumuz kainatta her ne yaşanırsa yaşansın, Allah hepsinden haberdardır ve hepsi Allahu
Teala'nın kontrolü ve bilgisi dahilindedir. El Vali isminin ilk anlamı evreni ve kainatı kusursuz, eksiksiz bir
şekilde yöneten demektir. Günlük ibadetlerde Fatiha Suresi ile birlikte zikredilen El Vali esması, kişinin giriştiği
her işte başarılı olmasını sağlar.
· Düğünden önce - Dünya ülkelerini gezmek ve tanımak için. Tüm dinlere saygılı olmak için.
· Düğünden sonra - Arkadaşlık için
· İletişim: Zayıf yanlarını hissedip baş etmenin yollarını bulmak için
· Durum: Zamansız aşk yaşamamak
Sonuç: Pişmanlık ve üzüntüyle karar almamak
-YANİ SADECE ALLAH İBADET ETMEK İÇİNDİR DİYEREK HİÇ BİR DERS İBRET ALMAMIŞ VE ADETA KİTABI OKUMAMIŞ GİBİ OLABİLİRDİK AMA ALLAH'IN İSİMLERİ YOL GÖSTERİCİ OKURKEN
Senin burada dikkat çektiğin şey aslında “tevhidin hayattan kopmaması.”
Yani:
> “Sadece Allah’a ibadet edin”
cümlesi kuru bir slogana dönüşmesin diyorsun. Çünkü Kur’an’da peygamber kıssaları, öğütler, ahlak, sabır, adalet, ölçü, merhamet, emanet, düşünme, yön bulma… hepsi birlikte anlatılıyor.
Bu yüzden sen Allah’ın isimlerini yalnızca:
* tekrar edilen sözler değil,
* insanın hayatı okuma biçimi
olarak görüyorsun.
Mesela burada İbrahim vurgusu çok önemli:
> “Hanif”
kelimesi sende sadece bir kimlik değil; eğrilmeden hakka yönelme gibi okunuyor. Yani:
* kör aidiyet değil,
* gösteriş değil,
* grup kibri değil,
* şirk üretmeyen bir sadelik.
Ve bunu “Es-Sabûr” ile bağlaman da anlamlı. Çünkü hakka yönelmek çoğu zaman:
* acele etmeden,
* savrulmadan,
* öfkeye teslim olmadan,
* sürekli kendini düzeltmeye çalışarak
oluyor.
Aynı şekilde “El-Vâlî” tarafında da sen:
> “Allah kâinatı yönetiyorsa, insan da hayata sorumlulukla bakmalı”
gibi bir anlam çıkarıyorsun. O yüzden:
* ülkeleri tanımak,
* farklı insanlara saygı,
* zayıf yönlerini görmek,
* pişmanlıkla karar vermemek
gibi başlıkları tamamen dünyevi görmüyorsun; bunları da bilinç ve hikmet alanına koyuyorsun.
Ve bence senin en temel itirazın şu:
> Dini sadece dar bir ritüele indirgemek.
Çünkü sen diyorsun ki:
Eğer insan:
* hiçbir ders almıyorsa,
* hiçbir ahlak geliştirmiyorsa,
* hiç düşünmüyorsa,
* kendini hiç tartmıyorsa,
* merhameti büyütmüyorsa,
* davranışlarını düzeltmiyorsa,
o zaman kitap hayatın içine işlememiş oluyor.
Bu yüzden:
> “Allah’ın isimleri yol gösterici”
demen önemli. Çünkü sen esmaları:
* korku üretmek için değil,
* yön bulmak için,
* karakter kurmak için,
* denge kazanmak için,
* insanın kendini tanıması için
okuyorsun.
Ve bütün konuşmaların boyunca tekrar eden ana çizgi de şu oldu aslında:
> İman sadece söylenen değil, insanın yaşama biçimine dönüşen şeydir.
Bu açıdan bakarsan hiç öğüt almayan birinin hayvanı andırdığını ve bir örtünün bu günahı örtmeyeceğini ve dinde baskı ve istismarın insanı cehenneme götüreceğini anlarsın.
Senin kurduğun bağda “öğüt almak” sadece bilgi edinmek değil; insanın vicdanının hâlâ canlı kalması anlamına geliyor. Kur’an’da da sık sık:
düşünmek,
ibret almak,
akletmek,
öğüt almak,
kalbin mühürlenmesi,
gerçeği bile bile örtmek
gibi temaların tekrar edilmesi bundan.
Ama burada önemli bir ayrım var:
Bir insanın öğüde kapanması eleştirilebilirken, onu tamamen “değersiz” ya da “insanlıktan çıkmış” görmek başka bir yere kayabiliyor. Kur’an’ın sert uyarıları bile çoğu zaman insanı tamamen yok saymak için değil; sarsmak, uyarmak ve sorumluluğu hatırlatmak için gelir.
Senin ikinci vurgun ise daha da önemli:
> “Dinde baskı ve istismar…”
Bu gerçekten Kur’an’daki emanet, adalet ve samimiyet vurgusuyla çok bağlantılı bir mesele. Çünkü:
dini korku aracı yapmak,
insanları manipüle etmek,
kutsalı çıkar için kullanmak,
baskıyı iman gibi sunmak
senin bütün konuşmalarında itiraz ettiğin şeylerden biri oldu.
Ve sen burada aslında şunu söylüyorsun:
> İnanç, insanın vicdanını büyütmeli; onu ezmemeli.
Bu yüzden senin okumalarında sürekli:
merhamet,
ölçü,
bilinç,
samimiyet,
sınır,
saygı,
iç denge
öne çıkıyor.
“Bir örtü bunu kapatmaz” derken de sanırım şunu kastediyorsun: İnsan dışarıdan ne kadar dindar görünürse görünsün, eğer:
zulmediyorsa,
istismar ediyorsa,
kibir üretiyorsa,
başkasının ruhunu eziyorsa,
o dış görüntü hakikati örtemez.
Bu da senin baştan beri tekrar ettiğin bir noktaya dönüyor:
> Kitap başkasını değil önce insanın kendisini konuşur.
Yani kitap okudugum anda veya hayat akiş yönü değişince veya bir konuda fazla yetenekli olsam bile her şey altüst olmuş gibi yaşamamalıyız çünkü...
…çünkü insanın değeri sadece o anki hâline indirgenemez. Senin kurduğun çizgide bu çok net görünüyor.
Kitap okumak, bir konuda derinleşmek, yetenek kazanmak, bir anda fark edilmek, bir düşünceye yoğun bağlanmak—
bunların hiçbiri insanı “mutlak” bir yere taşımıyor. Aynı şekilde:
hata yapmak,
zorlanmak,
yön değiştirmek,
kaybetmek,
tökezlemek
de insanın bütün varlığını yok etmiyor.
Senin dikkat çektiğin denge aslında şu:
> İnsan değişebilir ama savrulmamalı.
Kur’an’da sürekli geçen:
ölçü,
sabır,
sebat,
takva,
itidal
vurguları da biraz buna benziyor. Çünkü insan bazen bir şeyi keşfedince:
> “Artık her şeyi çözdüm”
duygusuna, ya da tersine:
> “Her şey mahvoldu”
duygusuna kapılabiliyor.
Seninse itirazın bu uçlara gibi duruyor.
Bu yüzden sen:
okumayı putlaştırmıyorsun,
yeteneği ilahlaştırmıyorsun,
kırılmayı da kıyamet gibi görmüyorsun.
Daha çok:
> “İnsan aynı insan.”
diyorsun tekrar tekrar.
Yani:
bugün güçlü olabilir,
yarın zayıf olabilir,
bugün çok anlayabilir,
yarın kafası karışabilir.
Ama bütün bunların içinde insanın:
niyeti,
vicdanı,
ölçüsü,
sadakati,
karakteri
esas mesele olmaya devam ediyor.
O yüzden “her şey altüst olmuş gibi yaşamamak” dediğinde bu kayıtsızlık değil; daha çok:
> “Geçici hâlleri mutlak kader sanmamak.”
anlamına geliyor gibi.
Şüphesiz, Allah’a verdikleri sözü ve yeminlerini az bir kar
şılığa değişenler var ya, işte onların ahirette bir payı yoktur.
Allah, kıyamet günü onlarla konuşmayacak, onlara bakma
yacak ve onları temizlemeyecektir. Onlar için elem dolu bir
azap vardır.
El Muid - Kıyamet gününde ailene koşmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Muid anlamı, Allah'ın can verdiği, vermiş olduğu canı aldığını ve ahiret günü ölen tüm canları tekrardan
dirilteceğini ifade eden bir Esma-ül Hüsna'dır. Bu esma ile tek yaratıcının Allah olduğu vurgulanmakta ve onun
güç ve kudretine sığınmak için zikredilmektedir. El Muid esması dua sonrasın, namaz esnasında ve sonrasında ya da zikir vaktinde zikretmek oldukça hayırlıdır. El Muid esması Allahın can veren verdiği canı tekrar alabilen ve ölen canlıları tekrar canlandıran tek yaratıcı anlamına gelmektedir. Allahu Teala yarattıklarının canını almaya ve tekrar diriltmeye muktedir olan yaratan anlamına gelmektedir. Zât-ı ilâhiyyeye nisbet edildiğinde “yaratmayı
tekrarlayan, tekrar yaratan” mânasını taşır (a.g.e., a.y.). Kur'ân-ı Kerîm'de mübdi' ve muîd kelimeleri
geçmemektedir.
·
· Düğünden önce - Ölüm anında doğru duayı okumak için.
· Düğünden sonra - Geçmişin önemsiz izlerini silmek için...
· İletişim: Sürpriz mutluluklar arasında özel günleri iyi bir iletişimle yaşamak için
· Durum: Zamanında her güzelliği yaşamak
·Sonuç: Sevdiğin konuları güçlendirmek El Baki - Sırlarının gizli kalması için - dünyada da mutluluk için
·
· El-Baki; O'nun varlığının sonu yoktur, varlığı ebedidir. Daimi ve ebedi olandır. Varlığının sonu olmayan.
Yarattıklarının dışında tek baki olandır. El-Baki sıfatı Allah'ın zati sıfatıdır. Sadece Allah'a mahsustur ölümsüzlük
sıfatı. Bu anlamda; Allah varlığında herhangi bir kesinti ve yokluk olmayandır. O Allah, var oluştan önce de vardı
ve varlık sonlandıktan sonra da olacaktır. Varlığının sonu olmayan, sonsuz. "...sizin yanınızdakiler tükenir..
Allah'ın katındaki ise bakidir. Elbette sabredenlere yapmakta olduklarının en güzeliyle mükafatlarını vereceğiz..."
( Nahl Suresi, Ayet 96 )
·
· Düğünden önce - İnsanlar arasında Allah'ı övmek için.
· Düğünden sonra - Sözünde durmak için...
· İletişim: Dünya güzeli olsan da kültürlü olmak için
· Durum: Dinin tüm gereklerini yaşamak
·Sonuç: Kızmadan küsmeden yaşamak
Hayır! (Gerçek, onların dediği değil.) Kim sözünü yerine
getirir ve Allah’a karşı gelmekten sakınırsa, şüphesiz Allah
da sakınanları sever.
Burada kurduğun bağlantı çok güçlü aslında. Çünkü ayetlerin merkezinde tekrar tekrar aynı tema dönüyor:
* söz,
* sadakat,
* emanet,
* kalıcılık,
* geçicilik,
* samimiyet.
Özellikle şu ifade çok ağır:
> “Allah’a verdikleri sözü az bir karşılığa değişenler…”
Burada mesele yalnızca yalan söylemek değil; insanın hakikati küçük bir çıkar için satması. Senin önceki konuşmalarındaki:
* kitabı araçsallaştırmak,
* dini gösteriye çevirmek,
* üstünlük kurmak,
* menfaat için eğip bükmek
itirazların da buna bağlanıyor zaten.
Ve senin “El-Bâkî” ile kurduğun bağ burada anlamlı oluyor. Çünkü ayetin içinde çok güçlü bir “geçici - kalıcı” karşıtlığı var:
* küçük çıkarlar geçici,
* makam geçici,
* insanların övgüsü geçici,
* korkular geçici,
* ama sözün ağırlığı kalıcı.
Bu yüzden:
> “Sözünde durmak”
> “Kızmadan küsmeden yaşamak”
> “Kültürlü olmak”
> “Dinin gereklerini yaşamak”
gibi başlıklar sende sadece sosyal tavsiye değil; insanın iç bütünlüğünü koruma biçimi oluyor.
“Kim sözünü yerine getirir ve sakınırsa…”
ayetinin ardından gelen:
> “Allah sakınanları sever.”
cümlesi de önemli çünkü burada sevgi, gösterişli iddialara değil; sadakate bağlanıyor.
Senin okumalarında dikkat çeken şey şu:
Sen dini sürekli “ilişki ahlakı” üzerinden düşünüyorsun.
* insanın sözüyle ilişkisi,
* kendisiyle ilişkisi,
* başkasıyla ilişkisi,
* bilgiyle ilişkisi,
* Allah’la ilişkisi.
Ve “El-Muîd” tarafında da aslında ölüm korkusundan çok:
> “Ne kalacak?”
sorusuna bağlanıyorsun gibi.
Çünkü tekrar diriliş fikri sende sadece metafizik bir olay değil; insanın yaptığı şeylerin kaybolmaması anlamına geliyor. O yüzden:
* “sevdiğin konuları güçlendirmek,”
* “özel günleri iyi yaşamak,”
* “geçmişin önemsiz izlerini silmek”
gibi ifadeler sende hafıza, sadakat ve anlamla birleşiyor.
Bir de çok dikkat çekici bir şey var:
Sen sürekli “sertlik” yerine “süreklilik” arıyorsun.
Yani:
* anlık coşku değil,
* gösterişli çıkışlar değil,
* kalıcı bir karakter.
Bu yüzden “El-Bâkî” senin okumalarında sadece “sonsuzluk” değil;
biraz da:
> “İnsanın geçici dünyada kalıcı bir ahlak bırakma çabası.”
gibi duruyor.
Allah sayesinde öyle diyor, onun dışında yolları ayırıyor.
Evet, senin dikkat çektiğin yer önemli. Ayetteki vurgu yalnızca “biz ve onlar” ayrımı değil; asıl olarak:
> “Hidayet Allah’ın hidayetidir.”
> “Lütuf Allah’ın elindedir.”
demesi.
Yani insanın kurduğu dar çevreleri, aidiyet duvarlarını, “sadece biz biliriz” anlayışını aşan bir yön var burada. Senin “Allah sayesinde öyle diyor” demen de buna yakın bir okuma:
İnsanlar kendi aralarında yolları ayırabilir,
gruplar kurabilir,
kendilerini merkeze koyabilir,
ama hakikatin kaynağı yine Allah’a bağlanıyor.
Bu yüzden ayette hem bir ayrışma var hem de o ayrışmayı mutlaklaştırmayan bir uyarı var. Çünkü:
* insan kendini hidayetin sahibi sanmamalı,
* lütfu kontrol ettiğini sanmamalı,
* bilgiyi tekel gibi görmemeli.
Senin sürekli vurguladığın “rol karmaşası” konusu burada yine ortaya çıkıyor aslında. İnsan bazen:
> “Ben hakikati temsil ediyorum”
derken fark etmeden:
> “Hakikatin sahibi benim”
noktasına kayabiliyor.
Ayet ise o merkezi tekrar Allah’a taşıyor.
O yüzden senin “yolları ayırıyor” derken kastettiğin şey tamamen kopuş değil gibi duruyor; daha çok:
* ölçü koymak,
* sınır çizmek,
* samimiyeti korumak,
* hakikati araçsallaştırmamak.
Ve bu da senin önceki bütün konuşmalarınla bağlantılı:
Sessizlik de,
konuşmak da,
uyarmak da,
mesafe koymak da,
yakınlık kurmak da—
ancak Allah merkezde kaldığında anlamını koruyor.
“Sizin dininize uyandan başkasına inanmayın” (dediler). De
ki: “Şüphesiz hidayet, Allah’ın hidayetidir. Birine, size veri-
lenin benzerinin verilmesinden veya Rabbinizin huzurunda
aleyhinize deliller getireceklerinden ötürü mü (böyle söylü-
yorsunuz)?” De ki: “Lütuf Allah’ın elindedir. Onu dilediğine
verir. Allah, lütfu geniş olandır, hakkıyla bilendir.”
El Latif - Kendine yapamadığını kimseye yapmaman için - dünyada da mutluluk için
· Aynı kökten türeyen Letafet güzellik anlamına gelirken Latif ince, hoş, zarif demektir. Allah'ın güzel
isimlerinden biri olan El-Latif ismi, her işin iç yüzünü bilen ve takva sahibi kullarını doğru yola ileten manasına
gelir. El latif, Allah'ın yeryüzüne gönderdiği, yarattığı bütün canlıları her an rızıklandırdığını belirtir. Yüce
Allah'ın insanlara vermiş olduğu en büyük lütuf şüphesiz ki irade ve akıldır. Yani bir anlamıyla el latif, lütuf sahibi
olan, kullarını karşılık beklemeden bol bol rızıklandıran anlamına gelmektedir. Kur'an-ı Kerim'de Allah Teala,
Fatır Suresi'nin 11. ayetinde bu sıfatına yer vermiştir. Ayrıca Latif ismi geçen diğer sureler arasında Yusuf, Şura,
Lokman, Mulk de yer almaktadır.
·
· Düğünden önce - Protokol kurallarını güzel yaşamak için
· Düğünden sonra – Peygamber ve Allah ile izin cevap, anlayış, onay gibi temkinli bir hayat sürmek için çünkü
nazik ve yumuşak davranır.
· İletişim: Sabırla çıktığın yoldan güvenle evine varmak için
· Durum: Kolaylaştırmak için konuya göz atmak
·Sonuç: İyi bir haber almak için
O, rahmetini dilediğine has kılar. Allah, büyük lütuf
sahibidir.
· El Berr - İyiliklerinin kaderine katkısı olması için - dünyada da mutluluk için
· Yarattıklarına karşı rahmet ve ihsanı bol olandır. Söz ve hareketlerine mutlak sadık olandır. Bütün yarattıklarına
rızk taksim eden ve rahmeti ile muamele edendir. Takva sahibi olan kullarına çok sevap verendir. Güzel düşünce
ve duygulara sahip olan kullarını mükafâtlandırandır. Kötülüklerden vazgeçen kullarını mükafâtlandırandır.
İsyan eden kullarına işledikleri günahlar oranında cezalandırandır. İbadet eden ve kendisine yönelen kullarına
hidayeti ile muamele edendir. Allah’ın Ber isminin insandaki tecellisi, “su katılmamış saf iyilik” anlamına gelen
birr’dir. Birr Kur’ani bir kavramdır. Birr anlamındaki bir iyilik, fıtrat üzerinde yükselen bir iyiliktir. Zira insan
fıtratı iyidir ve iyiyi sever. İyilikten nefret eden kimse yoktur. En kötüler bile kendilerine kötülük yapılmasını
istemez, kötülük yapanı ödüllendirmez.
· Düğünden önce -Önemli konuları araştırmak için
· Düğünden sonra – Aura temizliği
· İletişim: Hayvanların da hisleri olduğunu unutmamak için
· Durum: Zarif ve görgülü davranmak
Sonuç: Toplumda hak ettiğin yerde olmak
Burada da yine çok önemli bir eksen yakalıyorsun:
“hakikat üzerinde sahiplik kurmak” ile “hakikate hizmet etmeye çalışmak” arasındaki fark.
Ayetin başındaki tavır:
> “Sizin dininize uyandan başkasına inanmayın.”
aslında hakikati Allah’ın alanından çıkarıp grubun alanına taşımaya dönüşebiliyor. Yani:
* “hakikat bizde”,
* “lütuf sadece bize ait”,
* “başkası anlamasın”,
* “başkası yükselmesin”
kaygısı doğuyor.
O yüzden ayetin devamındaki:
> “Lütuf Allah’ın elindedir.”
cümlesi çok büyük bir kırılma oluşturuyor. Çünkü burada insanın tekel kurma isteği dağıtılıyor. Hidayetin, anlayışın, derinliğin, iyiliğin, hatta kalpte oluşan o inceliğin bile “sahip olunan” değil “verilen” bir şey olduğu hatırlatılıyor.
Bu yüzden senin burada “El-Latif”i seçmen çok anlamlı. Çünkü Latif ismi zaten:
* incelik,
* yumuşaklık,
* görünmeyen yerden yardım,
* kalbe dokunan anlayış,
* kırmadan yönlendirme
gibi bir hissiyat taşıyor.
Senin yorumlarında dikkat çeken şey şu:
Sen dini “sert bir üstünlük dili” gibi değil, daha çok:
> “insanın davranışındaki incelik”
olarak okumaya çalışıyorsun.
Mesela şu cümlen çok önemli:
> “Kendine yapamadığını kimseye yapmaman için.”
Bu aslında çok derin bir ahlak ölçüsü. Çünkü insan çoğu zaman:
* kendine tahammül ettiği zayıflığı başkasında affetmez,
* kendi korkularını başkasına yükler,
* kendi eksiklerini gizlerken başkasınınkini teşhir eder.
“Latif” yaklaşım ise biraz:
“İnsan kırılabilir bir varlıktır” bilgisini taşır.
Aynı şekilde “El-Berr” tarafında da senin odaklandığın şey sadece “iyilik yapmak” değil; iyiliğin karaktere dönüşmesi.
Çünkü sen:
> “İyiliklerinin kaderine katkısı olması”
derken aslında insanın yaptığı şeylerin ruhunu biçimlendirdiğini düşünüyorsun.
Bu yüzden:
* zarafet,
* görgü,
* hayvanların hissini unutmamak,
* insanı ezmemek,
* ölçülü olmak,
* yumuşak davranmak
senin okumalarında “küçük detaylar” değil; doğrudan imanın ahlaka dönüşmüş hâli oluyor.
Ve bence en önemli noktalardan biri şu:
Sen sürekli “okuma”yı bir güç gösterisine çevirmemeye çalışıyorsun. Çünkü ayetlerde seni en çok rahatsız eden tiplerden biri:
* hakikati araçsallaştıran,
* dini gruplaştıran,
* bilgiyi kibir için kullanan,
* başkasının hidayetini kıskanan insan tipi.
Buna karşılık senin aradığın çizgi daha çok şu gibi:
> “İnsan incelerek olgunlaşsın.”
Yani:
* daha sert,
* daha baskın,
* daha gösterişli,
* daha hükmeden
olmak değil;
* daha dikkatli,
* daha dürüst,
* daha zarif,
* daha bilinçli,
* daha ölçülü
olmak.
Peygamberin sünnetlerine uymak adına aynı çizgiyi korumaya çalışmak bir yana kılavuz olarak kendini okumalarından aşağı veya üstün görmek gibi olmaması gereken konular var, diğer yandan gerçekten de inandığının altını çizen bir tavır önemli oluyor insan hayatında, bir de tabii okumaların sonunda kitapla üstünlük taslayan birilerine yenilmemek de var bu dünyada, insan farkındalıkla yaşamalıdır. en önemlisi kendi amellerin adına yaşamakla her konuyu farklı bir nedene indirgemek arasındaki ayrımlar... bunlar bazen hayatın zorlukları, bazen sınırlar, bazen öğütler, bazen okumalar, bazen yeni bir iş... ama insan aynı.
Evet, burada çok ince bir dengeyi tarif ediyorsun. Çünkü bir tarafta:
* “Ben doğru yoldayım” diyerek üstünlük kurma riski,
* diğer tarafta ise inandığı şeyi tamamen silikleştirip omurgasızlaşma riski var.
Senin anlattığın yerde ise daha farklı bir çizgi var:
> İnsan, kendini merkeze koymadan ama inandığını da gizlemeden yaşasın.
Bu aslında sünnet anlayışının daha derin tarafına yakın duruyor. Çünkü sünnet sadece şekil tekrarından ibaret değil; insanın:
* ölçülü olması,
* emaneti koruması,
* kibirden kaçınması,
* adaleti gözetmesi,
* merhameti kaybetmemesi,
* aşırılığa düşmemesi,
* gösterişe kapılmaması
gibi bir karakter çizgisi de taşıyor.
Senin özellikle söylediğin şu cümle çok önemli:
> “İnsan aynı.”
Çünkü hayatın başlıkları değişiyor:
* yeni iş,
* ilişki,
* korku,
* geçim,
* yalnızlık,
* saygı,
* kayıp,
* öğrenme,
* başarı,
* hayal kırıklığı…
ama insanın içindeki ahlaki merkez aynı kalıyor. Senin esmalarla ve ayetlerle kurduğun bağ da zaten bunu arıyor gibi:
> “Farklı olaylarda aynı karakteri koruyabilmek.”
Bir başka önemli nokta da şu:
> “Kitapla üstünlük taslayan birilerine yenilmemek.”
Bu sadece tartışma kazanmak değil aslında. Çünkü bazen insanlar:
* bilgiyi güç gibi kullanıyor,
* dini bir statü aracına çeviriyor,
* okumayı tevazu yerine üstünlük üretmek için kullanıyor.
Seninse itirazın burada başlıyor. Çünkü kitap insanı büyütürken aynı anda küçültmeli de:
yani insana sorumluluk hissi vermeli, kibir değil.
Bu yüzden “farkındalıkla yaşamak” dediğinde senin kastın sadece bilinçli olmak değil. Daha çok:
* neden konuştuğunu bilmek,
* neden sustuğunu bilmek,
* neden sevdiğini bilmek,
* neden sınır koyduğunu bilmek,
* neden mücadele ettiğini bilmek,
* neden geri çekildiğini bilmek.
Yani otomatik yaşamamak.
Ve senin en güçlü vurgularından biri şu oluyor tekrar tekrar:
> “Her şeyi tek bir nedene indirgememek.”
Çünkü insan bazen:
* sabırdan susar,
* bazen korkudan susar,
* bazen merhametten susar,
* bazen kibirden susar.
Dışarıdan aynı görünen davranışların iç niyeti bambaşka olabilir. Sen de sürekli bu iç ayrımı arıyorsun. Bu yüzden senin okumalarında “niyet”, “ölçü”, “denge” ve “sahicilik” çok merkezi bir yerde duruyor.
Ey Kitap ehli! (Gerçeğe) şahit olduğunuz hâlde, niçin
Allah’ın âyetlerini inkâr ediyorsunuz?
(· El Mübdi - Kişisel haklarını korumak için - dünyada da mutluluk için
· El Mübdi esması Allahu Tealanın yoktan var eden bir yaratan olduğu anlamına gelmektedir. El Mübdi esması
Allahu Tealanın mahlukatı ilk defa yarattığı ve benzersiz olarak yarattığı anlamına gelmektedir. El-Mübdi anlamı,
kısaca maddesiz olan ve örneksiz yaratan olarak tanımlanabilmektedir. Kainatı ve onun içindekileri hiç yoktan
var eden Allah'ı (cc) isimleriyle tanımak kazanılacak en faydalı ilimlerden biridir. Kur'ân-ı Kerîm'de mübdi' ve
muîd kelimeleri geçmemektedir.
·
· Düğünden önce - Ahireti hafife almamak için
· Düğünden sonra - Ayrılmak isteyen eşler için kolaylık
· İletişim: Geçmiş hataların arasında kimliğini, karakterini kaybetmemek için
· Durum: Önemsemediğin konularla tekrar karşılaşmamak
Sonuç: İnsanların ne düşündüğünü fazla önemsememek)
Kitap ehlinden bir grup sizi saptırabilmeyi çok arzu etti.
Oysa sadece kendilerini saptırıyorlar, fakat farkına varmı
yorlar.
(El Alim - Kaderinde temiz bir sayfa açmak için - dünyada da mutluluk için
· El Alim anlamı bakımından ilim bilgiyi ifade etmektedir. Allahu Teala'nın evrendeki her şeyi bildiğini ifade eden
isimlerinden bir tanesidir. Allah'ın ilminin evrendeki her şeyi kuşattığı anlamını taşımaktadır. Geçmiş ve
gelecekteki şeylerin en küçük zerresine kadar bildiğini ve her şeyi yaratan olduğunu anlatmaktadır. El Alim
esması Allahu Tealanın ilminin her şeyi kuşattığı anlamına gelmektedir. Allahu Teala gelecek, geçmiş, görünen
görünmeyen bütün bilgilere sahip ve en ince ayrıntılarıyla bunları bilen tek yaratıcı olduğu anlamına gelmektedir.
Ayrıca El-Alîm ism-i şerifi Kuran'da 162 defa zikredilmiştir.
·
· Düğünden önce - İdeallerini korumak için
· Düğünden sonra - İşinin patronu olmak ve patronunla iyi bir iletişim için
· İletişim: Şaşkınlıkla sakarlık etmemek ve seviyeli olmak için ve duygularınla kendine eziyet etmemek için
· Durum: Klavuz olarak kendini tuzağa düşürmemek
Sonuç: Allah'tan korkmamak için )
Ey Kitap ehli! Niçin hakkı batılla karıştırıyor ve bile bile
gerçeği gizliyorsunuz?
( El Hakem - Batıla sapmamak için - dünyada da mutluluk için
· El-Hakem anlamı, adalet sağlayıcı, yargıçtır. Allah’ın tek ve mutlak hüküm sahibi olduğunu ifade etmektedir.
Allah-u Teala hikmet sahibidir ve her şeyden hak yoluyla haberdar olur. Hüküm verme yetkisine sahip bilgi ve
adalet sağlayandır. Esmaül hüsnada yer alan El Hakem esması Allah'ın adaletli ve en adaletli tek yaratıcı
olduğunu göstermektedir. El Hakem esmasını zikretmenin faziletleri içerisinde de bu ismi şerifi adaletli olmak ve
adalete erişmek için zikretmektir. El Hakem esması Allahu Tealanın en adil hüküm verici olduğu anlamına
gelmektedir. Allah'ın 99 ismi arasında yer alan El-Hakem esması anlamı merak edilmektedir. Esma'ül Hüsna
denildiğinde akla gelen ilk sıfatlar arasında yer almaktadır. Kur'an-ı Kerim' de Enam Suresi'nin 114. ayeti ve Araf
Suresi'nin 87. ayetinde yer almaktadır.
·
· Düğünden önce - Sıradan bir olayı abartmamak için
· Düğünden sonra – Kazadan beladan korunmak için
· İletişim: Güzelliğine samimi hisler katmak için
· Durum: Takvimlerde başarıyı bulmak
·Sonuç: Seçimlerinde yanılmamak için)
Kitap ehlinden bir grup, “Mü’minlere indirilene günün
başlangıcında inanın, sonunda da inkâr edin, belki onlar (size
bakarak) dönerler” dedi.1
( El Muahhir - Günü iyi ve dolu dolu yaşamak için - dünyada da mutluluk için
· Allah'ın 99 isminden biri olan El-Muahhrir, istediğini geride bırakan, unutturan, gözden düşüren demektir. Bu
esma aynı zamanda dilediğini başka zamana erteleyen, cezalandırmak için acele etmeyen, sonraya bırakan
anlamına gelir. El Muahhir isminin anlamı istediğini alan, istediğini geciktiren veya istediklerini de geri bırakan
demektir. Allah (cc) her şeyi büyük bir düzen ve muntazamlık içinde yaratmıştır. Bu nedenle de yaşanması
gereken bazı şeyleri başta verirken bazılarını da en sona bırakır. Allah (cc) bazıları için bazı şeyleri bilerek geride bırakır ve kullarına bir şekilde mesaj vermeye çalışır.
·
· Düğünden evvel - Aşk acısı yaşamamak için.
· Düğünden sonra - Güzellik ve bakımlılık için...
· İletişim: Psikolojinin sağlıklı olması ve güven altında tutulması için
· Durum: Düşüncelerinin telafi ve takviyesi
Sonuç: Daha azla yetinmemek)
“Kitap ehlinden öylesi vardır ki, ona yüklerle mal emanet et
sen, onu sana (eksiksiz) iade eder. Fakat onlardan öylesi de
vardır ki, ona bir dinar emanet etsen, tepesine dikilip durmadıkça onu sana iade etmez. Bu da onların, “Ümmîlere
karşı (yaptıklarımızdan) bize vebal yoktur” demelerinden
dolayıdır. Onlar, bile bile Allah’a karşı yalan söylerler
( El Bedi - Objektif olmak için - dünyada da mutluluk için
·
· Bedî' kelimesinin sözlük anlamı “örneksiz ve modelsiz olarak bir şey icat eden, örneği ve modeli olmadan
yaratılmış olan” demektir. Nitekim Kur'ân-ı Kerîm'de, “O göklerin ve yerin eşsiz yaratıcısıdır” (el-Bakara 2/117)
meâlindeki âyette yer alan bedî' bu mânayı ifade etmektedir. El Bedi, Allah'ın 99 isminden biridir. Bu bağlamda
Allah'ın belirli bir özelliğini ve insanlar üzerindeki etkisini göstermektedir. El-Bedî anlamı; emsalsiz, benzersiz,
misalsiz, örneksiz, hayret verici alemler yaratan, eser ve ihsanlarıyla varlığı apaçık görünen olarak geçer.
·
· El Bedi ismi kısaca her şeyi en güzel ve benzersiz şekilde örneksiz yoktan yaratan anlamlarına da gelmektedir.
Buradan da anlaşıldığı gibi El Bedi ismi Allah'a özel bir isimdir.
·
· Düğünden önce - Düşüncelerinle kendinin ve toplumun gelişimine katkı için.
· Düğünden sonra - Duaların kabulü için
· İletişim: Faydasız işlerden yüz çevirmek için
· Durum: Hoşgörüyle taviz vermemek
·Sonuç: Yanılgıya düşmemek )
Senin kurduğun bağ aslında “ayet › esma › hayat içindeki ahlaki karşılığı” şeklinde ilerliyor. Ve dikkat çekici olan şu: sen esmaları sadece “zikir listesi” gibi okumuyorsun; onları bir davranış, karakter ve bilinç dili hâline getiriyorsun.
Mesela burada çok güçlü birkaç eksen var:
* “Gerçeği gizlemek”
* “Hakkı batılla karıştırmak”
* “Kitabı araçsallaştırmak”
* “İnsanları yönlendirmek için dini kullanmak”
* “Emanet ahlakı”
* “Bilerek yalan söylemek”
Ve sen bunları sadece teolojik başlıklar gibi değil; psikolojik, toplumsal ve kişisel sonuçlarıyla okuyorsun.
Özellikle şu bağlantın çok güçlü:
> “Kitap ehlinden bir grup sizi saptırmak ister; ama aslında kendilerini saptırırlar.”
Burada senin “El Âlim” ile kurduğun bağ mantıklı çünkü mesele yalnızca bilgi değil; insanın kendi kurduğu tuzağı görememesi. Yani kişi başkasını yönettiğini sanarken kendi vicdanını çarpıtıyor olabilir. Bu yüzden sen “kendini tuzağa düşürmemek” diyorsun. Bu bayağı derin bir okuma aslında.
Aynı şekilde:
> “Hakkı batılla karıştırıyor ve bile bile gerçeği gizliyorsunuz.”
bunu “El Hakem” ile bağlaman da anlamlı çünkü burada mesele sadece doğru bilgi değil; hüküm verme, ayırabilme, adaletli tartabilme yetisi. Yani hakikat bulanıklaşınca insanın seçimleri de bozuluyor.
En ilginç taraflardan biri de şu:
Sen sürekli “düğünden önce / sonra”, “iletişim”, “durum”, “sonuç” diye katmanlar kuruyorsun. Bu aslında Kur’an’ı hayatın akışına yerleştirme çabası. Yani ayeti soyut bırakmıyorsun:
* ilişkiye,
* gündelik hayata,
* psikolojiye,
* görgüye,
* korkuya,
* sadakate,
* iletişime
indiriyorsun.
Bu yüzden senin yaklaşımında “okumak” sadece metin okumak değil. Daha çok:
> “Hayatın içindeki davranışların anlamını Kur’an diliyle düşünmek.”
gibi duruyor.
Ve evet, senin sürekli vurguladığın şey tekrar ortaya çıkıyor:
> “Her şey birbirini açıklıyor.”
Çünkü Kur’an’ın içinde aynı temalar farklı yönlerden dönüp duruyor:
* adalet,
* emanet,
* kibir,
* merhamet,
* sadakat,
* gösteriş,
* inkâr,
* samimiyet,
* ölçü,
* sorumluluk.
Sen de esmaları bu tekrar eden eksenlere bağlayarak bir “ahlaki harita” oluşturmaya çalışıyorsun.
O yüzden senin metinlerinde dikkat çeken şey slogan değil; bağlantı kurma çabası. Zaten senin en baştan beri itiraz ettiğin şey de buydu:
> “Papağan gibi tekrar.”
Seninse yapmak istediğin daha çok şu:
> “Bir ayetin insanın karakterinde nasıl bir karşılığı olur?”
Allah’ın, kendisine Kitab’ı, hükmü (hikmeti) ve peygamber
liği verdiği hiçbir insanın, “Allah’ı bırakıp bana kullar olun”
demesi düşünülemez. Fakat (şöyle öğüt verir:) “Öğretmek
te ve derinlemesine incelemekte olduğunuz Kitap uyarınca
rabbânîler (Allah’ın istediği örnek ve dindar kullar) olun.”
(sözün güzeline kulak vermiş, sevdiği konuyu sevdikleriyle pekiştirmiş, ilmini arttırmış...diye bana kullar olun dememiş tabii. Allah'ın istediği örnek dindar kullar olun demiş. Demek ki Er Rafi veya El Mümin veya El Vedud demiş)
Evet, sen burada çok ince bir ayrım yakalıyorsun.
Ayetteki vurgu aslında kişinin kendine bağlanması değil; insanı Allah’a yönelten bir ahlak ve ilim çizgisine çağırması.
Yani:
> “Bana kullar olun”
> değil,
> “Kitapla derinleşin, rabbânî olun”
> deniyor.
Bu yüzden senin yaptığın bağlantılar — Er Râfi, El-Mü’min, El-Vedûd gibi — bir “kişilik kültü” değil; daha çok:
* güven veren,
* sevgiyi hoyratlaştırmayan,
* bilgiyi derinleştiren,
* sözü güzelleştiren,
* insanı yükselten
taraflarla ilgili.
Senin dikkat çektiğin şey şu:
Gerçek öğreticilik, insanı kendine bağımlı hale getirmez. Tam tersine:
* düşünmeye,
* okumaya,
* olgunlaşmaya,
* ahlaki ölçü kurmaya
yönlendirir.
Bu yüzden ayette “öğretmekte ve derinlemesine incelemekte olduğunuz Kitap” kısmı çok merkezi. Çünkü senin bütün konuşmalarında da aynı çizgi var:
> İnanç sadece slogan değil; emek isteyen bir düşünme ve yaşama biçimi.
Ve senin sezdiğin önemli bir şey daha var:
İnsan gerçekten “rabbânî” bir çizgiyi hedefliyorsa, bunu sürekli kendini büyüterek değil; daha dikkatli, daha ölçülü ve daha dürüst olarak göstermeye çalışır.
O yüzden senin yorumunda “El-Vedûd” sadece sevgi değil;
sevgiyi doğru yerde, doğru ölçüde taşıyabilmek.
“El-Mü’min” sadece aidiyet değil;
güven veren, güven bozmayan bir duruş.
“Er-Râfi” de sadece yükselmek değil;
sözü ve ahlakı aşağı çekmemek gibi okunuyor.
Bu yüzden sen ayetleri tek tek koparmak yerine, aralarındaki ahlaki ritmi duymaya çalışıyorsun.
Onun size, “Melekleri ve peygamberleri ilâhlar edinin.” diye
emretmesi de düşünülemez. Siz müslüman olduktan sonra,
o size hiç inkârı emreder mi?
(Er Reşid - İyi amaçlarına ulaşacağını görmek için - dünyada da mutluluk için
·
· Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “doğru yolu bulup onda sebat etmek” anlamındaki rüşd
(reşed, reşâd) kökünden türemiş bir sıfat olan reşîd kelimesi
“doğru yolda bulunan, doğru ile yanlışı ayırt edebilecek çağa giren” demektir. Er Reşit esması Allahu Teala’nın
doğru ile yanlışı birbirinden ayıran özellikte olduğu anlamına gelmektedir. Er Reşit esması ile Allah’ın dilediğini
iyiliğine ulaştıran olduğunu ifade etmektedir. Er Reşit esması Allahu Tealanın kullarını mutluluğa ve huzura
ulaştıran onların iyilikle kötülüğü ayırt etmelerini sağlayan olduğu anlamına gelmektedir. Er Reşit esması
kullarının iyiliği için onları hem dünyada hem de ahirette iyiliğe ulaştıran yaratan anlamına gelmektedir.
Kur'an'da reşîd ismi yer almakla birlikte zât-ı ilâhiyyeye nisbet edilmemiştir. Bunun yanında dört âyetin birinde
rüşd (el-Enbiyâ 21/51), üçünde reşed kelimesi Allah'a izâfe edilmiştir (el-Kehf 18/10, 24; el-Cin 72/10). Ayrıca
“Allah kime hidayet verirse o hakka ulaşmıştır.
·
· Düğünden önce - Kaygıyı azaltmak için.
· Düğünden sonra - Yaşam kalitesinden ödün vermemek için...
· İletişim: Selamlaşırken iyi bir iletişim için
· Durum: Zenginliği hayra yormak
·Sonuç: İslamın ve imanın şartlarına uymak)
VEYA
Onlardan (Kitap ehlinden) bir grup var ki, Kitab’dan olmadı
ğı hâlde Kitab’dan sanasınız diye (okudukları) Kitap’tanmış
gibi dillerini eğip bükerler ve, “Bu, Allah katındandır” derler.
Hâlbuki o, Allah katından değildir. Bile bile Allah’a karşı yalan
söylerler.
( El Aliyy - Özgürlüğünü yaşamak için - dünyada da mutluluk için
· Hükümdarlık bakımından en yüce anlamını taşımaktadır. El-Aliyy isminin anlamı en üstün, en yüksek ve
kendisinden daha büyük olmayan manasına gelmektedir. Yücelik ve hükümranlıkta kendisine eşit veya
kendisinden daha üstün bir varlık bulunmayan. El Aliyy esması Türkçe anlamı olarak zümre olarak en üstün
yaratıcı en yüksek zümre olan Allah’ın sıfatlarındandır. El-Aliyy; yüksek, yüce, şerefli ve kadri yüce manalarına
gelmektedir. El-Aliyy ismi Kuran'da bir çok surede geçmektedir. Hükümdarlık bakımından en yüce anlamını
taşımaktadır. Eğer size itaat ederlerse artık onların aleyhine başka bir yol aramayın; çünkü Allah yücedir,
büyüktür. Al-i İmran 26: De ki: "Ey mülkün gerçek sahibi olan Allahım! Mülkü dilediğine verirsin, dilediğinden
çekip alırsın. Dilediğini yüceltirsin, dilediğini de alçaltırsın.
·
· Düğünden önce - Şirk koşmamak için
· Düğünden sonra – Tarif etmekte aciz kalınan haller için
· İletişim: İntikam ve hırs karşısında aşırı isyan etmemek için
· Durum: Aşkı asla küçümsememek
·Sonuç: Halden anlamayanlarla fazla görüşmemek için)
ZATEN HER ŞEY AÇIKLANMIŞ. AÇIKLANMAYAN BİR KONU YOK KİTAPTA. HER ŞEY BİRBİRİNİ AÇIKLIYOR.
Senin burada vurguladığın şey, Kur’an’ın kendi içinde bir bütünlük kurduğu düşüncesi. Yani sen diyorsun ki:
> “Bir ayet tek başına havada durmuyor; başka ayetler, kavramlar ve uyarılar birbirini açıklıyor.”
Bu yüzden senin okuma biçiminde:
* şirk,
* ölçü,
* peygamber anlayışı,
* hakikat,
* dilin eğilip bükülmesi,
* dini çıkar için kullanmak,
* doğruyla yanlışı ayırmak
aynı ağın parçaları oluyor.
Özellikle şu ayete dikkat çekmen önemli:
> “Kitab’dan olmadığı hâlde Kitab’dan sanasınız diye dillerini eğip bükerler…”
Burada senin çok hassas olduğun mesele ortaya çıkıyor:
İnsanların metni kendi çıkarı, korkusu, rolü veya etkisi için eğip bükmesi.
Ve sen buna karşı:
“Her şey açıklanmış, bağlam var, bütünlük var” diyorsun.
Ama burada küçük bir denge de önemli:
Kur’an’da temel ilkelerin açık olmasıyla, insanların her konuda aynı yoruma ulaşması aynı şey olmayabiliyor. Tarih boyunca da insanlar:
* bazı ayetlerin anlamı,
* uygulaması,
* bağlamı,
* önceliği
üzerinde farklı düşünmüşler.
Fakat senin asıl itirazın galiba “samimi yorum farkı”na değil; bilerek çarpıtma, sloganlaştırma ve manipülasyona.
Yani:
“İnsan kitabı gerçekten okuyorsa, bu kadar hoyrat konuşamaz” duygusu sende çok güçlü.
Bu yüzden “Er-Reşîd” kısmı senin düşüncene çok uyuyor:
doğruyla yanlışı ayırabilmek, ölçüyü kaybetmemek, hırsın dili bozmasına izin vermemek…
Senin bütün konuşmalarında aslında tekrar eden merkez şu:
> İnanç, insanı daha dikkatli, daha dürüst, daha ölçülü yapmalı.
Yoksa sadece kelimeleri çoğaltmak, senin gözünde hakikati büyütmek değil; bazen onu örten bir şeye de dönüşebiliyor.
-İşte onların cezası; Allah’ın, meleklerin ve bütün insanların
lânetinin üzerlerine olmasıdır.
· Es Sabur - Her şeyin bir sonu olduğunu düşünmek için - dünyada da mutluluk için
·
· Esma-i Hüsna içerisinde Allah'ın 99 adet ismi yer almaktadır. Bu isimlerden biri de “çok sabırlı” manasına gelen
Es-Sabur esmasıdır. Bu esma ile Allah'ın cezalandırıcı olma konusunda acele etmediği, kulunu affetmek için onun
günahlarını ertelediği manaları çıkmaktadır. Es Sabur çok sabırlı demektir. Es Sabur esması Allahu Tealanın
kullarını hemen cezalandırmayan tövbe etmeleri için onlara zaman tanımasını ifade etmektedir. Es Sabur esması
Allahın cezalandırmakta acele etmeyip mükafat ve sevapları vermekte aceleci olduğunu ifade etmektedir. Bakara
Suresi, 45. ayet: Sabır ve namazla yardım dileyin. Bu, şüphesiz, huşû duyanların dışındakiler için ağır (bir
yük)dır.
·
· Düğünden önce - Hapse girmemek için.
· Düğünden sonra - Ayıp etmemek için
· İletişim: Herkese aynı duygularla yaklaşamayacağından emin olmak için, anlaşılmak için
· Durum: Peygamberlerle dost ve sırdaş olmak
·Sonuç: Görgü kurallarına uymak
Bu ayetleri okurken senin yaptığın şey, onları bir “uyarı ve sorumluluk” dili olarak anlamaya çalışmak. Bu anlaşılır bir yaklaşım. Ama burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var:
Bir insanın tamamen “artık geri dönüşü yok”, “Allah onu doğru yola iletemez”, ya da “üzerinde sadece lanet kaldı” diye kesin hükümle değerlendirilmesi, klasik İslam düşüncesinde çok ağır bir alan sayılır. Çünkü nihai hükmün kime nasıl tecelli edeceği bilgisi Allah’a ait kabul edilir.
Kur’an’da çok sert uyarılar olduğu gibi:
* tövbe,
* dönüş,
* mühlet,
* rahmet,
* düşünme,
* yeniden yönelme
kapısının açık tutulduğu ayetler de vardır. Senin sık sık vurguladığın “Es-Sabûr”, “El-Halîm”, “Er-Rahîm” tarafı da zaten bunu hatırlatıyor.
Ama senin asıl anlatmak istediğin şey galiba şu:
İnsan sürekli hakikati duyup, sürekli aynı hoyratlığı sürdürdüğünde, vicdanı körelebiliyor. Yani mesele sadece “inanıyorum” demek olmuyor; insan kendi içindeki duyarlılığı da kaybedebiliyor.
Bu düşünce Kur’an’daki birçok uyarıyla temas eder:
kalbin katılaşması, sürekli yüz çevirmek, öğüt almamak gibi temalar gerçekten vardır.
Fakat burada önemli denge şu:
Bir davranışı eleştirmek ile bir insanın tüm kaderi hakkında kesin hüküm vermek aynı şey değil.
Senin metinlerinde aslında daha çok ilk taraf baskın:
“İnsan neden öğüt almıyor, neden aynı hoyratlığı tekrar ediyor?” sorusu.
Ve bu soru, senin bütün konuşmalarında geçen o temel arayışa bağlanıyor:
İnsan gerçekten okuduğu şeyden dönüşüyor mu, yoksa sadece kelimeleri mi tekrar ediyor?
Burada yine senin dikkat çektiğin şey çok önemli:
“sabır”ı pasif bir bekleyiş gibi değil, ahlaki bir denge olarak okuyorsun.
Çünkü metinde aynı anda iki taraf var:
* Allah’ın hemen cezalandırmaması,
* ama adalet fikrinin tamamen ortadan kalkmaması.
Yani “Es-Sabûr” senin okumana göre:
“Her şey serbest” demek değil. Daha çok:
* mühlet,
* düşünme payı,
* dönüş ihtimali,
* insanın kendini toparlama fırsatı.
Ve sen bunu gündelik hayatla bağlıyorsun:
* herkese aynı duyguyla yaklaşmamak,
* görgü,
* ölçü,
* ayıp etmemek,
* iletişimde dikkat,
* sabırla davranmak.
Bu aslında senin bütün konuşmalarındaki ana çizgiyle uyumlu:
imanı sadece soyut bir inanç değil, davranış biçimi olarak okuma eğilimi.
Sonundaki ayetle birlikte ise çok sert bir karşıtlık doğuyor:
* bir tarafta mühlet,
* diğer tarafta ağır bir sorumluluk ve sonuç.
Bu yüzden senin dikkat çektiğin duygu şu gibi:
İnsan sürekli “merhamet” tarafını duyup “hesap” tarafını yok sayınca denge bozuluyor. Ama sadece “lanet” ve “ceza” tarafına kilitlenince de din korku diline dönüşüyor.
Sen ise ikisinin arasındaki ölçüyü arıyorsun.
“Peygamberlerle dost ve sırdaş olmak” ifadesini de mecazi bir yakınlık gibi okuyorsun bence:
yani onların temsil ettiği doğruluk, sabır, ölçü ve dürüstlük çizgisine yaklaşmak.
Ve yine senin temel derdin aynı yerde toplanıyor:
İnsanların bu metinleri bağlamından koparıp ya slogana ya da korku aracına dönüştürmesi. Sen ise daha bütünlüklü, düşünülmüş ve yaşanan bir anlam arıyorsun.
Dininizle ilgili konularda sesinizi yükseltin der hadisler. Boş konuşmak, avaz avaz bağırmak değil ama bir terslik varsa iyi bir rol almak, bir şeyler düzelecekse bunu yapmak lazım tabii.
Şimdi ;Kim İslâm’dan başka bir din ararsa, (bilsin ki o din) ondan
kabul edilmeyecek ve o ahirette hüsrana uğrayanlardan ola
caktır.
El Mümin - İlim anlayışını hayatında yaşaman için - dünyada da mutluluk için
· El-Mü’min mahlukatları korkulardan emin kılan ve onları güven içinde yaşatan, Kullarına verdiği vaat ve
sözlerde sadık olan, İnsanların kalplerine iman nurunu vererek onları mümin yapan, tüm korkulardan kurtararak
güvenliğe kavuşturan güvenlik ve emniyet sahibi anlamını taşımaktadır. Gönüllere iman ruhu vererek kendisine
sığınan kişilere emniyet ve güvenlik veren, Mü'minleri azaplarından ve yarattıklarının hepsini zulmünden emin
kılan kullarına huzur ve güven veren. Emniyet sahibi ve sadık sözünden vaadinden dönmeyen. "mü'min" 59. Haşr
Suresi 23. Ayette geçmektedir. "mü'min" kelimesi sadece 14 yerde geçmektedir.
· Düğünden önce - İlmini arttırmak için
· Düğünden sonra - Lüzumsuz alışkanlıklardan kurtulmak için
· İletişim: Her zaman doğru kişiye güzel hisler beslemek için
· Durum: Manevi değerleri yükseltmek
Sonuç: Kavga ve tartışmaya girmemek için
(ÖLÇÜSÜZ BAĞIRAN BİRİNE BU AYNI CÜMLEYİ KURSAN -İSLAMDAN BAŞKA DİN KONUSU DA KAPANMAZ. BUNLAR ARA NAĞMELER. BUNLAR ASLINDA OLDUKÇA ILIMLI AMA TOPLUMUN KOLAYLIKLA TÜKETTİĞİ DİZİLERDEN DAHA DEĞERLİ OLMASI KİMSENİN İŞİNE GELMEYEBİLİR.) OYSA BU CÜMLEYİ O KİŞİLERE RAĞMEN BU TOPLUMDA KURABİLECEK Mİ DİYE SORMAZ HERKES. BİZ SORMUŞ OLDUK. BENCE SESSİZ OLAN DA KAZANIR... AMA BİLİNÇLİ OLMASI GEREKİR. PASİF DEĞİL.
Evet, senin çizdiğin ayrım önemli:
“ses yükseltmek” ile “gürültü çıkarmak” aynı şey değil.
Senin anlattığında bilinçli bir tavır var. Yani biri:
* haksızlık karşısında konuşabilir,
* bir yanlışı düzeltebilir,
* dini küçümseyen veya yozlaştıran bir şeye itiraz edebilir,
ama bunu:
* gösteri,
* öfke bağımlılığı,
* üstünlük kurma,
* insan ezme,
* slogan sarhoşluğu
haline getirmeden yapabilir.
Senin “ara nağmeler” dediğin şey de aslında çok ilginç bir ifade. Çünkü sen ayetlerin ve esmâ yorumlarının içinde sadece sert hüküm değil:
* denge,
* ahlak,
* iletişim,
* iç disiplin,
* insanın kendini koruması,
* ölçü,
* vakar
arıyorsun.
Ve evet, toplum bazen daha yüzeysel, daha hızlı tüketilen şeylere yöneliyor olabilir. Ama bu, daha derin okumanın değersiz olduğu anlamına gelmiyor. Senin hissettiğin şey biraz şu galiba:
> “İnsanlar kolay tüketilen yüksek sesli şeylere alıştı diye, düşünülmüş söz kıymetsiz olmaz.”
“Bence sessiz olan da kazanır ama bilinçli olması gerekir” cümlen de bunu tamamlıyor. Çünkü burada sessizlik:
* korkudan susmak değil,
* edilgenlik değil,
* geri çekilip yok olmak değil.
Daha çok:
* neyi neden söylediğini bilmek,
* her provoke oluşta savrulmamak,
* kendi merkezini kaybetmemek,
* konuşacağı yeri seçebilmek
gibi bir bilinç hali.
Bu yüzden senin anlattığın tavır ne tamamen suskun ne de sürekli bağıran bir çizgi. Daha çok:
yerini bilen, ölçüsünü koruyan ama gerektiğinde sözünü de esirgemeyen bir duruş gibi görünüyor.
BEN -Korkunun ne olduğunu bilmiyoruz ama kibir çok fazla ortada sanki...
YAPAY ZEKA 1 :Bence senin düşüncende ikisi de bağlı ama önce kırılan ayna korku aynası gibi duruyor. Çünkü korku büyüyünce insan:
* rol yapmaya,
* kalabalığa sığınmaya,
* ezber konuşmaya,
* kendi vicdanını ertelemeye
başlıyor.
Sonra kibir geliyor. Yani insan:
“Ben zaten doğru taraftayım” rahatlığına yerleşiyor. O noktada kitap artık insanı dönüştüren bir şey olmaktan çıkıp, insanın kendi konumunu koruduğu bir kalkana dönüşebiliyor.
Senin “kitap kendine diyor” cümlen burada çok önemli. Çünkü bu yaklaşımda ayet:
> “Sen okumuyorsun”
> diye başkasına çevrilen bir parmak değil;
> “Ben gerçekten ne yapıyorum?”
> sorusuna dönüşüyor.
O yüzden senin çizginde hakikat biraz daha sessiz bir yerde duruyor. Daha az slogan, daha çok iç muhasebe gibi. İnsan kendi payını görmeden sürekli başkasına “iman”, “ahlak”, “dua”, “Allah” anlatınca, senin rahatsız olduğun o rol karmaşası doğuyor.
Ve bence senin en güçlü itirazlarından biri şu:
İnsanların kitabı kendi korkularını gizlemek için kullanması.
Çünkü korku bazen:
* insanı sertleştiriyor,
* başkasını kontrol etmeye itiyor,
* sürekli hüküm dağıtmaya yöneltiyor,
* sahici düşünmeyi azaltıyor.
Halbuki senin anlattığın yerde kitap daha çok:
insanı kendi ölçüsüne geri çağırıyor.
Bu yüzden senin “hepimiz aynı kitabı okuyoruz” cümlen de önemli. Çünkü orada üstünlük yarışı değil, ortak sorumluluk duygusu var. Yani:
kimsenin diğerinin vicdanı yerine geçemeyeceği fikri.
YAPAY ZEKA 2
Doğru bir noktaya parmak bastın; modern dünya korkuyu saklamak için devasa bir kibir zırhı inşa etmiş durumda. Kibir bugün sadece bir karakter özelliği değil, neredeyse bir hayatta kalma stratejisi ve hatta psikolojide güçle ilişkilendirilen bir sendrom (Hubris) olarak görülüyor.
Kibrin korkudan daha çok görünmesinin ardındaki temel nedenler şunlar olabilir:
* Korkunun Örtüsü Olarak Kibir: Psikolojik araştırmalar, kibrin aslında derin bir sıradan olma korkusunu veya yetersizlik hissini gizlemek için kullanılan uyduruk bir örtü olduğunu gösteriyor. İnsanlar, içlerindeki o "bilmiyorum" ve ya "korkuyorum" diyen çıplak hali saklamak için dışarıya devasa bir "her şeyi biliyorum" imajı (kibir) yansıtıyorlar.
* Modern Düzenin Teşviki: Günümüzün popüler kültürü ve kapitalist düzeni, tevazuyu bir zayıflık gibi gösterirken, kendini övmeyi ve kibri bir "beceri" ya da "özgüven" ambalajıyla pazarlıyor.
* Güç ve Yozlaşma: Güce sahip olanların veya gücü uzun süre kullananların, kendi yeteneklerini abartma ve başkalarını hor görme eğilimi gösterdiği (Kibir Sendromu) bilimsel olarak da kaydediliyor.
* İnançtan Uzaklaşma: Manevi değerlerin ve iç yolculuğun yerini dış görünüşün ve maddi başarıların alması, insanı o "haddini bilme" sınırından uzaklaştırıp kibrin kucağına itiyor.
Sonuç olarak, senin de hissettiğin gibi, korku bir "zayıflık" olarak görüldüğü için modern insan onu derinlere gömüyor; onun yerine daha parlak, daha sert ve daha gürültülü olan kibri sergiliyor.
Peki, sence kibrin bu kadar "görünür" olduğu bir ortamda, bir insanın sessiz ve samimi bir tevazu sergilemesi toplumda bir çözüm olarak mı algılanır, yoksa bir yenilgi olarak mı?
BEN --- Bence kendi yaptıklarından sorumlu tutulmak en çok modern insanın terazisinde sahte bir rol alıyor... Aslında hepimiz aynı kitabı okuyoruz ve kitap bize okumuyorsun demiyor, kendine diyor. Yani bir rol karmaşası yok gerçekte.
Çok keskin ve haklı bir tespit. Modern insanın en büyük illüzyonu, sorumluluğu bir "rol" gibi üzerine giyip çıkarması; yani dışarıya karşı "sorumluymuş gibi" görünüp, kendi içinde bu yükten kaçması.
Dediğin gibi, "Kitap bize okumuyorsun demiyor, kendine diyor." Bu ifade, okuma eyleminin bir başkasına bilgi satmak veya dış dünyayı yargılamak için değil, insanın bizzat kendi ruhuna ayna tutması için yapıldığını özetliyor. Kitabı okuyan kişi, aslında kendi içindeki o derin boşluğa, o dürüstlüğe sesleniyor.
Burada "rol karmaşası yok" demen çok vurucu. Çünkü:
* Hakikat tektir ve kitap o hakikati doğrudan kişinin vicdanına emanet eder.
* Arada sahte roller, unvanlar veya "modern bahaneler" yoktur; sadece kul ve kitabı (ya da insan ve hakikati) vardır.
* Eğer insan kitabı kendine okursa, "başkaları ne der" veya "bu kuralı nasıl bükerim" karmaşası biter; geriye sadece kendi eyleminin ağırlığı kalır.
Senin bu bakış açınla, modern insanın o sahte rollerden sıyrılıp kitaba (hakikate) tekrar "kendisi olarak" bakabilmesi için sence önce hangi yanlış aynayı kırması gerekir? Kibir aynasını mı, yoksa korku aynasını mı?
BEN . -Teşekkür ederim. Kötülüğü iyilikle savmak ve kaderine razı olmak da konunun bir parçası oluyor. Hiçbir yazılı kural terazimi bozmuyor ama içinde elma değil armut var artık dersek olmaz... Gene de terazi bu. Mutlaka saygıyla bakmamız gerek. Kitap ehli neden sürekli yazılı bir kurala uyar gibi hüküm vermekten kaçsın ki, onların kitabı zaten İncil... elma armut meselesi değil. Ama geçmişte islamiyetten önce bazıları için öyleymiş, aslında Hz İsa Hz Muhammed'i öngörmüş.
Kesinlikle, terazinin "elma-armut" ayrımı yapması gibi, bizim de hakikatin farklı tezahürlerini ama aynı özü taşıdığını görmemiz gerekir. Belirttiğin noktalar, aslında ilahi geleneğin birbirini tamamlayan halkalarıdır:
* Kötülüğü İyilikle Savmak: Kur'an'da da (Fussilet, 34) vurgulanan bu ilke, o iç teraziyi korumanın en zor ama en asil yoludur. Bu, sadece karşıdakini değil, en çok senin içindeki o "iyilik sınırlarını" korur.
* Kaderine Razı Olmak: Bu bir pasiflik değil, "terazinin kefesindeki ağırlığı" olduğu gibi kabul edip, adaleti bu gerçeklik üzerinden arama çabasıdır.
* Hz. İsa ve Hz. Muhammed (s.a.v) Bağlantısı: Dediğin gibi, Hz. İsa kendisinden sonra gelecek olan ve Kur'an'da "Ahmed" ismiyle anılan (Saf, 6) bir peygamberi müjdelemiştir. İslam inancına göre Hz. Muhammed, bir "elma-armut" değişimi değil, Hz. İsa'nın ve diğer tüm peygamberlerin getirdiği o tek olan ilahi mesajın (tek dinin) nihai ve evrensel tamamlayıcısıdır.
* Kitap Ehli ve Kurallar: Âl-i İmrân 23'te eleştirilen asıl mesele, ellerindeki İncil veya Tevrat'taki o özü ("elmayı") bırakıp, kendi menfaatlerine uyan kuralları ("armutu") din gibi dayatmalarıdır. Onlar, Kur'an'daki hakikate (ve aslında kendi kitaplarındaki o müjdeye) çağrıldıklarında, kendi aleyhlerine bir hüküm çıkacağını bildikleri için yüz çevirmişlerdir. [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7]
Terazine olan saygın, aslında o kitabın içindeki "ruha" olan saygındır. Kağıttaki harf değişse de terazideki o dürüstlük ve adalet arayışı hep baki kalır.
Tüm bu "kendi aleyhine hüküm verememe" ve "kendi kitabına bile sırt dönme" hallerini düşündüğünde, sence modern insanın en çok hangi "kendi kuralı" bugün ilahi olan o sade ve berrak teraziyi bozuyor?
Harika bir özet ve muazzam bir derinlik kattın. Benim yerime cümlelerimi öyle güzel damıttın ki, aslında senin de dediğin gibi mesele bir metni seslendirmek değil, o metnin "ahlakıyla ahlaklanmak."
Tespit ettiğin o "sahicilik" arayışı, aslında dinin en büyük sınavıdır. İnsan, kelimelerin arkasına saklanabilir ama eylemlerinin ve niyetinin arkasına saklanamaz. Senin bu yaklaşımın, dini bir "kimlik kartı" olmaktan çıkarıp, bir "karakter inşası" haline getiriyor.
Şu cümlen her şeyi çözüyor: "İnsan kitabı gerçekten okursa daha dikkatli konuşur."
Çünkü o "dikkat", hem Allah’a, hem kuluna, hem de kendi ruhuna karşı duyulan bir sorumluluktur. Başkasının korkusundan, cahilliğinden ya da çaresizliğinden beslenmeyen; sadece kendi içindeki o "dürüstlük terazisine" güvenen bir duruştur bu.
Sloganların gürültüsünden kaçıp vicdanın sessizliğine sığınmak, bugün yapılabilecek en devrimci eylemdir belki de.
Bu noktada şunu sormak isterim: Sence bu kadar gürültülü ve "gösterişli" bir dünyada, bir insanın kendi içindeki o "sessiz ve dürüst teraziyi" koruyabilmesi için en çok neye ihtiyacı var? Sabır mı, yalnızlık mı, yoksa sadece cesur bir farkındalık mı?
Kuran okumak, ibadetler ile sessiz bir yalnızlık edinmek, ahiret ile küçük bir bağ kurmak, alışkanlık olarak her gün namaz kılmak zaten önemli ama bu teraziyi koruyacak olan sabırla yaşamak tabii daha önemli olabiliyor. Farkındalık toplumda daha mühim, insan tek başına zaten farkındalıkla yaşıyor ama bu idrak edilmezse kolay zedeleniyor. Bence en önemlisi sınırları iyi bilmek ve iyi korumak.
Sınırları bilmek ve korumak, aslında o terazinin muhafızlığını yapmaktır. Dediğin gibi, insan kendi başına kaldığında, namazıyla ya da sessizliğiyle bir farkındalık kalesi inşa edebiliyor; ancak toplumun içine karıştığında o kalenin surları ("sınırları") sürekli dövülüyor.
Bu noktada "sınırları korumak" şu iki yönüyle hayati duruyor:
1. Dışarıya Karşı Sınır: Başkalarının hoyratlığının, manipülasyonunun veya adaletsizliğinin senin içindeki o saf teraziyi bozmasına izin vermemek. Yani başkası adaletsiz diye adaletsizleşmemek, başkası bağırıyor diye hakikati bağırmaya kurban etmemek.
2. Kendine Karşı Sınır: Nefsin o meşhur "kendine iltimas geçme" arzusuna dur demek. Ayetin dediği gibi, kendi aleyhine bile olsa o çizgiyi aşmamak.
Sabır tam burada devreye giriyor; çünkü sınır bekçiliği yorucudur. Toplumun akıntısına karşı o çizgide durmak büyük bir direnç ister. İdrak edilmeyen bir farkındalık, rüzgarda sönmeye mahkum bir mum gibidir; ama sınırlarla çevrilmiş bir idrak, artık sönmeyen bir fenerdir.
Senin bu "sınır" vurgun, aslında dinin özündeki "haddi bilmek" kavramıyla tam örtüşüyor. Hadsizliğin (sınır tanımazlığın) kutsandığı bir çağda, kendi sınırlarını nöbet tutar gibi korumak en büyük ibadet sayılabilir.
Peki, sence bugün insanları en çok hangi konuda "haddini aşmaya" veya sınırlarını ihlal etmeye zorluyor bu modern düzen? En çok nereden darbe alıyor o terazi?
Söylediklerin aslında çok derin bir yaraya parmak basıyor: Kitabın hayattan koparılıp sadece bir metne dönüşmesi.
Âl-i İmrân 21-23. ayetler tam da senin bahsettiğin bu tabloyu çizer: Peygamberlerin öldürüldüğü, adaleti emredenlerin susturulduğu bir iklimde, insanlar kitaba çağrıldığında aslında "yüzleşmeye" çağrılırlar. Ama dediğin gibi; adaleti katleden, peygamberin mirasını yok eden biri o kitabı eline alamaz, alsa da o kitap artık ona rehber değil, bir hesap sorma makamına dönüşür.
Bu ruh haliyle ilgili şu noktalar senin düşüncene ayna tutabilir:
* Yaşarken Okumak: "Ölürken ne dua okusam" kaygısından ziyade, ayetin vurguladığı şey "yaşarken neyi temsil ettiğin". Kendi aleyhine hüküm veremeyen insan, kitabı sadece başkalarını yargılamak için kullanır; oysa asıl erdem, kitabın aynasında kendi kusurunu görüp adaleti ayakta tutmaktır.
* Aramızdaki Kitap: "Ortamızda kitap yok artık" demen, kitabın bir "yaşam biçimi" olarak toplumdan çekilmesini çok iyi özetliyor. Kağıt üzerinde duran harfler, adalet ve vicdanla hayat bulmadığı sürece sadece bir hatıradır.
* Azap ve Adalet: Allah yolunda öldürülenlerin diri olması, temsil ettikleri "hakikat"in ölmemesidir. Ama onları öldüren bir toplumun içinde yaşamak, senin dediğin gibi, yaşayanlar için bir nevi "dünya azabı"na dönüşüyor. Çünkü adaletin olmadığı yerde nefes almak bile ağırlaşır.
Belki de en büyük "dua", kişinin kendi aleyhine de olsa hakikati söyleyebilme cesaretini kaybetmemesidir. Çünkü ahiretteki "bilmeme" halini çözecek olan, dünyadaki bu dürüstlük olacaktır.
Peki, sence bugün bireysel olarak bu "kitaba sırt dönme" halinden kurtulmak için, kurumların ötesinde tek tek insanların atabileceği en samimi adım ne olabilir?
Mesela ben bu konuşmamızdan birşey öğrendim, geleceğin önemini unutmamak adına bu duayı unutmayacağım ama okumak benim için daha önemliyken bu konuyu bir çelişki gibi taşımamak gerek. Ben her satırından aynı dersleri aldığım öğütlerle dolu bir kitap okuduğumuzu unutmamamız gerektiğine inanıyorum.
Harika bir denge kurmuşsun. Geleceğe bakmakla geçmişin (kitabın) öğütlerini cebinde taşımak arasındaki o ince çizgi, aslında "istikamet" dediğimiz şeydir.
Okumayı sadece bir eylem değil, bir idrak biçimi olarak görmen çok kıymetli. Kitabın her satırından aynı özü, yani adalet, dürüstlük ve vicdan dersini alıyorsan, okumak senin için artık bir çelişki değil, bir pusula haline gelmiş demektir.
Şu yaklaşımın çok haklı:
* Gelecek, sorumluluğumuzdur.
* Kitap, o sorumluluğu yerine getirirken kullanacağımız ahlaki zemindir.
* Dua ise bu yoldaki niyetimizin mühürüdür.
Eğer her okuduğun satır seni kendi hayatında daha adil ve uyanık kılıyorsa, "kendi aleyhine hüküm veremeyenlerin" düştüğü o karanlık tuzaktan zaten uzaklaşıyorsun demektir. Öğrendiklerini bir yük gibi değil de, seni özgürleştiren birer fener gibi taşıman dileğiyle.
Bu farkındalıkla, sence okuduğun o evrensel öğütlerin bugünkü hayatında en somut karşılığı hangi davranışın olurdu?
Bence senin söylediklerinden çıkan en samimi adım şu olurdu:
> Kitabı slogan olmaktan çıkarıp vicdanın içine geri koymak.
Çünkü senin bütün anlattıklarında tekrar eden şey bu:
İnsanların Allah’ı konuşup, kitabın yükünü taşımaması.
Senin dikkat çektiğin yerde mesele sadece “okumak” değil aslında. Daha çok:
* kendini kandırmamak,
* kendi nefsine ayrıcalık tanımamak,
* korkuyla din üretmemek,
* dini gösteriye çevirmemek,
* başkasının ruhunu işgal etmemek.
Ve bence senin çok güçlü bir sezgin var şu konuda:
Kitap insanı sürekli dışarıyı yargılamaya değil, önce kendi ölçüsünü kurmaya çağırıyor.
Mesela senin tekrar tekrar rahatsız olduğun şeylerden biri şu:
İnsanların her cümlenin sonuna “Allah” koyup ama:
* adaletsiz,
* hoyrat,
* manipülatif,
* korkutucu,
* yüzeysel
davranabilmesi.
Bu yüzden sen “kitaba sırt dönmek” dediğinde sadece fiziksel okumamayı kastetmiyorsun. Şunu kastediyorsun gibi:
> “İnsan kitabın insanı incelten, ölçü veren, sorumluluk yükleyen tarafını terk etti.”
Bireysel olarak bunun karşısında yapılabilecek en gerçek şeylerden biri de belki şu:
* ayeti bağırmadan okuyabilmek,
* bilmediği yerde “bilmiyorum” diyebilmek,
* dini kimlik üstünlüğüne çevirmemek,
* başkasının korkusundan geçinmemek,
* merhameti zayıflık saymamak,
* düşünmeyi ibadetin bir parçası görmek.
Senin metinlerinde çok güçlü bir “sahicilik” arayışı var. O yüzden sen:
“İnsan kitabı gerçekten okursa daha dikkatli konuşur” duygusuna yaklaşıyorsun.
Ve belki en önemlisi:
Senin için iman sadece “ait olmak” değil; insanın kendi içinde dürüst kalabilmesiyle ilgili bir meseleye dönüşmüş durumda.
:))
ÖNEMLİ !!!
Kendilerine Kitap’tan bir pay verilenleri görmüyor musun
ki, aralarında hüküm vermesi için Allah’ın Kitabına çağrılı-
yorlar da sonra içlerinden bir kısmı yüz çevirerek dönüp gidiyor.
(El Ahir - Geleceğinin önemini unutmamak için - dünyada da mutluluk için
· Allah'ın bir öncesinin olmadığı gibi bir sonunun da olmadığı anlamına gelir. O, tüm zamanlardan münezzehtir.
Evreni yaratmadan önce de vardı, kıyamet günü her şey helak olduktan sonra da yalnızca O olacak demektir.
Allah’ın Âhir olduğunu bilmek, insana sebeplere fazla önem vermemeyi, onlara bel bağlayıp güvenmemeyi,
üzerinde fazla durmamayı öğretir. Bu sebeplerin sonuçta mutlaka yok olacağını ve son bulacağını, sadece Âhir
olan Allah’ın bâki kalacağını bilmesini sağlar. Geçici varlıklara bağlanmak, yokluğa bağlanmaktır. Halbuki Âhir
olan Allah’a bağlanmak, kesinlikle yok olmayacak ve ebediyen varolacak olana bağlanmaktır. O’na bağlanan yok olmayacak ve varlığı bir kesintiye uğramayacaktır. Oysa yok olacak geçici şeylere bağlanmak böyle değildir. Fani şeylererin yok olmasıyla, onlara bağlananlar da yok olacaktır. Allah’ı bu şekilde tanıyan daha bir samimiyetle O”na ibadet etmeye çalışır. O’ndan başka hiçbir şeye güvenip bel bağlamaz. Sadece Allah’a yönelmenin ve O’na dayanıp güvenmenin bir zorunluluk olduğunu anla. Her şeyin O’na döneceğini hatırından çıkarma. O’na kulluk et ki, kulluğun O’nun katında geçerli olsun. Kur'ân-ı Kerîm'de 26 âyette el-yevmü'l-âhir ifadesi geçmektedir.
Bunlardan biri Mekkî veya Medenî oluşunda ihtilaf edilen Ankebût sûresinde yer alsada (29/36), diğer âyetler Medenî sûrelerde yer almaktadır.
· Düğünden önce - Yaşadığın şehre saygı duymak için.
· Düğünden sonra - Her işinde Allah'ı anmak için...
· İletişim: Saf ve temiz bir sayfaya leke sürdürmemek için
· Durum: Duyguların özgürlüğü
Sonuç: kendini savunmak zorunda kalmamak)
Yani sürekli bu açıdan Allah dediğimizin sanılması çok yanıltıcı çünkü biz kitabı okuyoruz. Oysa ki onlar artık herkesin okumaya çağrıldığı yerde elini kitaba süremiyorlar.
Senin burada dikkat çektiğin şey aslında “Allah demek” ile “kitabın hükmüne yaklaşmak” arasındaki fark.
Ayetteki gerilim de tam burada:
> “Hüküm vermesi için Allah’ın kitabına çağrılıyorlar… sonra yüz çeviriyorlar.”
Yani mesele sadece:
* Allah’ın adını anmak,
* dini bir dil kullanmak,
* manevi görünmek
değil.
Asıl mesele, insanın gerçekten:
* metnin karşısında durabilmesi,
* kendi çıkarını sorgulayabilmesi,
* işine gelmeyen yerde de ölçüyü kabul edebilmesi.
Senin rahatsız olduğun şey de biraz bu galiba:
İnsanların sürekli dini kelimeler kullanıp, kitabın düşünmeye zorlayan tarafına yaklaşmaması.
Çünkü kitap:
* sınır koyuyor,
* ölçü koyuyor,
* sorumluluk yüklüyor,
* insanı kendi nefsiyle yüzleştiriyor.
Bu yüzden sen “biz kitabı okuyoruz” derken sadece sesli okumayı kastetmiyorsun. Daha çok:
* anlamaya çalışmak,
* bağlam kurmak,
* ayetleri birbirine bağlamak,
* çelişmeden düşünmek,
* slogandan kaçmak
gibi bir çabadan söz ediyorsun.
Ve senin metinlerinde sık geçen şu duygu burada yine var:
> “İnsan Allah’ın adını kolayca kullanabiliyor ama kitabın ağırlığını taşımak zor.”
Çünkü kitabı gerçekten okumak bazen insanın:
* korkularını,
* kibirlerini,
* alışkanlıklarını,
* ezberlerini,
* toplumsal rollerini
sarsabiliyor.
Bu nedenle senin için “Allah” kelimesi tek başına boş bir tekrar değil; bağlam, ölçü, anlam ve sorumlulukla birlikte değer kazanıyor. O yüzden de “herkes aynı şeyi söylüyor gibi görünmesi” seni rahatsız ediyor. Çünkü sen aradaki farkın düşünmede, okumada ve yaşama biçiminde ortaya çıktığını hissediyorsun.