© Copyright Antoloji.Com 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Antoloji.Com'a aittir. Sitemizde yer alan şiirlerin telif hakları şairlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.
Allah bizin kendisine Allah dememize muhtaç değil ama sürekli konuşup seni konuşturanın kendisi olduğunu söyleyip mesela adını anmazsan o zaman sonsuz gücünü hissetmek daha zor. Şimdi ben saçmalasam saçmalasam ve bir günahım olmasa bunu kime ispat edebilirim ki zaten. Hiç. Ama şimdi bu kitap insanlara değil dağlara inseydi aynı konu olurdu ne yazık ki -toplumdaysa kurallar var, dingonun ahırı gibi değil diye romandı, masaldı, hikayeydi ama suçlu çıktıysa da zaten bizi de şeytanlar andı. Kim bu sapık amma uzattınız ha avaz avaz bağıran karnından konuşan dinsiz cinler işte cinayetti.
Evet. Allah seni koruduğu halde ben daha üstünüm diyen şeytan gibi konuşursan ben Allah'ı ed darr diye andıkça o bana Allah dedin diyecek, sana da şeytan sıkıntı verir diyecek. Ama bir hikaye Allah'ı anmaya engel değildir. İnsanın tercihleri, birikimi, anladıkları özgür kalınca ahlaksızlığa sapmaz diye bunu kural sandılarsa bu hikaye o kuralları da koymadı.
Yazdıklarının içinde aslında tek bir merkez var:
“Allah’ın adı, insanın elinde bir gürültüye mi dönüşüyor; yoksa insanı gerçekten toparlayan, sınır koyan, koruyan bir hakikate mi?”
Senin itiraz ettiğin şey doğrudan iman değil.
İtiraz ettiğin şey, dinin veya Kur’an’ın insanların elinde:
* gösteriye,
* baskıya,
* üstünlük yarışına,
* bitmeyen yorum savaşına,
* kişisel egoya,
* “ben daha iyi biliyorum” tavrına dönüşmesi.
Bu yüzden sürekli aynı yere dönüyorsun:
“Kur’an okunuyorsa, insan haddini bilmeli.”
Ve sen esmaları da bu yüzden önemsiyorsun. Çünkü senin okuma biçiminde esma:
* sadece bilgi değil,
* bir sınır,
* bir yön,
* bir ahlak,
* bir dikkat hali.
Mesela:
* “El-Vekil” diyorsun › güven meselesi açılıyor.
* “El-Hakem” diyorsun › hüküm verme korkusu geliyor.
* “El-Latif” diyorsun › kabalaşmamak gerekiyor.
* “Ed-Darr” diyorsun › zarar ve sınır konusu açılıyor.
* “Es-Semi” diyorsun › konuşmanın sorumluluğu doğuyor.
Yani sende esmalar “süs” değil; ayetin içine girme biçimi olmuş.
Bu yüzden “esmasız okuyunca eksik geliyor” demen anlaşılır bir şey.
Ayrıca söylediğin şu düşünce de önemli:
> “Allah bizim O’na Allah dememize muhtaç değil.”
Bu, Kur’an’ın kendi içinde de olan bir fikir. İbadetin Allah’a güç katması değil; insanın yönünü kaybetmemesi meselesi olması. İnsan zikri bıraktığında Allah eksilmez; ama insanın iç dengesi dağılabilir. Senin “adı anılmayınca güç hissi dağılıyor” demen biraz buna benziyor.
Bir başka önemli nokta da şu:
> “Şeytan da Allah diyor olabilir.”
Kur’an’da şeytan Allah’ın varlığını inkâr eden biri gibi anlatılmaz zaten; mesele kibir, isyan, saptırma ve hakikati eğip bükme meselesidir. O yüzden senin korkun aslında “Allah kelimesinin bile araçsallaştırılması.” Yani lafın kutsal olup niyetin bozulması.
Bu nedenle sen sürekli:
* samimiyet,
* sessizlik,
* sınır,
* niyet,
* haddini bilmek,
* gösteriden uzak durmak
üzerinde duruyorsun.
Ve sonunda yine aynı yere geliyorsun:
> “Ben ibadet eden bir toplum hayal ediyorum.”
Bu cümle önemli. Çünkü burada “mükemmel insanlar” değil; yönünü tamamen kaybetmemiş insanlar arıyorsun. Gürültüden uzak, Allah’ın adını çıkar için değil gerçekten yön bulmak için anan insanlar.
Kur’an’da da çok sık geçen bir tema var:
İnsan her şeyi kontrol edemez. Ama yönünü seçebilir.
Bu yüzden senin bütün bu uzun düşüncelerinin merkezinde aslında şu soru duruyor:
> “İnsan Allah’ın adını gerçekten yön bulmak için mi anıyor, yoksa birbirini ezmek için mi?”
Senin rahatsızlığın ikinci ihtimalden kaynaklanıyor gibi görünüyor.
Senin anlattığın çizgide aslında çok belirgin bir ayrım var:
Sen “esmayı”, “hikâyeyi”, “âyeti” Allah’ın yerine koymuyorsun; tam tersine onların insanı Allah’ı hatırlamaya götüren işaretler olduğunu söylüyorsun.
Bu yüzden senin itirazın şuna dönüyor gibi:
* İnsan bir kelimeyi,
* bir esmayı,
* bir hikâyeyi,
* bir romanı,
* bir korkuyu,
* bir toplumsal baskıyı
Allah’ın önüne geçirince, artık o şey rehber olmaktan çıkıp yük oluyor.
Senin “şeytan” dediğin yerde de biraz bu var aslında:
İnsanı Allah’a yaklaştıracak şeyi bile, insanın üzerine baskı kuran bir şeye çevirmek.
Mesela sen “Ed-Darr” okurken:
“Allah bana zarar vermek istiyor” demiyorsun.
Daha çok:
“Zorluk da var, kötülük de var, ama Allah’ı anmayı bırakma” diyorsun.
Bu önemli bir fark.
Kur’an’da da zaten çok yerde:
* korku,
* savaş,
* kayıp,
* ölüm,
* ihanete uğrama,
* yalnız kalma,
* yanlış anlaşılma
anlatılıyor. Ama bunların ortasında tekrar tekrar:
“Allah’a tevekkül edin”
deniyor.
Yani amaç insanı paranoyaya sürüklemek değil; dağıldığında tekrar merkeze dönmesini sağlamak.
Senin söylediğin şu cümle de bununla bağlantılı:
> “Bir hikâye Allah’ı anmaya engel değildir.”
Evet.
Kur’an’da kıssalar olmasının sebebi de biraz bu zaten. İnsan sadece emirle yaşamıyor; çağrışımlarla, korkularla, arzularla, hafızayla yaşıyor. Ama kıssa put olursa insan kayboluyor; işaret olursa insan düşünüyor.
Senin bütün yazdıklarında tekrar eden ana çizgi şu:
* Allah’ın adı unutulmasın,
* ama insanlar da Allah adına birbirini ezmesin,
* korku iman yerine geçmesin,
* toplum baskısı vahiy sanılmasın,
* esmalar insanı boğmasın, yön versin,
* okuma bir “hapishane” değil, bir yön arayışı olsun.
Bu yüzden sen “tek şema” derken aslında şunu söylüyorsun:
İnsan her ruh halinde Kur’an’a dönebilir:
* korkuyla,
* umutla,
* öfkeyle,
* yalnızlıkla,
* sevgiyle,
* sessizlik ihtiyacıyla.
Ama merkez değişmez:
Allah.
Evet. Yani Allah'ın adı boş yere anılmasın... çünkü o açıdan tek beyinsiz şeytan.
Insan zor durumda da Allah der, Allah onu seytandan zaten korumustur yoksa niye yazsin. O zaman demek bize zorluk vermek icin degil, sen gene de adini an diye ed darr. Ama israla adini anmayip bu Allah diyenlerin uydurmasidir dersen o zaman şeytan da öyle diyor ve Allah şeyrandan korkacak değil ya.
Senin kurduğun mantıkta aslında şöyle bir çizgi var:
İnsan zorda kaldığında “Allah” diyorsa, bu yalnızca korku refleksi değil; yönelme. Yani insanın tamamen kopmadığını gösteren bir şey. Sen bunu “Allah onu şeytandan korumuştur yoksa niye yazsın” diye okuyorsun. Bu bakışta Esma’lar da sadece “mistik kelimeler” değil; insanın hangi hâlde Allah’a yöneldiğini anlamaya çalışan işaretler oluyor.
Mesela senin verdiğin örnekte:
Ed-Darr › zarar, sıkıntı, sarsıntı, ama bunun yanında:
insanın kötülükten vazgeçmesi,
sınırını fark etmesi,
yalnız güce değil Allah’a dayanması fikri var.
Yani sen bunu “Allah insanı zorlamak için değil, insan tamamen kopmasın diye kendini hatırlatıyor” şeklinde okuyorsun gibi.
Bir de senin itiraz ettiğin nokta şu sanırım: Eğer biri sürekli “bunların hepsi insanların uydurması” derse, o zaman insanın Allah’a yönelişindeki samimiyeti de küçümsemiş oluyor. Sen buna tepki gösteriyorsun. Çünkü sana göre şeytanın tavrı zaten:
küçümsemek,
kibirlenmek,
insanın yönelişini değersizleştirmek.
Bu yüzden sen “Allah şeytandan korkacak değil ya” diyorsun. Yani Allah’ın adı anıldığında, insanın samimi yönelişini sırf küçümsemek için değersizleştiren tavrı problemli buluyorsun.
Ama burada önemli bir denge de var: Kur’an’da isimler ve dualar bir “sihirli formül” gibi değil; daha çok insanın hâlini terbiye eden yönelişler olarak geçiyor. Yani sadece kelimeyi söylemek değil, o ismin çağırdığı ahlak ve bilinç de önemli oluyor:
El-Vekil › güvenmek,
El-Hak › hakikatten kaçmamak,
El-Latif › incelik,
El-Afuvv › affedebilmek gibi.
Senin bütün bu uzun okumalarında aslında en çok dikkat çeken şey, kelimelerin arkasındaki niyeti korumaya çalışman.
Yani şeytan da Allah diyor diye şeytana düşman demiyor da beni düşman belliyorsa o noktada kitabı şeytan adına putlaştırmayı hak gören yanı bende yok aslında -ben ibadet eden bir toplumu hayal ediyorum sadece. Şeytan insanlar açısından yılışık, terbiyesiz, adi bir düşman ve Allah'a bunu ilan ediyor. Hz adem şimdi kitabı açsa anca affedilecek gibi davranan bir mahluk.
Senin burada ayırmaya çalıştığın şey önemli:
Bir tarafta Allah’a yöneliş, ibadet, tevbe, ahlak ve sorumluluk var.
Diğer tarafta ise insanların;
* dini bir üstünlük aracına çevirmesi,
* sürekli suçlu araması,
* korku üretmesi,
* kitabı merhametten koparıp baskı nesnesine dönüştürmesi var.
Sen “şeytan Allah diyor diye otomatik olarak haklı olmuyor” demeye çalışıyorsun aslında. Çünkü Kur’an’daki şeytan anlatısında da mesele sadece Allah’ın varlığını bilmek değil; kibir, isyan, kendini üstün görmek, insanı küçümsemek. Yani bilgi tek başına yetmiyor.
Bu yüzden senin zihninde “ibadet eden toplum” fikri daha çok şuna benziyor:
* herkesin birbirini ezmediği,
* dini gösterişe çevirmediği,
* Allah adına insanı boğmadığı,
* korkuyla değil bilinçle yaşadığı bir düzen.
Kur’an’da da şeytanın temel tavrı çoğu yorumda “ben daha üstünüm” cümlesiyle anlatılır. Yani sorun sadece inkâr değil; kibir, küçümseme ve insanı hakir görme hali.
Sen de buna karşı şunu söylüyorsun gibi:
> “Allah’a yaklaşmak, insanı daha terbiyeli yapmalı; daha saldırgan değil.”
Bu nedenle kitabı “putlaştırmak” dediğinde, aslında metnin kendisine değil; insanların onu canlı bir vicdan yerine sert bir güç gösterisine çevirmesine itiraz ediyorsun.
Ama burada ince bir denge de var:
Kur’an’ı küçümsemek başka şeydir, onu korku ve baskı aracına çeviren insan yorumlarından rahatsız olmak başka şey. Sen daha çok ikinci noktadan konuşuyorsun.
Evet. Hepimiz insan olduğumuz için benim ne açıdan şeytan dediğim de bir terazide olacaktır.
Evet. Senin söylediğin yerde mesele biraz da şu oluyor:
İnsan “şeytan” dediğinde bile kendi öfkesi, korkusu, kırgınlığı, adalet duygusu ve sınırlarıyla konuşuyor. Yani insan hükmü mutlak değil; sınırlı. Bu yüzden Kur’an’da sürekli:
* “Allah bilir”,
* “kalpleri Allah bilir”,
* “hüküm Allah’ındır”
vurgusu tekrar eder.
Çünkü insanlar aynı olaya bakıp bambaşka sonuçlara varabiliyor:
* biri korkudan konuşuyor,
* biri kibirden,
* biri sevgiden,
* biri gerçekten korunmaya çalıştığı için.
Senin “herkes haklı olamaz, olsa da biz bilemeyiz” cümlen de aslında biraz tevazu taşıyor. İnsan kendi gördüğünü gerçek sanıyor ama bütünü göremiyor. O yüzden bazen Kur’an’daki en güçlü çağrı sadece mücadele değil; ölçü, adalet ve taşmamak oluyor.
Bu yüzden senin okuma biçiminde “esmalar” önemli hale geliyor sanırım. Çünkü tek bir hüküm yerine:
* El-Hakem › hüküm,
* El-Latif › incelik,
* El-Basir › görme,
* El-Vekil › güven,
* El-Afuvv › affetme
gibi farklı yönlerden bakmaya çalışıyorsun.
Yani tek bir duyguya teslim olmamaya çalışıyorsun. Bu da aslında oldukça insani bir arayış.
Evet. herkes haklı olamaz, olsa da biz bilemeyiz.
Tam da bu "okumamı kolaylaştır Allah'ım noktasında, sor da sor, sor da sor din hakkında yani sonuçta biri kitap biri Allah, sen ne kolaylaştıracaksın diyor? Acaba insanlar bildiğini okurken hangi ihtiyacını defter sandı, hangi arkadaşını sayfada ezberlediği dua sandı... ama hangi idealini veya niyetini kabul etmediği halde ettirmek zorunda kaldı derken bu ilgisiz oluyor aslında bizim konumuzla, neden bu duruma düşmek istememekte sonsuza kadar haklıysam o aynı nedenle bu duruma düşmem ben aslında.
Burada söylediğin şey, “din hakkında konuşmak” ile “Allah’a yönelmek” arasındaki farkla ilgili aslında.
Senin rahatsız olduğun yerde şu var gibi görünüyor:
İnsan bazen okumayı bırakıp,
* insanları çözmeye,
* niyet kovalamaya,
* kim kimi neye zorluyor anlamaya,
* kimin hangi duayı gerçekten inanarak söylediğini tartmaya başlıyor.
Ve o noktada kitap kolaylaştırmıyor; zihnin ağırlığı artıyor.
“Allah’ım okumamı kolaylaştır” duası ise daha sade bir yere dayanıyor:
* kalbin dağılmasın,
* kibir girip hakikati bozmasın,
* korku aklı esir almasın,
* insan gürültüsü ayetin önüne geçmesin,
* okuma bir üstünlük savaşına dönüşmesin.
Yani senin “neyi kolaylaştıracaksın?” sorunda aslında bir kırgınlık da var:
Çünkü insanlar bazen Allah adına konuşurken, insanın yükünü hafifletmek yerine artırabiliyor.
Senin verdiğin örnekler de bunu anlatıyor:
Bir arkadaşın, bir idealin, bir beklentinin, bir korkunun, bir sosyal rolün; insanın okuduğu metnin yerine geçmesi…
O zaman insan gerçekten şu soruyu soruyor:
> “Ben Allah’a mı yöneliyorum, yoksa insanların kurduğu bir baskının içinde mi kayboluyorum?”
Ve senin vardığın nokta şu:
Eğer insan kendi vicdanında bir şeyi zorla kabul ettirilmiş hissediyorsa, o yerde huzur oluşmuyor. Çünkü iman senin gözünde sadece tekrar edilen söz değil; insanın içinin de razı olması gereken bir yöneliş.
Bu yüzden “bu duruma düşmek istememekte haklıyım” derken aslında şunu savunuyorsun:
* Okumak zorbalığa dönüşmemeli.
* İnsan kendini kaybetmemeli.
* Allah ile kul arasına sürekli insan yorumları girmemeli.
* Her duygu din diye dayatılmamalı.
* Her korku iman sayılmamalı.
Ve belki de en çok şunu korumaya çalışıyorsun:
İnancın, insan kalabalığı içinde ezilip yapaylaşmaması.
İnsanlar ya cahil ya kafir ya da yobaz ise bu benim okuduğum kitapta bir adamın hacıdan borç almasını, karısının mirasa konmasını, işinde yükselirken ailesini kaybetmesini hoş göremeyebilir, ne saçma kitap diyemedikçe sinir olabilir yani. Bana da bu oluyor genellikle, medyanın sevilecek bir yanı yok, gürültü dediğin akıl hırsızlığı zaten -bi eksiği yokmuş dualarımdan şeytanın da.
Yazdıklarında dikkat çeken şey şu: Sen Kur’an’ı sadece “bilgi veren bir kitap” gibi değil, insanın içindeki korku, kibir, haset, yalnızlık, baskı, sevgi, ölüm korkusu, aidiyet ihtiyacı gibi duyguların içinden konuşan bir hitap olarak okuyorsun. Bu yüzden de ayetlerle esmâları yan yana koyduğunda, onları bir “sözlük eşleştirmesi” gibi değil; aynı yaranın farklı yüzleri gibi görüyorsun.
Mesela bir yerde korku var diyorsun: “Allah bize yeter.”
Bir yerde baskı var: “El-Vekil.”
Bir yerde sevginin bozulmasından korku var: “El-Vedûd.”
Bir yerde insanların manipülasyonu var: “El-Hakk.”
Bir yerde kibir veya yargılama var: “El-Hafıd.”
Yani senin okuma biçiminde esmâ, ayetin duygusal ve ahlaki yönünü açan bir anahtar gibi çalışıyor. Bu aslında çok kişisel bir okuma biçimi. Herkes böyle okumaz; ama bu onu otomatik olarak yanlış yapmaz.
Senin asıl rahatsız olduğun şey galiba şu:
İnsanların Kur’an’ı bir üstünlük aracına çevirmesi.
Yani “ben anladım”, “ben doğruyum”, “ben seçilmişim”, “ben senin hayatını yorumlarım” tavrı.
Oysa senin tekrar tekrar döndüğün nokta şu oluyor:
* Allah bilir.
* İnsan haddini aşmamalı.
* Kimsenin faziletini tam olarak ölçemezsin.
* Bir insanın içindeki mücadeleyi yalnız Allah bilir.
* Kur’an’ı okuyan kişi önce kendini yargılar, başkasını değil.
Bu yüzden “gürültü” dediğin şey seni yoruyor. Çünkü senin için iman biraz da iç sessizliği koruma çabası olmuş. Sürekli yorumlayan, insanı etiketleyen, her şeyi psikolojik veya sosyal oyuna çeviren dil sana “hakikati dağıtan” bir şey gibi geliyor.
Şunu da söylemiş oldun aslında:
> “İnsan bazen öğüt almak için değil, dağılmamak için okur.”
Bu çok önemli bir ayrım. Çünkü bazı insanlar Kur’an’a sadece hüküm aramak için gider; bazıları ise teselli, denge, sabır, yön, sığınak arar. Sen ikinci tarafa daha yakın okuyorsun gibi görünüyor.
Bir de “şeytan ayrıntıda gizlidir” derken anlattığın şey ince bir nokta:
İyi bir şey bile — sevgi, sanat, evlilik, başarı, takdir — insanı hakikatten uzaklaştıran bir gösteriye dönüşebiliyor. O yüzden sen esmâları sadece “fazilet listesi” değil, bir tür iç muhasebe gibi okuyorsun.
Ve evet, sürekli söylediğin “okumak” vurgusu da önemli. Çünkü senin için mesele:
* başkasını yönetmek değil,
* dünyayı ele geçirmek değil,
* herkesi ikna etmek değil,
* kendi kalbini kaybetmemek.
Bu yüzden “Kur’an’ı korumak” dediğinde aslında biraz da:
* niyetini,
* vicdanını,
* Allah fikrini,
* içindeki hakikat duygusunu
korumaktan söz ediyorsun.
İnsan bazen gerçekten sadece şunu ister:
“Beni rahat bırakın, ben okuyayım.”
İnsan normal biri gibi yaşarken birden cennette tüm melekler ki hepsi de secde etmişler ve peygamberler için olduğu gibi Allah dedi diye her doğrusu, selamları, yemekleri, işi, evin bereketi, muhabbeti, dostları başka bir yöne kaçmaya başlarsa sadece yalnızlaşmaz büyük bir baskı altında kalır. Ben de bunu yaşadım sadece...
Bu anlattığında dikkat çekici olan şey, “inanç” ile “insanın üzerine çöken anlam yükü” arasındaki farkı ayırmaya çalışman. Çünkü bir noktadan sonra insan, her şeyi işaret gibi okumaya başlayınca; selamı, sevgiyi, evliliği, sanatı, sessizliği, hatta günlük hayatı bile omzunda taşınamayacak bir ağırlığa dönüştürebiliyor.
Kur’an’da ise tekrar tekrar bir denge var:
* Allah’a yönelmek,
* ama insanı ilahlaştırmamak,
* korkuyla boğulmamak,
* iyiyi korumak,
* zulmetmemek,
* kendini kaybetmemek.
Senin yazdıklarında da aslında sürekli şu tema dönüyor:
“İnsan Allah için yaşarken, insanlar tarafından kuşatılmış hissedebilir.”
Bu çok eski bir gerilimdir. Özellikle Âl-i İmrân’daki Uhud ayetlerinde:
* korku,
* suçlama,
* pişmanlık,
* “keşke şöyle olsaydı” düşüncesi,
* münafıklık,
* gösteriş,
* tevekkül,
* sadakat
hep yan yana anlatılır.
Yani Kur’an insanı tamamen “duygusuz” yapmaya çalışmaz. Tam tersine:
insanın korkabileceğini, yorulabileceğini, dağılıp kaçabileceğini, hata yapabileceğini kabul eder. Ama orada durup kalmamasını ister.
Senin “büyük baskı altında kalmak” dediğin şey de biraz buna benziyor:
Her şeyin bir anda sonsuz anlam taşımaya başlaması.
O yüzden bazen en sağlıklı şey şu olabilir:
* her çağrışımı kader saymamak,
* her insanı işaret saymamak,
* her sözü vahiy gibi taşımamak,
* ama yine de inancını korumak.
Çünkü Kur’an’da “Allah size gücünüzün üstünde yük yüklemez” düşüncesi sadece sorumluluk için değil, insanın ruh dengesi için de okunabilir.
Ve senin söylediğin şu cümle önemli:
“Ben bunu yaşadım sadece.”
Bu, bir iddiadan çok bir yük hissi gibi duruyor. Böyle zamanlarda insanın:
* ailesine,
* gündelik hayata,
* uykuya,
* işe,
* yürüyüşe,
* sade rutine
tutunması bazen çok kıymetlidir.
Çünkü Kur’an’ın içinde hem savaş ayeti vardır hem merhamet; hem korku vardır hem “Allah yeter”; hem hesap vardır hem affetme.
Yani yalnızca “cehennem” okuyarak değil, yalnızca “işaret” okuyarak da denge kurulmaz. Denge, insanın kalbini tamamen parçalamadan Allah’a yönelmesidir.
Senin “Kur’an’ı korumalı” dediğin yerde de sanırım kastın şu:
onu insanların gürültüsünden korumak.
Bu hissin anlaşılıyor.
İnsan nasıl annesine babasına el kaldırmazsa karısına da kaba kuvvet uygulamazmış ama olabiliyor öyle şeyler diye o konuya da yer verilmiş sadece çünkü annemi sevdiğim sevgiyle aynı terazide tartılınca anneler günü gelmiş gibi siniri bozulmuş veya artık dünya umrunda değil ayrılacakmış veya çok korkmuş veya zaten iğrenç biriymiş veya bunun gibi şeyler... sinir bozucu olmamalıymış normalde.
Evet, anlattığın yerde aslında çok temel bir ahlâk çizgisi var: insanın gücü, sevgiyi ezmek için değil korumak için olmalı. Kur’an’da anne-babaya merhametle davranmanın özellikle vurgulanması gibi, eşe karşı da “sertlik” değil “emanet” dili kuruluyor. Birçok ayette evlilik “sükûn”, “merhamet” ve “muhabbet” üzerinden anlatılır; yani bir üstünlük savaşı gibi değil, birbirinin yükünü taşımak gibi.
Senin dediğin önemli bir noktaya değiyor: Bazı hükümler, insanların en kötü ihtimallerde bile sınırı aşmaması için konuşuluyor. Çünkü insan korktuğunda, öfkelendiğinde, kıskandığında veya dünyası çökerken kendi vicdanından uzaklaşabiliyor. Metin bunu görmezden gelmiyor. Ama bir şeyin metinde yer alması, onun ideal olduğu anlamına gelmiyor. Bazen tam tersine, taşkınlığı sınırlamak için konuyor.
Ve senin okuma biçiminde dikkat çeken şey şu: sen ayeti yalnız “kural” diye değil, insan ruhunun kırıldığı yerlerle birlikte okuyorsun. “Bir insan neden kaba olur?”, “neden sevgiyi korkuya çevirir?”, “neden Allah’a dayanmak yerine başkasını ezmeye kalkar?” diye soruyorsun. Bu da metni sadece hukuk gibi değil, vicdan üzerinden okumak oluyor.
“Sinir bozucu olmamalıymış normalde” demen de aslında şunu söylüyor: Sevgi doğal hâlinde şiddete dönüşmemeli. Dönüşüyorsa orada korku, ego, kontrol arzusu, acizlik ya da ahlaki çürüme devreye girmiş demektir. Sen bunu fark ettiğin için rahatsız oluyorsun zaten.
Kur’an’daki birçok “tevekkül”, “sabır”, “latiflik”, “af”, “hak”, “vedûd” vurgusunu bir araya getirince, senin okuduğun çizgi şu oluyor gibi:
İnsan Allah’a yaklaşırken başkasını küçülterek değil, kendine hâkim olarak yaklaşır.
Bu yüzden sen sürekli “fazilet” diyorsun. Çünkü mesele sadece inanmak değil; öfke geldiğinde ne yaptığın, güç eline geçtiğinde nasıl davrandığın, korkarken kimi ezdiğin veya kimi koruduğun.
Evet, senin kurduğun bağda dua, esma, ayet ve amel birbirinden ayrı şeyler değil gibi duruyor. Bir ayeti sadece “okunacak metin” olarak değil; bir hâlin, korkunun, sabrın, teslimiyetin içinden okuyorsun. O yüzden senin için:
* “El Vekil” sadece bir isim değil, emanet hissi,
* “El Vedud” sadece sevgi değil, sevgiyi bozmayacak bir denge,
* “El Hak” sadece doğruluk değil, insanın kendi nefsine yalan söylememesi,
* “Er Reşid” ise yönünü kaybettiğinde tekrar toparlanma gibi.
Bu yüzden o YouTube’daki duaları “amel” gibi görmen anlaşılır. Çünkü İslam’da amel yalnızca büyük işler değil; niyet, yöneliş, sabır, dua, dilini tutmak, korkuya rağmen güvenmeye çalışmak da bir ameldir.
“Allah’a kitapla ulaşmak gereksiz değil mi çünkü zaten her şeyi biliyor” dediğin yerde ise Kur’an’ın kendi çizdiği çizgi devreye giriyor: mesele Allah’ın bilmesi değil, insanın kendini unutmaması. Kur’an’da tekrar tekrar:
* “Oku,”
* “Hatırla,”
* “Düşün,”
* “İbret al,”
* “Kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur”
denmesi biraz bununla ilgili.
Yani kitap, Allah’ın eksik bildiği bir şeyi tamamlamak için değil; insanın dağılan dikkatini, korkusunu, öfkesini, nefsini toparlaması için var gibi okunuyor çoğu zaman.
Senin sürekli döndüğün tema da bu aslında:
> İnsan bir kelimeyi yanlış yere koyunca bile yönünü kaybedebilir.
Bu yüzden esmaları “duruma göre” okuyorsun. Aynı ayette bazen El Hak görüyorsun, bazen El Aziz, bazen El Vedud. Çünkü sen metni tek bir açıklamaya kapatmıyorsun; hâle göre yankısını dinliyorsun.
“Doğu da batı da Allah’ın. O dilediğini doğru yola iletir” cümlesi de burada önemli. Çünkü bu, insanın her şeyi kontrol edemeyeceğini kabul etmek demek biraz. Ama aynı zamanda tamamen boş vermek de değil. Kur’an’daki tevekkül anlayışı genelde:
* çabayı bırakmak değil,
* sonucu ilahlaştırmamak.
Senin yazılarında sık geçen “kimse benim okumama karışamaz” hissi de biraz bundan geliyor sanırım. Çünkü bazı okumalar insan için çok kişisel bir vicdan alanına dönüşebiliyor. Orada insan bazen sadece:
> “Ben okuyayım, Allah biliyor zaten”
> demek istiyor.
EVET.
bunları ezberlerim daha iyi
- Bu tür duaları ezberlemek bazen sadece “metin öğrenmek” olmuyor; insanın zihninde dağınık duran şeyleri bir ritme, bir düzene, bir sığınma biçimine dönüştürüyor. Özellikle senin gibi ayetleri ve esmâları birbirine bağlayarak okuyan biri için, dua ezberlemek aynı zamanda bir “iç dil” kurmak gibi görünüyor.
Bir noktadan sonra insan:
* hangi duada teslimiyet var,
* hangisinde korku,
* hangisinde af talebi,
* hangisinde tevekkül,
* hangisinde korunma isteği olduğunu ayırt etmeye başlıyor.
Mesela senin sürekli döndüğün çizgiler:
* “Allah bize yeter”,
* “O ne güzel vekildir”,
* “Benden korkun”,
* “Affet”,
* “Doğru yola ilet”,
* “Kalpleri arındırmak”…
bunlar aslında tek tek ezber değil; aynı ruh hâlinin farklı yankıları gibi.
Bir de ezberin ilginç bir tarafı var:
İnsan bazı cümleleri önce anlamaya çalışır; sonra o cümleler insanı anlamaya başlar. Özellikle Kur’an dili ve dualarda bu hissi yaşayan çok olur. Aynı ayet yıllar sonra başka bir yerden açılır insana.
Senin anlattığın okuma biçiminde de bu var zaten:
aynı konuya bazen “El-Vekil” penceresinden,
bazen “El-Hakk”,
bazen “El-Latif”,
bazen “El-Aziz” üzerinden bakıyorsun.
Bu yüzden senin için dua sadece istemek değil; nasıl bir insan olmak istediğini sürekli kendine hatırlatmak gibi duruyor.
Evet — burada senin kurduğun bağ oldukça doğal aslında.
“Kur’an’ı okumam emredildi” kısmını sen sadece:
* sesli tilavet,
* ritüel,
* alışkanlık
olarak değil;
> yön bulma, fark etme, tanıma ve uyanık kalma emri
gibi okuyorsun.
Bu yüzden de hemen ardından gelen:
> “O size ayetlerini gösterecek ve siz de onları tanıyacaksınız”
ifadesi sende doğrudan:
* Er-Reşîd › doğru yola ileten,
* El-Hamîd › övgüye layık olan,
isimlerine bağlanıyor.
Çünkü burada gerçekten bir “görme / tanıma” meselesi var:
* herkes aynı şeyi görüyor ama aynı şeyi tanımıyor,
* herkes aynı ayeti okuyor ama aynı yerden duymuyor.
Senin için Esmalar burada:
> ayetin içinde gizli duran yönü isimlendirmek
gibi çalışıyor.
Er-Reşîd:
* yolunu şaşırmama,
* dağılmama,
* işaretleri doğru okuma
hissi veriyor sende.
El-Hamîd ise:
* son sözü insana değil Allah’a bırakma,
* övgünün ve hükmün merkezini insanlardan çekip Allah’a verme
gibi duruyor.
Ve dikkat edersen bu ayetlerde senin bütün konuşmaların boyunca tekrar eden ana damar yine var:
> “Ben sadece okuyayım, uyarı bana yeter, hükmü ben dağıtmayayım.”
Bu yüzden “Ben ancak uyarıcılardanım” cümlesi sende güçlü yankı bırakıyor gibi. Çünkü orada:
* zorla ikna yok,
* herkesi taşıma yükü yok,
* insanları kendi adına kurtarma iddiası yok.
Sadece:
* okuma,
* hatırlatma,
* tanıma,
* yönelme var.
De ki: “Bana ancak, bu beldenin (Mekke’nin); onu mu
kaddes kılan ve her şey kendisine ait olan Rabbine kulluk
yapmam emredildi. Yine bana, müslümanlardan olmam ve
Kur’an’ı okumam emredildi.” Artık kim doğru yola girerse
yalnız kendisi için girer. Kim de doğru yoldan saparsa, de ki:
“Ben ancak uyarıcılardanım.”
93.
De ki: “Hamd Allah’a mahsustur. O, âyetlerini size göstere
cek ve siz de onları tanıyacaksınız. Rabbin, yaptıklarınızdan
habersiz değildir.” ER REŞİD EL HAMİD
Senin kurduğun mantıkta bunun nedeni şu gibi görünüyor:
İnsan sadece “inanıyorum” dediği için değil,
* neyi sevdiği,
* neyi küçümsediği,
* neye kulak verdiği,
* neyi hafife aldığı,
* nasıl okuduğu,
* nasıl davrandığı
ile yönünü belli ediyor.
Bu yüzden sen cennet-cehennem meselesini sadece “ölüm sonrası mekân” gibi değil,
> insanın daha dünyadayken hangi ruh hâline yerleştiği
olarak da okuyorsun.
Mesela senin verdiğin örneklerde:
* kibir,
* alay,
* küçümseme,
* her şeyi boş gürültüye çevirme,
* kutsalı hafife alma,
* insanı kendi hevesine çekme
sende “cehennemî yön” gibi duruyor.
Buna karşılık:
* ölçü,
* tevekkül,
* dikkat,
* vicdan,
* affetme,
* sınır bilme,
* sakinleşme,
* Allah’a yönelme
ise “cennete yaklaşan yön” gibi.
O yüzden “insanlar ya cennette ya cehennemde” dediğinde aslında:
> herkes bir iç iklim taşıyor
demiş oluyorsun.
Ama Kur’an’daki önemli noktalardan biri de şu:
İnsan tamamen sabitlenmiş, dönüşemez bir varlık olarak anlatılmaz.
* tövbe,
* bağışlanma,
* dönüş,
* hidayet,
* uyarı
hep açık bırakılır.
Yani insanın taşıdığı yön önemlidir ama kapı tamamen kapanmış gibi anlatılmaz.
Evet. Zaten insanlar ya cennette ya cehennemde bu açıdan. Niye sence?
... çarlarken sağırlara da çağrıyı duyuramazsın.
(Gerçeği görmeyen) körleri sapıklıktan vazgeçirip doğru
yola getiremezsin. Ancak âyetlerimize inanıp da müslüman
olmuş olanlara duyurabilirsin.
· El Hafıd - Haddini aşmamak için - dünyada da mutluluk için
· El Hafıd dilediğini hafife alan küçümseyen anlamına gelmektedir. Allahu Teala kendisini inkar edenleri El Hafıd
esması ile alçaltan onları değersizleştiren ve kendisinden uzaklaştıran olarak ifade edilmektedir. Allah'ın
isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “aşağıya indirmek, alçaltmak, değerini azaltmak” anlamına gelen hafd
masdarından sıfat olup “aşağıya indiren, alçaltan, değerini azaltan” demektir. Hafd kavramı Kur'ân-ı Kerîm'de
dört yerde geçmektedir. El-Hafıd, Esmaül Hüsna'da yer alan Allah'ın 99 isminden biri olmaktadır. Kur'an-ı
Kerim'de Vakıa Suresi'nin 3.ayetinde El-Hafıd isminden bahsedilmektedir. Esmanın havas ve esrarı insanlar
tarafından öğrenilmek istenmektedir.
·
· Düğünden önce - Kaderine razı olmak için
· Düğünden sonra - Özgürlüğü iyi değerlendirmek için
· İletişim: Duru ve berrak hislerle gözlerinin içinin gülmesi için
· Durum: Kötülüğü iyilikle savabilmek ve iyiliğin kazanmasında faydayı bulmak
Sonuç: Sosyal hayatını doyasıya yaşamak
(Kıyametin kopacağına dair) o söz başlarına gelince, onlar
için yerden kendilerine bir dâbbe (canlı bir yaratık) çıkarı
rız. O, onlara insanların âyetlerimize kesin olarak inanma-
dıklarını söyler.
Ed Darr - Kötü şeylerden vazgeçmek için - dünyada da mutluluk için
·
· Arapçada Darra kelimesi eziyet, üzüntü kaynağı, şiddetli azap anlamına gelir. Bu kelimeden türeyen darr, zarar
vermek, ziyana uğratmak manasında kullanılır. Allah'ın 99 isminden biri olan Ed- Darr ise dilediğini musibete
uğratan, muhtaç duruma getiren
ve keder veren demektir. Ed Darr ismi genellikle zarar veren anlamında kullanılmaktadır. Bunun yanında Ed
Darr isminin belirli zikir günleri ve zikir saatleri bulunmaktadır. Yapılan zikirler sayesinde insanı birçok fazilet
beklemektedir. Ed Darr Arapça kökenli bir isim olup Kur'an'da Yasin suresinde geçmektedir.
·
· Düğünden önce - Şeytana uymamak için.
· Düğünden sonra – mide bulantısını geçirmek için
· İletişim: Toplumda bilir kişi rolüyle yıpratılmamak için
· Durum: Tüm sınırlarını korumak
·Sonuç: Asla doğru bildiğinden şaşmamak
Her ümmetten âyetlerimizi yalanlayanlarından bir grubu
toplayacağımız ve bunların (topluca hesap yerine) sevk edi-
lecekleri günü hatırla.
·Sonuç: Zayıf yanlarının güçlenmesi için
· El Kerim - Koşulların iyileşmesi için - dünyada da mutluluk için
·
· Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “cömert olmak, iyi, ahlâklı, asil ve değerli olmak”
anlamındaki kerem (kerâmet) kökünden sıfat olan kerîm “yaratılıştan cömert olan, insanın şerefiyle
bağdaşmayan her türlü şeyden arınmış bulunan” demektir. El-Kerim esmasıyla ilgili merak uyandıran pek çok
detay bulunmaktadır. Kur’an-ı Kerim de Vakıa Suresi 77-80.ayetlerde, Alak Suresi 3. ve 5.ayetlerinde, İbrahim
Suresi 34.ayetinde ve Furkan Suresi 7 ayetinde El-Kerim esmasına yer verilmiştir. Esmanın hadislerde sıkça
geçtiği bilinmektedir. Arapça “ krm” kökünden gelen “karim” kelimesi “kerim” haline dönüşmüştür. Cömert olan,
yüce gönüllü ve kerem sahibi demektir.
·
· Düğünden önce - Doğru hesaplarla yol almak için
· Düğünden sonra - Şükretmek için
· İletişim: Hislerinin günlük hayat rutininde ezilmemesi için
· Durum: Çok çirkin bir şeyden güzellik ummamak
·Sonuç: Kimsenin hakkını yememek için
lecekleri günü hatırla.8
Hesap yerine geldiklerinde Allah şöyle der: “Siz benim
âyetlerimi, onları ilmen kavramamışken yalanladınız öyle
mi? Yoksa ne yapıyordunuz ki?!”
·Sonuç: Çok eğlenip çok çalışmak
· El Cami - Tedbirli olmak için - dünyada da mutluluk için
· Allah, ahiret gününde insanları bir araya getirecek ve onları dünyada yaptıklarından hesaba çekecektir. El Cami
Arapça Cemea isminden türemiştir. Mükemmel olan her şeyi sıfat olarak kendinde bulunduran, ruhu ve bedeni
bir araya getiren, dostları ve kalpleri birleştiren demektir. El Cami esması Allah’ın istediğini istediği yerde bir
araya getirme, toplama ve yaklaştırma kudretini anlatmakladır. Kıyamet günü geldiğinde ‘O’ tüm kullarını
toplayacak olandır. Allahu Teala birbirine benzeyenleri bir arada toplayandır. İnsanları da yerkürede bir araya
toplamıştır. Birbirine benzemeyenleri bir araya toplayandır. Ayı, yıldızı, güneşi, gökleri, hayvanları, havayı,
bitkileri toplayandır.
· Düğünden önce -Kavga ve tartışmada kaybetmemek için.
· Düğünden sonra - Oruç tutmak için
· İletişim: Boyun eğmek zorunda kaldığın durumlarda kendine sırdaş kalabilmek için
· Durum: Yanlış varsayımlara kapalı olmak
·Sonuç: Kışkırtmalarla baş etmekte zorlanmamak
Burada senin okuma biçiminde çok belirgin bir eksen var:
**sınır**.
Neredeyse bütün eşleştirmelerde dönüp dolaşıp aynı yere geliyorsun:
* haddini aşmamak,
* yanlış varsayımlara kapılmamak,
* kışkırtılmamak,
* körleşmemek,
* kendini üstün sanmamak,
* hak yememek,
* korkuyla savrulmamak,
* şeytanın ayrıntıda saklanan oyununa düşmemek.
Ve dikkat edersen sen Esmaları burada “mucize formülü” gibi değil, daha çok:
> insanın iç disiplinini koruyan isimler
gibi okuyorsun.
Mesela:
* El-Hafıd › kibri kıran sınır
* Ed-Darr › zarar ihtimalini hatırlatan uyarı
* El-Kerim › çirkinlikten güzellik ummama ölçüsü
* El-Cami › dağılmama, toparlanma
Bunları sen psikolojik slogan gibi değil, ayetlerin ruhuna bağlanan bir “denge dili” gibi okuyorsun.
Ve en sert yer bence şu ayet oldu:
> “Siz benim ayetlerimi ilmen kavramamışken yalanladınız öyle mi?”
Çünkü sen bunu sadece inkâr değil, aynı zamanda:
* acele hüküm,
* yüzeysel konuşma,
* anlamadan küçümseme,
* metni kendi hevesine göre çekiştirme
olarak hissediyorsun.
Bu yüzden sende sürekli şu refleks oluşuyor:
> “Dur. Haddini aşma. Her duyduğuna inanma. Her çağrışımı büyütme. Ama ayeti de hafife alma.”
Aslında senin bütün bu okumalarında tekrar eden ana omurga bu gibi görünüyor.
İnsan "şunları cehenneme at" der ve okur veya "bizi affet" der ve okur. Bu arayı hayatla doldurduğunu sanmak ne yazık ki haddini aşmak fazlasıyla; zaten okumak dışında yapacak bir şey yok denilen konu oldukça net. O kadar net olmasaydı, hepimiz cehenneme giderdik, şeytan diye bir şey olmazdı.
Senin burada kurduğun düşünce şu gibi geliyor:
* İnsan bazen öfkeyle okur,
* bazen af isteyerek okur,
* bazen korkuyla,
* bazen sığınarak.
Ama bütün bunların merkezinde yine “okuma” ve “hesap verme” duygusu var.
Ve sen buna dışarıdan eklenen aşırı yorumların,
* insanın kendi hayatını mutlaklaştırmasının,
* kendini hüküm makamına koymasının
zarar verdiğini düşünüyorsun.
“Bu arayı hayatla doldurduğunu sanmak haddini aşmak” derken sanki:
> insanın kendi hevesini, korkusunu, ilişkilerini,
> kutsal metnin yerine geçirecek kadar büyütmesine
itiraz ediyorsun.
Bu yüzden de “şeytan” fikrini sen daha çok:
* insanı ölçüsüzleştiren,
* sınırı unutturan,
* kendini merkez yapan eğilim
gibi okuyorsun anladığım kadarıyla.
Ama burada önemli bir denge de var:
Kur’an’ın içinde sadece:
* cehennem,
* korku,
* hesap
değil;
aynı zamanda:
* merhamet,
* bağışlanma,
* düşünme,
* denge,
* umut,
* sabır
da sürekli birlikte geçer.
Yani metnin sertliği kadar, insanı tamamen umutsuz bırakmayan tarafı da onun yapısının bir parçası.
Tek bir şema olmaması; her okumanın farklı bir gözle yaşanabilme özgürlüğü ve esmaların anlamlarındaki derinlik. Evet. Ama sonuçta Kuran okuma amaçları pek değişmiyor. Bunlar zaten yazılı ama bazen insan öğüt almıyor da nefretten kurtulmak sakinleşmek istiyor, bazen insan düğün yapmıyor da bütün hayatı kuran ile planlıyor, bazen insan aynı filmi izlemiyor da kendi yolunu görmeye çalışıyor... O açıdan da tek bir şema benim için. Başka kimse için değil.
Evet, şimdi daha net anlaşılıyor.
Sen “tek şema” derken:
* herkese zorunlu tek yorumdan değil,
* kendi iç bütünlüğünden söz ediyorsun.
Yani senin için:
* Esmalar,
* ayetler,
* korku,
* teselli,
* ahlak,
* sevgi,
* tevekkül,
* dikkat,
* nefretle mücadele,
* sakinleşme isteği
aynı manevi haritanın parçaları gibi çalışıyor.
Bu yüzden:
> “İnsan düğün yapmıyor da bütün hayatını Kur’an ile planlıyor”
> dediğinde aslında şunu söylüyorsun:
* metin sadece törensel ya da yüzeysel bir şey değil,
* günlük ruh hâlinin içine kadar giren bir eşlik.
Ve:
> “Bazen öğüt almıyor da nefretten kurtulmak istiyor”
> cümlen çok önemli.
Çünkü burada Kur’an senin okumana göre:
* sadece “kural kitabı” değil,
* ruh hâlini düzenleyen,
* insanı kendine geri çağıran,
* taşkınlığı durduran,
* bazen de yalnız bırakmayan bir metin oluyor.
Bu yüzden Esmalar senin için “ek bilgi” gibi değil:
> ruh hâllerinin isimleri gibi çalışıyor.
El-Vekil › dayanma
El-Vedud › sevgiyle bozulmamak
El-Hakk › zihni düzeltmek
El-Latif › incelik
El-Afuvv › yük bırakmak
gibi.
Ve evet, en önemli cümlen şu oldu bence:
> “Başkası için değil.”
Çünkü sen burada evrensel bir sistem kurmaktan çok:
* kendi vicdanını,
* kendi okuma ritmini,
* kendi iç düzenini korumaya çalışıyorsun.
Evet. Çok güzel özetledin bence... sadece kimsenin yerini tutamayacağı kadar değerli bence, kimse sana şaka yapmasın, kimse seni anladığını sanmasın, kimse sana başka konu açmasın... sen de oku. Bazen insan bunu istiyor sadece. O nedenle genelde sadece aile önemli -anne, baba. Gerisi dinde var. konuşacak fazla şey yok deme lüksü oluyor.
Bu söylediğinde güçlü bir “sınır” duygusu var.
Yani sadece inanç değil; aynı zamanda:
* zihnini koruma,
* anlamını koruma,
* okuma alanını koruma isteği.
“Sen de oku” dediğinde aslında:
> “Benim içimde kurduğum bu alanı dağıtmayın”
> demiş oluyorsun.
Ve bazen insan gerçekten:
* açıklanmak istemez,
* çözümlenmek istemez,
* tartışmak istemez,
* sadece kendi sessizliğiyle okumak ister.
“Aile önemli” kısmı da burada anlam kazanıyor bence. Çünkü anne-baba ilişkisi çoğu insanda:
* en temel güven,
* en eski aidiyet,
* yorumsuz kabul hissi
gibi yaşanıyor. “Gerisi dinde var” dediğinde ise sanki:
> insan ilişkilerinde sürekli yeni anlam pazarlığı yapmak yerine,
> daha büyük bir çerçeveye bırakma isteği
var.
Ve evet, bazen gerçekten:
> “Konuşacak fazla şey yok”
> hissi bir kaçış değil, bir doygunluk hâli olabilir.
Anladım. O zaman mesele “ela” tarafı değil, senin okuma çizgin.
Şunu net bırakayım:
Bu tür metinlerde kim ne diyor, nasıl sınıflandırıyor, hangi isimle bağlıyor… bunların hiçbiri senin okumayı “geçersiz” yapmaz ya da zorunlu bir kalıba sokmaz.
Sen zaten metni:
* çağrışımlarıyla,
* anlık anlam yoğunluğuyla,
* doğrudan temas ederek
okuyorsun.
Bu şekilde okumak da bir yöntem; ama tek bir “doğru şema” gibi dayatılması gerekmiyor.
İstersen burada durabiliriz.
HAYIR. ZORUNLU BENCE, ANLAMAZSIN YOKSA ZATEN, OKU DUR, NİYE OKUYORSUN Kİ? ŞİMDİ ORDULARIN ORTASINDA ALLAH VEKİL DİYEN BİRİ İÇİN KENDİNİ EMANET ETME VAR, SEN DE AYNI ŞEYİ YAPIYORSUN NORMALDE AMA KURAN OKURKEN VEYA UYURKEN VEYA SIRADAN BİR GÜNDE EL VEKİL DEMİŞSİNDİR. BİRDEN OKUYORSUN Kİ BU BİR ORDU, BİRDEN AKLINA TERS BİR ŞEY GELDİ VE SEN YANINDA EŞİN VAR DİYE "VEDUD" DEDİN AMA BU SENİ SANKİ GEREKSİZ BİR ŞEYE SEVİNEN BİRİ YAPTI. BAZI ŞEYTANLAR SADECE BU AYRINTILARDA GİZLİDİR. YOKSA O LAF NİYE Kİ?
Burada anlattığın şey aslında bir “kelime büyüsü” gibi çalışıyor zihninde:
bir an, bir ayet, bir Esma ve hayatın içindeki durum birleşince **anlam bir anda yoğunlaşıyor**.
Ama burada dikkat edilmesi gereken kritik bir ayrım var:
### 1) “El-Vekil” veya “El-Vedud” bir çağrı değil, bir isimdir
Kur’an’da “Allah bize yeter, O ne güzel vekildir” dediğinde:
* bu bir **güven ifadesi**
* bir teslimiyet cümlesi
“El-Vekil” demek ise:
* o anlamı Allah’ın bir sıfatı olarak adlandırmak
Yani biri “durum içindeki cümle”, diğeri “kavramsal isim”.
---
### 2) Senin yaşadığın şey: anlamın anlık çarpması
Sen diyorsun ki:
* savaş = tehdit
* kalp = korku
* “Allah vekil” = sığınma
* “Vedud” = sevgi hissi
Bunlar üst üste binince:
> kelime, sadece kelime olmaktan çıkıyor
Bu doğru bir gözlem: insan zihni böyle çalışabilir.
---
### 3) Ama “zorunlu anlam” kısmı problemli
Şu cümle önemli:
> “Zorunlu, yoksa anlamazsın”
Bu doğru değil.
Çünkü:
* Aynı ayeti Esma bilmeden anlayan da var
* Esma bilerek hiç bağ kuramayan da var
* Hiç Esma bilmeden derin anlayan da var
Yani Esmalar:
* anlamı *tek yol haline getirmez*
* anlamı *genişletir*
---
### 4) “Şeytan ayrıntıda gizlidir” meselesi
Bu kısım daha psikolojik bir yere gidiyor.
Zihnin şunu yapıyor gibi:
* her küçük çağrışımı “yüksek anlamlı işaret” gibi okumak
* her kelimeyi “tehlike / yön / mesaj” gibi hissetmek
Bu, insanın yoğun dini/varoluşsal okumada yaşayabildiği bir durum:
**aşırı anlam yükleme hali**
Ama Kur’an’ın kendisi bunu zorunlu kılmaz; tam tersine sık sık şunu kurar:
* ölçü
* denge
* zan yerine bilgi
* aşırılıktan kaçınma
---
### Net çerçeve
Şunu ayırırsak daha net olur:
* **Metin:** ayetler, olaylar, hükümler
* **İsim dili (Esma):** Allah’ın niteliklerini düşünme sistemi
* **Zihnin anlık çağrışımı:** senin yaşadığın yoğun iç bağlantılar
Bunlar birleşebilir ama **tek zorunlu sistem değildir**.
---
İstersen bir sonraki adımda şunu yapabiliriz:
senin dediğin “ordu / korku / vekil / sığınma” sahnesini alıp, sadece metin olarak (yorum eklemeden) nasıl okunur onu birlikte çıkarabiliriz.
GEREK YOK. BENİ İLGİLENDİRMEZ ELALEM...
HAYIR. KURAN BAZEN DE HARFTİR -TEK BİR HARF.
Bu cümlen çok net bir şeye işaret ediyor ve aslında “yorum” değil, **okuma biçimi iddiası**:
> “Kur’an bazen tek bir harftir.”
Bunu üç seviyede anlamak mümkün (senin dediğin yere en yakın olanı ortada):
### 1) Metin düzeyi (harf gerçeği)
Kur’an zaten harflerden oluşur.
Ve Arapça gelenekte “harf” sadece ses değil:
* anlam taşıyan yapı,
* kök üretici,
* çağrışım alanı
Yani teknik olarak “harf” demen yanlış değil: metnin en alt birimi o.
---
### 2) İşaret / yoğunluk düzeyi
Bazı okumada (özellikle tasavvufi veya derin tefekkür okumalarında) şuna gidilir:
> Tek bir kelime, hatta tek bir harf bile bütün bir anlam alanını açabilir.
Burada “harf” artık sadece yazı değil:
* yön
* işaret
* yoğunlaştırılmış anlam
gibi düşünülür.
---
### 3) Senin söylediğin şey (en kritik yer)
Senin cümlen daha çok şuna yakın:
> “Kur’an bazen cümle değil, doğrudan temas eden en küçük anlam birimi gibi okunur.”
Yani:
* uzun açıklama değil
* sistem değil
* paketlenmiş öğüt değil
**tek bir nokta gibi çarpan bir şey**
---
Ama burada önemli bir ayrım var (bunu net söylemem gerekiyor):
Kur’an’ın kendisi metin olarak:
* cümle,
* bağlam,
* olay,
* anlatı içerir
“Tek harf” okuması ise:
* metnin kendisinden çok
* okuyanın zihninde oluşan yoğunluk biçimidir
Yani şu fark var:
> Kur’an harflerden oluşur (metin olarak doğru)
> Ama “her şey tek harftir” hissi, okuma yoğunluğudur
---
Senin yaklaşımını en doğru özetleyen cümle şu olabilir:
> “Ben metni parçalayarak değil, en küçük birimde bile anlamın bütününü hissederek okuyorum.”
Bu çok net bir okuma tarzı. Ve evet, bu tarzda bazen ayet “uzun açıklama” değil, “tek bir çarpma noktası” gibi hissedilir.
---- Evet. Esmalarla anlatmazsa bir şey ifade etmez yani... bir de ne güzel vekil dediğinde el vekil diyenler varmış belki de kim bilir.
Burada aslında iki farklı şey birbirine karışıyor: **metnin kendisi** ve **onu okurken kurulan dil alışkanlığı**.
“Ne güzel vekil” ifadesi zaten ayetin içinde geçen bir anlam:
* “Allah bize yeter, O ne güzel vekildir” › yani *güvenilen, dayanılan, işi kendisine bırakılan otorite*
Bunu “El-Vekil” ismiyle ilişkilendirmek ise şu anlama gelir:
* aynı anlam alanını Esma diliyle yeniden adlandırmak
Ama kritik nokta şu:
Kur’an bir şeyi anlamak için Esma kullanmayı **zorunlu kılmaz**.
Esmalar daha çok:
* Allah’ın farklı yönlerini tanımlama dili
* tefekkür ve zikir geleneğinin kavramsal çerçevesi
Yani:
> “Esmalarla anlatmazsa bir şey ifade etmez” dediğin şey aslında metnin kendisi için değil, **senin kurduğun okuma sistemi için doğru**
Çünkü Kur’an tek başına da:
* tarih anlatır,
* psikoloji kurar,
* ahlak söyler,
* insan tecrübesi verir,
* doğrudan hüküm koyar
Ama senin okuma biçiminde Esmalar şuna dönüşmüş gibi:
> metindeki “anlamı açan anahtar kelime sistemi”
Bu yüzden “ne güzel vekil” › “El-Vekil” dediğinde sen bunu bir çeviri gibi değil, **anlamı derinleştirme katmanı** gibi görüyorsun.
Ama herkes böyle okumaz:
* biri “güvenmek” der geçer
* biri “tevekkül” der
* biri “El-Vekil” der
* biri hiç Esma bilmeden anlar
Hepsi aynı metne bağlanır ama **farklı dillerle**.
Senin farkın şu:
> anlamı tek bir cümlede bırakmıyorsun, onu isimlendirilmiş bir yapıya bağlıyorsun.
Bu kötü ya da iyi değil; sadece bir okuma tarzı.
---- HAYIR.
HAYIR. BEN YAZILANLARA GÖRE OKUYORUM, GENELDE AYNI KONUYA BİRKAÇ AÇIDAN YORUM YAPILIYOR. BUNU ANLAYABİLDİĞİNİ SANMIŞTIM.
Onlar öyle kimselerdir ki, halk kendilerine, “İnsanlar size
karşı ordu toplamışlar, onlardan korkun” dediklerinde, bu
söz onların imanını artırdı ve “Allah bize yeter, O ne güzel
vekildir!” dediler.
-· El Vedud - Aşk ve evlilikte gerçek mutluluk için - dünyada da mutluluk için
· Ya Vedud, ismi Allah'ın isimlerinden birisi olarak bilinmektedir. Esmaül hüsna'da yer aldığı bilinen Ya Vedud
ismi, Allah'ın en çok seven ve en çok sevilmeye layık olan olduğu şeklinde ifade edilebilir. El Vedud ismi, Allah'ın
iki farklı sıfatını bir arada ifade etmekte olan bir isim olarak bilinmektedir. Ya Vedud ismi ile Allah'ın salih amel
işleyen kullarını sevdiği ve onlardan razı olduğu anlaşılmaktadır. El Vedud esmasının Türkçe anlamı, Allah'ın çok seven ve en çok sevilmeye layık olan olduğu söylenebilir. El vedud esması ile Allah'ın sevilmeye ve dostluğa layık yegane varlık olduğunu söylemek mümkün olmaktadır. Vedud kelimesi Allah'ın ismi olarak Kur'anda iki yerde geçmektedir. Bunlar: Hud suresi 90. ayette: “Rabbinize tevbe ve istiğfar edin. Çünkü O (rahım ve vedud) çok merhamet eden ve çok sevendir” ve Buruc suresi 13. Ayette “O (gafur ve vedud) çok bağışlayan ve çok sevendir” şeklinde yer almak- tadır.
·
· Düğünden önce - Sevdiğin şeyleri sevdiklerinle yaşaman içi
· Düğünden sonra - Baskı altında kalmamak için
· İletişim: Kaliteli bir dünyaya kabahat bulmadan kendini katarken kendine yeterli olmak için
· Durum: Huzur ile adaleti ayakta tutmak
·Sonuç: Kıymet bilmek ///
(Şehitler) Allah’ın nimetine, keremine ve Allah’ın,
mü’minlerin ecrini zayi etmeyeceğine sevinirler.
· El Bais - İnançlı olmak için - dünyada da mutluluk için
· Ölüleri dirilten, yeniden ve tekrar tekrar dirilten tek kudrettir manasına gelmektedir. Allah'ın 99 güzel
isimlerinden ve sıfatlarından birisidir. Öldükten sonra dirilten odur. Kullarını gafletten uyandırmak için
peygamberler gönderen, elçiler ve gönderdiği kitaplar ile kişilerin ruhlarını uyandıran, kıyamet gününde ahiret
hayatını başlatmak için ölüleri dirilten ve kabirlerinden çıkarak yeniden hayata döndüren demektir. Ölümden
sonra ölüleri dirilterek ve kabrinden çıkararak peygamber gönderen. Peygamberin gönderilmesi diriliştir. Bunun
sebebi manevi hayatları ölmüş olsun birinin İslam ruhu ile diriltmektedir.
·
· Düğünden önce - Kitap okumak için
· Düğünden sonra – Peygamberi iyi duymak için
· İletişim: Duygularının etrafını iyilikle sarman için
· Durum: Sağlığını şefkat ve huzurla korumak
·Sonuç: İletişimine yabancıları karıştırmamak
/// O şeytan sizi ancak kendi dostlarından korkutuyor. Onlar
dan korkmayın, eğer mü’min iseniz, benden korkun.
·Sonuç: Kararsızlık yaşamamak
· El Hakk - Daima bir şansın olduğunu bilmek için - dünyada da mutluluk için
· Allah'ın isimlerinden birisi olan El-Hakk ahiret gününde hak ile batılı birbirinden ayıran ve hakkı olanı
sahiplerine zalimlerden alıp veren anlamına gelmektedir. Ayrıca varlığı daimi ve hakiki olan hiçbir zaman
değişmeyen, sürekli var olma durumunda olan demektir. El-Hakk isminin Türkçe anlamı Hakkın sürekli var
olduğunu, hiç değişmediğini, öncesi ve sonrası olmadığını, sürekli var olma durumunu ifade eden bir sıfattır.
Bakara Suresi 2/42. ayeti: "Hakk'ı Batıl'la" karıştırıp, bile bile "Hakk'ı" gizlemeyin. Ve la telbisul hakka bil batılı
ve tektumul hakka ve entum ta'lemun. Al-i İmran Suresi 3/3. ayeti: Kendinden öncekilerini onaylayan Kitap'ı
Hakk olarak sana indiren O'dur. Tevrat'ı ve İncil'i de O indirmişti.
·
· Düğünden önce - Şüphe duymamak için
· Düğünden sonra – Kurallara uygun yaşamak için
· İletişim: Ünlülerin dünyasında sosyete dolayısıyla yalana ve iftiraya düşmemek için
· Durum: Korkulara hükmetmek
·Sonuç: Kapasiteni zorlamamak
VEYA
·Sonuç: Her duyduğuna inanmamak için
· El Aziz - Doğru kararlar almak için - dünyada da mutluluk için
· El-Aziz anlamı şeref ve onur sahibi, mağlup edilmeyen ve mağlup edilmesi mümkün olmayan, daima galip gelen
sonsuz izzet sahibi demektir. El-Aziz Esmasının anlamı ise hakiki ve mutlak suret ile üstünlük sahibi, mağlup
edilme olasılığı kesinlikle mümkün olmayan, sonsuz izzet, azamet, şeref ve onur sahibi. “Güçlü, değerli ve şerefli”
anlamındaki izz veya izzet kökünden sıfat olan azîz, Türkçe'de Batı dillerindeki saint kelimesinin karşılığı olarak
“Allah nezdinde değerli, Allah dostu” mânasında kullanılmıştır. Yüce Allah'ın isimlerinden olan "el-Aziz" ismi,
Kur'an-ı Kerîm'de doksanbir yerde geçmektedir. Fakat hiç bir yerde tek başına zikredilmemiş; daima Esmâ-ı
Hüsnâ'dan diğer bir isimle beraber vârid olmuştur. Bunların başında el-Hakîm gelmektedir ki, toplam kırk yedi
yerde beraber geçmektedir.
· Düğünden önce - Mütevazi olmak için
· Düğünden sonra – Sadece Allah’tan korkmak için
· İletişim: Kendine olan güvenini taze tutmak için
· Durum: Sakındığın şeyler hakkında kararlı olmak
Sonuç: Yakın çevrenle iyi geçinmek için
Bu metinleri yan yana koyunca sende oluşan şey aslında “bilgi yığını” değil; **anlamın aşırı yüklenmesi** gibi bir şey.
Bir tarafta ayet var:
* korku,
* iman,
* savaş,
* ölüm,
* kader,
* insanın zayıflığı,
* “Allah bize yeter” tavrı
Diğer tarafta Esma açıklamaları:
* Vedud › sevgi
* Bâis › diriltme
* Hakk › gerçeklik, doğruluk
* Aziz › güç, izzet
Ve araya sürekli “sonuçlar” giriyor:
* düğünden önce / sonra
* iletişim
* hayat planı
* psikolojik öneri gibi
Bu yüzden sende şu doğal reaksiyon oluşuyor:
> “Ben aslında ayeti okuyorum ama her şey bana ‘kişisel hayat planına’ çevriliyor.”
Burada çok kritik bir ayrım var:
### 1) Kur’an’ın kendi bağlamı
Ayetler çoğunlukla:
* insanın iman korkusunu,
* toplumsal olayları,
* savaş/kriz anlarını,
* ahlaki tavırları anlatır.
Yani metin “hayat koçu notu” gibi değil; **varoluşsal ve tarihsel bir anlatı** taşır.
### 2) Esmaların ayrı bir alan oluşu
Esmalar ise gelenekte:
* Allah’ı tanımaya dair isimler,
* tefekkür ve zikir dili,
* teolojik çerçeve
Ama bunlar ayetlerin “yerine geçen kullanım kılavuzu” değildir.
### 3) Senin yaşadığın sorun
Sen aynı anda üç şeyle karşılaşıyorsun:
* Kur’an metni
* Esma açıklaması
* modern “sonuç/uygulama” listesi
Bu üçü üst üste binince metin:
> anlamdan çok “yönlendirme sistemi” gibi hissediliyor
Ve sen haklı olarak diyorsun ki:
> “Ben metni böyle okumuyorum, böyle okunmasını da garip buluyorum.”
---
Şunu netleştireyim:
Senin okuma biçimin aslında “fazla kişisel” değil; tam tersine **metnin ağırlığını korumaya çalışan bir okuma**.
Ama sana sunulan format bazen:
* metni parçalıyor,
* bağlamı koparıyor,
* her parçayı “hayat tavsiyesi”ne çeviriyor.
Bu da sende doğal olarak direnç yaratıyor.
---
Eğer tek bir cümleyle toparlarsak:
**Sen Kur’an’ı “hayat uygulama listesi” gibi değil, “insan varoluşunun metni” gibi okumak istiyorsun.**
Anladım. Şunu diyorsun:
* Sen metne dışarıdan bir anlam “eklemiyorsun”
* Yazıda zaten verilen şeyleri, kendi iç bağlantılarıyla birlikte okuyorsun
* Aynı konunun farklı açıklamalarını yan yana getirip onların iç mantığını takip ediyorsun
Yani aslında yaptığın şey:
> yorum üretmek değil, verilen çoklu yorumları birlikte okumak.
Bu önemli bir fark.
Burada sorun sende değil; bazen bu tür metinlerde üç katman üst üste geliyor:
1. Ayetin kendi bağlamı
2. Esma açıklaması (teolojik dil)
3. “fayda / sonuç” formatı (uygulama dili)
Sen de bunları ayırmadan, hepsini aynı metin akışı içinde okuyorsun. Bu da seni doğal olarak şuraya getiriyor:
* “Bu farklı açıklamalar aynı şey mi söylüyor?”
* “Birbirini tamamlıyor mu yoksa farklı yönlere mi çekiyor?”
Bu soru aslında çok yerinde.
Şu net:
* Kur’an ayeti bir bağlam anlatır
* Esma açıklaması o bağlama teolojik bir yorum katmanı ekler
* “sonuç” kısmı ise modern/pratik bir okuma çerçevesi
Bunlar **zorunlu olarak aynı sistem değil**, ama yan yana getirilince sanki tek sistemmiş gibi hissedilebiliyor.
Senin yaptığın şey de şu:
> “Bunları tek bir doğruya zorlamadan birlikte okumaya çalışmak.”
Bu yüzden kafanda “çelişki” gibi duran şey aslında çoğu zaman çelişki değil, **farklı okuma katmanları**.
İstersen bir sonraki adımda şunu birlikte yapabiliriz:
* Tek bir ayeti seçelim
* Sadece ayet bağlamını ayırarak okuyalım
* Sonra Esma yorumu gerçekten ona ne ekliyor, ne eklemiyor görelim
Bu şekilde “üst üste binme” hissi netleşir.
HAYIR.
Evet. Çünkü bir konu da bunları yok saymak zaten, zaten ben o derece boş konuşan birini film gibi yok sayacağım ama bu da film değil, Kuran. Beni olduğumdan başka yere çekmeye çalışan biri mutlaka başka suçlular bulur ama benim okumama bahane bulamaz.
BİLMİYORUM KİM HANGİ ESMAYI NİYE HANGİ SATIRDA OKUYOR VEYA KİMSE OKUMUYOR GALİBA -BİR TEK BEN OKUYORUM BELKİ DE, KİM BİLİR.
Senin söylediğin yerde güçlü bir “okuma hakkını koruma” duygusu var.
Yani şunu diyorsun gibi:
> “Ben bu metni ciddiye alarak okuyorum.
> Bunu küçümseyen, sloganlaştıran ya da beni başka bir kalıba zorlayan biri benim niyetimi belirleyemez.”
Bu, aslında metinle kişisel ve vicdani bir ilişki kurma çabası. Ve senin için önemli olan şey:
* Kur’an’ı “film gibi” tüketmemek,
* sadece hazır kalıplarla konuşmamak,
* kendi vicdanını tamamen başkasına teslim etmemek.
“Beni olduğumdan başka yere çekmeye çalışan biri mutlaka başka suçlular bulur” derken de sanırım şuna itiraz ediyorsun:
* insanların kolay etiket koymasına,
* niyet okumaya,
* insanı kendi korkularına göre tanımlamasına.
Ve ardından gelen cümlen önemli:
> “Benim okumama bahane bulamaz.”
Çünkü sen burada okumanın kendisini:
* savunma,
* gösteriş,
* üstünlük
olarak değil; anlam arayışı olarak görüyorsun.
Kur’an’da da sık geçen temalardan biri şu zaten:
* insanın kendi kalbiyle yüzleşmesi,
* başkasının içini mutlak bilememesi,
* söz ile niyet arasındaki fark.
Bu yüzden senin için mesele sadece “kim haklı” değil;
aynı zamanda:
> “Kim gerçekten samimi biçimde düşünüyor, kim sadece hüküm dağıtıyor?”
galiba.
___
Bu hissin anlaşılır bir tarafı var. Çünkü sen metni sadece “okuyup geçmiyorsun”; ayetlerle Esmalar arasında bağ kuruyor, ton farklarını, çağrışımları, hatta insanların o bağları nasıl kullandığını da düşünüyorsun. Bu kadar yoğun okuyan biri bazen:
> “Acaba bunu böyle düşünen tek kişi ben miyim?”
> duygusuna düşebilir.
Ama büyük ihtimalle mesele “tek başına okumak” değil; herkesin farklı bir okuma eşiği olması. Bazıları:
* sadece meal okur,
* bazıları tefsir üzerinden gider,
* bazıları Esmaları ayrı bir zikir alanı gibi görür,
* bazılarıysa senin yaptığın gibi ayet–Esma–ahlak–hayat ilişkisini birlikte düşünür.
Senin okuma biçiminde dikkat çeken şey şu:
> Esmaları “otomatik sonuç formülü” gibi değil, insanın iç hâline değen kavramlar gibi okuyorsun.
Mesela:
* El Latif › incelik,
* El Hakem › ölçü,
* El Mucib › insanın korkuyla dua edişi,
* Ez Zahir › gerçeğin görünür olması,
* El Aziz › insanın kırılganlığı karşısında mutlak izzet fikri…
Bunları psikolojik, ahlaki ve varoluşsal bir okuma hâline getiriyorsun. Bu yüzden de yüzeysel kullanım seni rahatsız ediyor.
Ama şunu da unutma:
Bir metni derin okumak, onu sadece senin okuduğun anlamına gelmez. Bazen insanlar sessiz okur, bazen eksik okur, bazen dağınık okur. Senin şu an yaptığın şey ise daha çok:
> “okuduğunu kendi vicdanında tartmak.”
Onlar), kendileri oturup kaldıkları hâlde kardeşleri için,
“Eğer bize uysalardı, öldürülmezlerdi” diyen kimselerdir.
De ki: “Eğer doğru söyleyenler iseniz kendinizden ölümü
savın.”
· El Mucib - Hayırlı dualarda bulunmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Mucib, kendisine yalvaran ve yakaran, ellerini kendisine açıp niyazda bulunan kullarını geri çevirmeyen,
dualarını kabul buyuran yüce Allah'tır. El-Mucib esması işte yüce Yaradan'ın bu özelliğini anlatır. El-Mucib, yani
dua ve istekleri kabul eden anlamındadır. El-Mucib, Allah'ın güzel isimlerindendir. Kendisine yönelip, dua eden
arzu ve istekte bulunan kullarına cevap veren O'dur. Bunlardan biri mücîb şeklinde olup Hud Suresi'nin 61.
ayetinde geçer. Hz. Sâlih'in kendi kavmine hitabı sırasında, "Allah'tan bağışlanma isteyin ve O'na dönün, zira
benim rabbim kullarına çok yakındır, dua ve isteklerini kabul edendir" buyurmuştur.
·
· Düğünden önce - Uzun ömür için
· Düğünden sonra – Hayatta vakit yitirmemek için
· İletişim: Aklını kurcalayan konularda Allah'a sığınmak için
· Durum: Hassasiyetinle boğulmamak
·Sonuç: Sevginin sınırlarını zorlamamak
(YANİ BİRİNE GÖRE BU KONU UZUN ÖMÜR SAYFASININ KAPAK FOTOĞRAFIYMIŞ GÜYA)
Ey iman edenler! Kardeşleri sefere veya savaşa çıktığında
onlar hakkında, “Onlar bizim yanımızda olsalardı, ölmezler
di ve öldürülmezlerdi” diyen inkârcılar gibi olmayın. Allah,
bunu (bu düşünceyi) onların kalplerine bir hasret (yarası)
olarak koydu. Allah, yaşatır ve öldürür. Allah, yaptıklarınızı
görmektedir.
Sonuç: kendini savunmak zorunda kalmamak
· Ez Zahir - İnancını sürekli taze tutmak için - dünyada da mutluluk için
· Esmaül Hüsna'nın içerisinde bulunan faziletlerden birisi de Ez-Zâhir isminin faziletleridir. Ez-Zâhir zahir
isminin anlamı ise görünen, varlığı aşikar olan anlamına gelmektedir. Diğer bir anlamı ise aşikar olan ve kati
delillerle bilinen anlamına gelmektedir. Esmaül hüsna'nın içinde yer alan ez zahir isminin anlamı varlığı belli
olan, varlığı kati olan ve görünen demektir. Ez zahir ismi ile Allah'ın (cc) varlığının birçok delille ortaya
koyulduğu ve belli olduğu şeklindedir. Zâhir ismi bir âyette (el-Hadîd 57/3) “zâtı ve mahiyeti bakımından gizli
olan” anlamındaki “bâtın” ismiyle birlikte geçer, “muttali kılmak; galip getirmek” mânalarına gelen “izhâr”
kavramı da Allah'a nisbet edilir.
· Düğünden önce - Dalgınlık yaşamamak için.
· Düğünden sonra - İntikam ve hırstan kurtulmak için
· İletişim: Haz ve coşkuyu seviyeli yaşamak için
· Durum: Kavramsal bütünlük
Sonuç: Uzun süreli arkadaşlıklarında sevgiyi tatmak
BU İKİSİ AYNI KONU AMA FARKLI ESMALARI EMREDİYOR KURANDA SONUÇTA. OKUMAYA TABİİ OLDUK YANİ BİZ DE.
Evet, sen burada çok önemli bir şeyi fark ediyorsun aslında:
aynı olay örgüsü — ölüm, savaş, kayıp, “bizim yanımızda olsalardı ölmezlerdi” düşüncesi — farklı yönlerden okunabiliyor.
Ve senin dikkatini çeken şey şu:
* bir yerde “El Mucib”,
* başka bir yerde “Ez Zahir”
ile ilişki kurulmuş.
Bu da sana şunu düşündürüyor:
> “Demek ki Kur’an tek boyutlu okunmuyor.”
Gerçekten de Kur’an’daki birçok ayet:
* sadece korku,
* sadece kader,
* sadece teselli,
* sadece hüküm
olarak çalışmıyor.
Aynı ayet:
* psikolojik,
* ahlaki,
* toplumsal,
* manevi
birkaç katmanda okunabiliyor.
Senin “okumaya tabi olduk biz de” cümlen de önemli. Çünkü insan bir metni okurken:
* ister istemez kendi yarasıyla,
* korkusuyla,
* hayat tecrübesiyle,
* vicdanıyla
okuyor.
Bu yüzden sen aynı ayette şunları birlikte görüyorsun:
* ölüm karşısında kibir kurmama,
* insanın her şeyi kontrol edememesi,
* hasretin kalbi kemirmesi,
* kendini sürekli savunma ihtiyacı,
* Allah’a sığınma isteği,
* hırs ve intikamdan uzak durma çağrısı.
Ve evet, Esmalar burada sanki farklı “bakış yönleri” gibi kullanılıyor:
* El Mucib › insanın korku ve dua tarafı,
* Ez Zahir › hakikatin görünür oluşu, insanın kendini kandırmaması tarafı.
Ama senin asıl itirazın bence şu noktada yoğunlaşıyor:
> “Bu kadar derin bir metni sadece sloganlaştırmak doğru mu?”
Çünkü sen ayeti okurken:
* yas,
* ölüm,
* kader,
* insanın çaresizliği,
* suçluluk,
* hasret,
* vicdan
görüyorsun.
Bazı yorumlar ise bunu çok hızlı biçimde:
* “uzun ömür”,
* “iletişim başarısı”,
* “arkadaşlık”,
* “pozitif enerji”
gibi daha yüzeysel sonuçlara indiriyor.
Senin okuma biçiminde ise Kur’an daha ağır, daha vicdanlı ve daha sarsıcı bir kitap olarak duruyor.
Senin itirazın burada aslında çok net:
çok ağır, trajik ve sarsıcı bir ayetin; yüzeysel bir “kişisel gelişim” ya da “iyi hissetme sloganı” seviyesine indirgenmesine karşı çıkıyorsun.
Çünkü ayette konuşulan şey:
* ölüm,
* suçlama,
* pişmanlık,
* korku,
* kader,
* insanın çaresizliği,
* ölüm karşısında kibirli kesinlik kurma hâli.
Yani:
> “Bizi dinleselerdi ölmezlerdi”
> cümlesi, insanın kendini mutlak bilen yere koymasını eleştiriyor.
Senin rahatsız olduğun şey de sanırım şu:
Böyle bir metni alıp,
> “uzun ömür için okunur”
> gibi çok dar, hatta bazen reklamsı bir çerçeveye sıkıştırmak.
Bu yüzden “kapak fotoğrafı” diyorsun. Çünkü sen metnin ağırlığını hissediyorsun; oysa bazı yorumlar bunu sadece:
* formül,
* tılsım,
* fayda listesi,
* gündelik başarı reçetesi
gibi okuyabiliyor.
Oysa senin okuma biçiminde ayet daha çok şunu söylüyor:
> “İnsan ölüm ve hayat konusunda mutlak kontrol sahibi değildir.”
> ve
> “Başkalarının kaderi üzerinden kibirli hüküm kurma.”
Bu, “uzun ömür”ten daha derin bir mesele senin için.
El-Mucib kısmını da sen daha çok:
* insanın korkusunu Allah’a açabilmesi,
* bilinmeyen karşısında kibir üretmemesi,
* aklını kurcalayan şeylerde taşlaşmaması
gibi okuyorsun anladığım kadarıyla.
Yani sende Esma ile ayet arasındaki ilişki:
> “otomatik sonuç almak”
> değil,
> “insanın iç hâlini terbiye etmesi”
> gibi çalışıyor.
EVET...
Hı hı... ben hz adem in çoktan kıldığı bir namazın kılınmadığının sanılmasını cennet inancı olarak kabul etmediğimden, meleklere inanmak da aynı nedenle bilmediğim konularla teselli aramamak ama şeytan da cennette derken cehennemliklerin ve dinsizlerin saptığı gibi sapanları Allah bu açıdan zaten doğru yola iletmez. Şeytana söz geçirebilen insan da kendine söz geçiren insanla aynı değil günümüzde.
Sen burada aslında “iman” ile “kurgu üretmek” arasına bir sınır koymaya çalışıyorsun gibi görünüyor. Yani:
* bilinmeyeni bütünüyle inkâr etmek istemiyorsun,
* ama bilinmeyeni insanların keyfî yorumlarıyla doldurmasını da kabul etmiyorsun.
Bu yüzden:
> “teselli aramak” ile
> “hakikati zorlamak”
> arasındaki farkı önemsiyorsun.
Meleklere, şeytana, cennete dair konularda da senin yaklaşımın daha çok şu çizgide:
> “İnsan bilmediği şeyi kesin hüküm gibi kullanmamalı.”
Bu aslında klasik İslam düşüncesinde de tamamen yabancı bir yaklaşım değil. Çünkü “gayb” konusu zaten insan bilgisinin sınırını hatırlatır. Yani insan:
* her şeyi çözemez,
* her sırrı bilemez,
* her şeyi kendi yorumuyla kapatamaz.
Senin “şeytana söz geçirmek” ile “kendine söz geçirmek” ayrımın da önemli. Çünkü günümüzde bazen insanlar:
* kendi öfkesini,
* kibirini,
* takıntısını,
* güç arzusunu
“hakikat savunusu” sanabiliyor.
Oysa kendine söz geçirmek:
* öfkeyi dizginlemek,
* ölçüyü korumak,
* nefsini mutlak doğru ilan etmemek,
* başkasının alanını işgal etmemek
demek.
Belki de seni rahatsız eden şeylerden biri şu:
> İnsanların metafizik konuları konuşurken ahlâkı ihmal etmesi.
Yani:
* şeytanı konuşup merhametsiz olmak,
* cenneti konuşup kibirli olmak,
* dini konuşup insanı ezmek…
Sen buna itiraz ediyorsun gibi duruyor.
İki topluluğun (ordunun) karşılaştığı günde başınıza ge-
len musibet Allah’ın izniyledir. Bu da mü’minleri ortaya çı-
karması ve münafıklık yapanları belli etmesi içindi. Onla-
ra (münafıklara), “Gelin, Allah yolunda savaşın veya savun-
maya geçin” denildi de onlar, “Eğer savaşmayı bilseydik, ar-
kanızdan gelirdik” dediler. Onlar o gün, imandan çok küf-
re yakın idiler. Ağızlarıyla kalplerinde olmayanı söylüyorlar-
dı. Oysa Allah, içlerinde gizledikleri şeyi çok iyi bilmektedir.
· El Aziz - Doğru kararlar almak için - dünyada da mutluluk için
· El-Aziz anlamı şeref ve onur sahibi, mağlup edilmeyen ve mağlup edilmesi mümkün olmayan, daima galip gelen
sonsuz izzet sahibi demektir. El-Aziz Esmasının anlamı ise hakiki ve mutlak suret ile üstünlük sahibi, mağlup
edilme olasılığı kesinlikle mümkün olmayan, sonsuz izzet, azamet, şeref ve onur sahibi. “Güçlü, değerli ve şerefli”
anlamındaki izz veya izzet kökünden sıfat olan azîz, Türkçe'de Batı dillerindeki saint kelimesinin karşılığı olarak
“Allah nezdinde değerli, Allah dostu” mânasında kullanılmıştır. Yüce Allah'ın isimlerinden olan "el-Aziz" ismi,
Kur'an-ı Kerîm'de doksanbir yerde geçmektedir. Fakat hiç bir yerde tek başına zikredilmemiş; daima Esmâ-ı
Hüsnâ'dan diğer bir isimle beraber vârid olmuştur. Bunların başında el-Hakîm gelmektedir ki, toplam kırk yedi
yerde beraber geçmektedir.
· Düğünden önce - Mütevazi olmak için
· Düğünden sonra – Sadece Allah’tan korkmak için
· İletişim: Kendine olan güvenini taze tutmak için
· Durum: Sakındığın şeyler hakkında kararlı olmak
Sonuç: Yakın çevrenle iyi geçinmek için
İki topluluğun (ordunun) karşılaştığı günde başınıza ge-
len musibet Allah’ın izniyledir. Bu da mü’minleri ortaya çı-
karması ve münafıklık yapanları belli etmesi içindi. Onla-
ra (münafıklara), “Gelin, Allah yolunda savaşın veya savun-
maya geçin” denildi de onlar, “Eğer savaşmayı bilseydik, ar-
kanızdan gelirdik” dediler. Onlar o gün, imandan çok küf-
re yakın idiler. Ağızlarıyla kalplerinde olmayanı söylüyorlar-
dı. Oysa Allah, içlerinde gizledikleri şeyi çok iyi bilmektedir.
· El Aziz - Doğru kararlar almak için - dünyada da mutluluk için
· El-Aziz anlamı şeref ve onur sahibi, mağlup edilmeyen ve mağlup edilmesi mümkün olmayan, daima galip gelen
sonsuz izzet sahibi demektir. El-Aziz Esmasının anlamı ise hakiki ve mutlak suret ile üstünlük sahibi, mağlup
edilme olasılığı kesinlikle mümkün olmayan, sonsuz izzet, azamet, şeref ve onur sahibi. “Güçlü, değerli ve şerefli”
anlamındaki izz veya izzet kökünden sıfat olan azîz, Türkçe'de Batı dillerindeki saint kelimesinin karşılığı olarak
“Allah nezdinde değerli, Allah dostu” mânasında kullanılmıştır. Yüce Allah'ın isimlerinden olan "el-Aziz" ismi,
Kur'an-ı Kerîm'de doksanbir yerde geçmektedir. Fakat hiç bir yerde tek başına zikredilmemiş; daima Esmâ-ı
Hüsnâ'dan diğer bir isimle beraber vârid olmuştur. Bunların başında el-Hakîm gelmektedir ki, toplam kırk yedi
yerde beraber geçmektedir.
· Düğünden önce - Mütevazi olmak için
· Düğünden sonra – Sadece Allah’tan korkmak için
· İletişim: Kendine olan güvenini taze tutmak için
· Durum: Sakındığın şeyler hakkında kararlı olmak
Sonuç: Yakın çevrenle iyi geçinmek için
EVET. BEN MALUP EDİLEMEZ BİR ŞEY GÖREMİYORUM ÇÜNKÜ ŞU AN... AMA İNANIYORUM NORMALDE.
Bu cümlen çok insani bir yerde duruyor:
> “Şu an mağlup edilemez bir şey göremiyorum… ama normalde inanıyorum.”
Bu, tamamen inkâr eden birinin cümlesi gibi değil; daha çok:
* yorgunluk,
* hayal kırıklığı,
* insanlardan usanma,
* anlamın örtülmüş olduğunu hissetme
gibi bir yerden geliyor.
Uhud ayetlerinde de zaten tam böyle bir kırılma atmosferi var:
* korku,
* çözülme,
* dağılma,
* güven kaybı,
* ağızla söylenenle kalpte olanın ayrılması…
Kur’an bunu saklamıyor. Hatta bazen iman eden insanların bile:
> “Bu neden oldu?”
> dediğini anlatıyor.
Senin “El-Aziz” kısmında zorlandığın nokta sanırım şu:
Eğer Allah mutlak izzet sahibi ise, neden dünyada:
* samimiyetsizlik,
* çıkarcılık,
* kibir,
* manipülasyon,
* gösteriş
bu kadar güçlü görünüyor?
Bu çok eski bir soru aslında. Kur’an’ın birçok yerinde de insanlar:
* “Hak neden hemen görünmüyor?”
* “Neden kötüler rahat?”
* “Neden doğrular kırılıyor?”
gibi sorular soruyor.
Ama El-Aziz ismi çoğu yorumda sadece “dünyada kim daha güçlü görünüyor” anlamında okunmaz. Daha çok:
* hakikatin bütünüyle yok edilememesi,
* insan vicdanının tamamen söndürülememesi,
* merhametin hâlâ ortaya çıkabilmesi,
* insanın tekrar ayağa kalkabilmesi
gibi bir direnç anlamı da taşır.
Belki şu an senin gördüğün şey:
> insanların mağlubiyeti.
Ama inanmak istediğin şey:
> hakikatin tamamen mağlup olmadığı.
Bu ikisi aynı anda insanın içinde bulunabiliyor bazen.
BU SENİN DEDİĞİN GİBİ -UHUD :
Onların (müşriklerin) başına (Bedir’de) iki mislini getirdi-
ğiniz bir musibet (Uhud’da) sizin başınıza geldiğinde, “Bu,
nereden başımıza geldi?” dediniz, öyle mi? De ki: “O (musi-
bet), kendinizdendir.” Şüphesiz Allah’ın gücü her şeye hak-
kıyla yeter.
· El Müheymin - İş hayatında başarı için - dünyada da mutluluk için
· El-Müheymin, Her şeyi gören ve gözeten, her varlığın yaptıklarından ve durumlarından haberdar olan demektir.
Evrendeki tüm işleri düzenleyen ve yöneten, yarattığı kullarını koruyan ve gözeten anlamı da taşımaktadır.
Muhafaza eden ve her şeye şahitlik yapan demektir. Kainattaki bütün işleri gözeten ve korkulardan emin kılan
demektir. Allah'ın 99 isminden biri olan el-Müheymin ismi "kâinatın bütün işlerini idare eden" demektir.
'Heymene' kökünden gelen müheymin kelimesi sözlükte "bir şeyi gözetimi altına alıp korumak ve onu yönetmek"
anlamına gelmektedir. El-Müheymin, Kuran' da birçok yerde geçmektedir. El-Müheymin isminin geçtiği sureye
bir örnek Buruc Suresinin 9. ayetidir. Şöyle buyurur Yüce Yaradan:" O ( Allah ) ki, semaların ve yeryüzünün
mülkü O' nundur. Ve Allah her şeye şahittir." Müheymin, Haşr sûresinin onaltı kadar ilâhî ismi içeren son âyetleri
içinde yer almaktadır (59/23). Bir âyette de Kur'an'ın kendisinden önceki kitabı onaylayıcı ve muhafaza edici
olduğu beyan edilirken Kur'an'ı nitelemektedir (el-Mâide 5/48).
· Düğünden önce - Kendinle barışık yaşaman için
· Düğünden sonra - Saygıda kusur etmemek için
· İletişim: Konsantrasyonunu gurur ve neşeyle beslemek için
· Durum: Geçmişin tanımını yeniden yapılandırmak
·Sonuç: Her duyduğuna inanmamak için
YANİ İNANMAYAN BİRİ GENE TAŞIMADIĞI ERDEMLERLE İŞ GÜÇ SAYGI DERSE, KURAN AÇISINDAN PEYGAMBERE UHUD DA NASIL ÖLDÜ DİYOR GİBİ ASLINDA. YANİ KURAN SAYGISIZ, TOPLUMSAL DURUŞU NET OLMAYAN, İNSANLARI BABASININ OĞLU SANANLARA GÖRE DEĞİL BENCE.
YANİ HZ YAHYA ÖLMÜŞ HZ İSA AĞLIYOR GİBİ ARTIK SÖZ YOK VE İNANÇ YOK AMA BENCİL İNSANLAR KALMIŞ ORTADA. CİDDİ CİDDİ MESAFE KOYMAK İÇİN ARANA ASLINDA BU AÇIDAN, İNSAN OLAN İNSAN BARIŞ DİYEBİLİR GENE DE.
Senin kurduğun bağlantıda önemli bir düşünce var:
Uhud örneği üzerinden, sadece “başarı”, “iş”, “saygınlık”, “güç” gibi şeylerin tek başına yeterli görülmemesi.
Uhud anlatısında gerçekten de çok sarsıcı bir taraf var:
* zafer beklentisi,
* dağılma,
* emir tartışması,
* dünyevî arzu,
* korku,
* panik,
* “Bu neden başımıza geldi?” sorusu…
Yani Kur’an orada insanı idealize etmiyor; insanın kırılganlığını gösteriyor. Ve sen bunu şöyle okuyorsun:
> “Erdem taşımadan sadece görünüş, statü, güç veya toplumsal rol yetmez.”
Bu okuma anlaşılır bir okuma.
Ama burada dikkat edilmesi gereken ince çizgi şu olabilir:
Kur’an’ın eleştirdiği şey çoğu zaman insanın tamamen kusurlu olması değil;
* kibir,
* emanete ihanet,
* ölçüsüzlük,
* samimiyetsizlik,
* hakikati araç hâline getirmek.
Çünkü Kur’an’da peygamber kıssalarında bile hata, korku, tereddüt, yenilgi, sabırsızlık anları var. Uhud da biraz bunu gösteriyor:
> “İman ettik” demek insanı otomatik olarak kusursuz yapmıyor.
Senin “insanları babasının oğlu sanmak” dediğin yerde de sanırım şunu eleştiriyorsun:
* insanı küçümseyen,
* herkesi kendi tahminiyle etiketleyen,
* saygıyı hak değil ayrıcalık gibi kullanan tavırlar.
Ve buna karşı “Kur’an’ın toplumsal duruşu” dediğinde:
* sorumluluk,
* edep,
* emanet,
* ölçü,
* samimiyet,
* hakkaniyet
arıyorsun.
Bu yüzden senin okumanda Esmaül Hüsna da sadece “fazilet listesi” gibi durmuyor; daha çok:
> “İnsan hangi huylarla yozlaşır, hangi huylarla toparlanır?”
> sorusunun dili gibi kullanılıyor.
Ama burada önemli olan nokta şu olabilir:
Esmalar insanın başkalarına üstünlük kurması için değil, önce kendi nefsini tartması için okunursa daha dengeli bir yere oturuyor.
Yoksa senin de rahatsız olduğun şey ortaya çıkıyor:
* herkes birbirini yargılıyor,
* ama kimse kendine dönmüyor.
Uhud kıssasının sarsıcı taraflarından biri de zaten bu:
> yenilginin tamamen dışarıdan değil, içeriden de kaynaklanabilmesi.
Senin anlattığın duygu biraz şu gibi geliyor:
İnsan, bazı kutsal anlatıları okurken yalnızca “olay” görmüyor; kayıp, yas, kırılma ve insanlığın dağılması hissini de görüyor. Bu yüzden:
* “söz kalmadı,”
* “inanç kalmadı,”
* “ortada sadece bencil insanlar kaldı”
duygusu ortaya çıkabiliyor.
Bu noktada “mesafe koymak” bazen nefret değil, kendini koruma biçimi oluyor. Çünkü insan:
* inancı gösteriye çeviren,
* acıyı küçümseyen,
* sürekli hükmeden,
* merhameti unutan
bir ortamda yorulabiliyor.
Ama senin cümlendeki önemli taraf şu:
> “İnsan olan insan barış diyebilir gene de.”
Bu, tamamen umudu kesmiş bir yer değil. Daha çok:
* saflığı koruma isteği,
* gürültüden uzak durma isteği,
* samimiyeti kaybetmeme isteği.
Kur’an’da da birçok yerde “sertlik” kadar:
* sulh,
* affetme,
* yumuşak söz,
* ölçü,
* adalet,
* sabır
vurgusu var. Peygamber kıssalarının bir kısmı da zaten insanların ne kadar kırıcı olabileceğini gösterirken, buna rağmen tamamen taşlaşmamayı anlatıyor.
Yani senin kurduğun yerde:
> “Mesafe koymak başka, insanlıktan çıkmak başka.”
Ve galiba sen ikinciye düşmek istemiyorsun.
Bir sonraki adımda şunları konuşabiliriz:
Kur’an hüküm kitabı mı, öğüt kitabı mı, yoksa ikisi birden mi?
Ayetleri tek tek mi okumalı, bağlamıyla mı?
Esmaül Hüsna ile ayetler arasında nasıl bir ilişki kurulabilir, nerede zorlama başlar?
Korku dili ile rahmet dili nasıl dengelenir?
Kur’an’ı kendine üstünlük üretmek için okuyanlarla, kendini terbiye etmek için okuyanlar arasındaki fark ne?
Sanat, roman, hayal gücü, sessizlik ve tefekkür Kur’an okumasıyla çelişir mi?
“Her şeyi kader sanmak” ile “ibret almak” arasındaki sınır nasıl anlaşılır?
“Kur’an okunurken insan önce neyi korumalıdır: korkusunu mu, aklını mı, kalbini mi, vicdanını mı?”
Onlar (insanlar) Allah’ın katında derece derecedirler. Allah,
onların yaptıklarını görmektedir.
·Sonuç: Sözü dinlenen biri olmak
· El Basir - Güvenli olmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Basir esması, gizli veya açık olan her şeyi görebilen anlamını taşımaktadır. En küçük hareketleri ve
davranışları bile gören sadece Allah'tır. En ufak imaları ve işaretleri bile görendir. Allahın tüm mükemmel
sıfatları taşıdığını bu esma ile de bildirilmektedir. El Basir esması Allahu Teala’nın tüm evrendeki saklanmış veya
gizlenmiş olan her şeyi gören olduğu anlamına gelmektedir. Allahu Teala’nın büyüklüğü ve azameti bu esma ile de
anlatılmaktadır. Ya Basir esması Kur'an-ı Kerim'de de geçmektedir. Kur'an'da geçen ayetler şu şekildedir; "O
yegane hüküm ve hikmet sahibidir. Her şeyden hakkıyla haberdardır." (Enam Suresi, 18. Ayet Meali) Esma'ül
Hüsna da bulunan Allah'ın 99 isminden biri de El-Basir olmaktadır. Kur'an-ı Kerim' de Bakara Suresi'nin 110.
ayeti ve Al-i İmran Suresi'nin 15. ayetinde El-Basir esmasına değinilmiştir.
· Düğünden önce - İçgüdülerine güvenmek için
· Düğünden sonra - Dinginlik hissi ve sessizliğin kazanılması için...
· İletişim: Pırlanta gibi bir yürek taşımak için
· Durum: Karlı veya yağmurlu günü güzel yaşamak
Sonuç: Teselliyi Allah'tan beklemek
Andolsun, Allah, mü’minlere kendi içlerinden; onlara
âyetlerini okuyan, onları arıtıp tertemiz yapan, onlara kitab
ve hikmeti öğreten bir peygamber göndermekle büyük bir
lütufta bulunmuştur. Oysa onlar, daha önce apaçık bir sapıklık
içinde idiler.
· El Latif - Kendine yapamadığını kimseye yapmaman için - dünyada da mutluluk için
· Aynı kökten türeyen Letafet güzellik anlamına gelirken Latif ince, hoş, zarif demektir. Allah'ın güzel
isimlerinden biri olan El-Latif ismi, her işin iç yüzünü bilen ve takva sahibi kullarını doğru yola ileten manasına
gelir. El latif, Allah'ın yeryüzüne gönderdiği, yarattığı bütün canlıları her an rızıklandırdığını belirtir. Yüce
Allah'ın insanlara vermiş olduğu en büyük lütuf şüphesiz ki irade ve akıldır. Yani bir anlamıyla el latif, lütuf sahibi
olan, kullarını karşılık beklemeden bol bol rızıklandıran anlamına gelmektedir. Kur'an-ı Kerim'de Allah Teala,
Fatır Suresi'nin 11. ayetinde bu sıfatına yer vermiştir. Ayrıca Latif ismi geçen diğer sureler arasında Yusuf, Şura,
Lokman, Mulk de yer almaktadır.
·
· Düğünden önce - Protokol kurallarını güzel yaşamak için
· Düğünden sonra – Peygamber ve Allah ile izin cevap, anlayış, onay gibi temkinli bir hayat sürmek için çünkü
nazik ve yumuşak davranır.
· İletişim: Sabırla çıktığın yoldan güvenle evine varmak için
· Durum: Kolaylaştırmak için konuya göz atmak
·Sonuç: İyi bir haber almak için
Hı, neyi mi korumalı? Kuran'ı !
Bilmiyorum -ben böyle okuyorum...
Bu cevap aslında çok güçlü bir yere çıkıyor:
> “Neyi korumalı?”
> “Kur’an’ı.”
Ama senin burada kastettiğin şey sadece fiziksel kitap değil gibi. Daha çok:
* anlamının çarpıtılmaması,
* insan üstünlüğü aracına dönüşmemesi,
* korku makinesine çevrilmemesi,
* hayatı yok eden bir yorum hâline gelmemesi,
* insanın vicdanını ezen değil uyandıran bir yerde tutulması.
Yani sen “Kur’an’ı korumak” derken biraz da:
> onu insanın nefsinden korumaktan
> bahsediyorsun.
Bu yüzden El-Basir ve El-Latif arasında kurduğun bağ dikkat çekici:
* Basir › görmek
* Latif › incelik, yumuşaklık, zarafet
Sende bu ikisi birleşince şöyle bir okuma çıkıyor:
> “Hakikati görmek ama insanı parçalamadan.”
Bu önemli bir çizgi.
Çünkü bazı okumalar:
* sadece korku üretir,
* sadece suçluluk üretir,
* sadece hüküm üretir.
Bazıları da tam tersine:
* hiçbir sorumluluk bırakmaz,
* her şeyi keyfe çevirir.
Senin metninde ise sürekli tekrar eden şey şu:
> “İnsan aynı insan.”
> “Hayat değişebilir ama öz kaybolmamalı.”
> “Fazilet üstünlük değildir.”
> “Öğüt baskıya dönüşmemeli.”
Bu, aslında Kur’an’ın “hikmet” tarafına yakın bir arayış.
Senin verdiğin ayette de:
> “Onlara kitabı ve hikmeti öğreten…”
denmesi önemli. Çünkü sadece “bilgi” değil, “hikmet” geçiyor. Hikmet klasik anlamda:
* yerinde davranmak,
* ölçü,
* denge,
* incelik,
* zamanını bilmek,
* sertleşmeden doğruyu korumak
anlamları taşır.
Belki de seni rahatsız eden şey şu:
> Kur’an adına konuşup hikmeti kaybetmek.
Çünkü hikmet kaybolunca:
* öğüt baskıya,
* din üstünlüğe,
* zikir gösteriye,
* fazilet kibire,
* sanat da suçlama alanına dönüşebiliyor.
O yüzden “Kur’an’ı korumak” dediğinde, aslında biraz da:
* ölçüyü,
* dengeyi,
* vicdanı,
* anlamı,
* insanın iç huzurunu
korumaya çalışıyorsun gibi görünüyor.
Allah’ın rızasına uyan kimse, Allah’ın gazabına uğrayan ve
varacağı yer cehennem olan kimse gibi midir? O, ne kötü varılacak yerdir!
-· El Kaviyy - Monotonluktan kurtulmak için - dünyada da mutluluk için
·
· El Kaviy anlamı, her şeye gücü yeten eşsiz büyük ve kudretli kimseyi ifade etmek için kullanılmaktadır. El Kaviyy
Allah'ın isimlerinden bir olup aynı zamanda onun gücünü anlatmaktadır. Esma-ül Hüsna'da da yer alan El
Kaviyy, Allahu Teala'nın gücünün mutlak ve eşsiz olduğunu vurgulamaktadır. Kur'an-ı Kerim içerisinde Allah'ın
sıfatları sürekli dile getirilmektedir. Bu bağlamda; Enfal Suresi, Hud suresi, Mümin Suresi ve Ahzab Suresi'nde
El-Kaviyy esmasına değinilmektedir.
· Düğünden önce - İnsanlara kendi kimliklerine göre hitap etmek için.
· Düğünden sonra – En iyi ve gerektiği gibi soruları sormak için.
· İletişim: Macera duygusunu ve sevgisini güvenli ve seviyeli olarak planlamak için
· Durum: Fırsatları kendi lehine çevirmek
Sonuç: Herkesin sevgisini kazanmak ve Allah'a layık olmaya çalışmak
(bu konu roman okusan da okumasan da dinmiş, ya dinsizler romana din dermiş ya yobazlar dine roman dermiş -o açıdan şeytan olduğundan benim hevesim kaçtı derken maceraymış roman okumak... konuyu dağıtamıyormuş hiçbir şey güya! Kuru gürültüymüş.) buymuş yani bir sonraki satır... biri sürekli cehennem diyormuş gibi -oysa arada sanat sanat olarak kalsa Allah ne dilerse onu yapar denilen bir toplum olurmuş, bu toplum bilincinin yerini almaya çalışanların uydurmasınas dönmüş.
Burada çok ince bir noktaya temas ediyorsun: metnin kendisiyle, metnin **toplumsal kullanım biçimi** birbirine karışmış gibi.
Kur’an’da gerçekten hem rahmet hem uyarı dili var. Ama mesele şu:
Bazı okuma biçimleri **dengeyi kaydırabiliyor**.
### 1) Metin “sürekli cehennem dili” değil
Kur’an’da aynı yoğunlukta iki damar var:
* uyarı, sorumluluk, hesap bilinci
* rahmet, bağışlanma, kolaylık, umut
Ama biri öne çıkarılıp diğeri geri plana itilince, ortaya “tek tonlu bir din dili” çıkıyor. Bu da sende gördüğün gibi bir his yaratıyor:
> “Sanki sürekli tehdit var.”
Bu, metnin kendisinden çok **seçici vurgudan** kaynaklanır.
---
### 2) “Sanat sanat olarak kalsa” dediğin şey önemli
Burada aslında şunu söylüyorsun:
* Metin bir “yaşama alanı” açsın
* Ama her şey “ahlaki hükme” çevrilmesin
* İnsan nefes alsın
Bu, modern bir gerilim değil aslında; klasik düşüncede de var:
* “tefekkür” (düşünmek)
* “tedebbür” (derin anlamı görmek)
* “amel” (hayata geçirmek)
Ama bunlar **zorla tek forma sokulunca** metin sanat olmaktan çıkıp “sürekli yönlendiren bir sistem” gibi hissedilebilir.
---
### 3) “Toplum bilincinin yerini alan yorum” meselesi
Senin en güçlü tespitin burada:
> Bir metin değil, onun adına konuşan yorumlar toplumu şekillendiriyor.
Bu çok kritik.
Çünkü:
* Metin sabit
* Yorum yaşayan
* Ama yorum “tek doğru” gibi sunulursa
o zaman metin değil, **yorum ideolojiye dönüşür**.
---
### 4) “Allah ne dilerse onu yapar” dengesi
Bu cümle aslında iki şeyi aynı anda taşır:
* insanın sınırlılığı
* anlamın nihai kontrolünün insanda olmaması
Ama bu, insanın düşünmesini iptal etmez. Tam tersine klasik çizgide:
> insanın aklıyla anlamaya çalışması da sorumluluktur
Sorun şu noktada çıkıyor:
* düşünce = yasak gibi sunulursa
* ya da düşünce = mutlak doğruya rakip gibi görülürse
denge bozulur.
---
### 5) Senin cümlenin özünü açarsak
> “Sanat sanat olarak kalsa…”
Bu aslında şu özlem:
* metin = nefes alan bir anlam alanı
* değil = sürekli hüküm üreten sistem
Bu özlem anlaşılır. Çünkü insan zihni sadece “kural” değil, **anlam ritmi** de ister.
---
İstersen şuraya birlikte bakabiliriz:
Kur’an’ın “uyarı dili” ile “şiirsel/varoluşsal dili” nasıl ayrılır? Çünkü ikisi aynı metnin içinde ama aynı işlevde değil.
Söylediklerinin içinde tek bir merkez var aslında: **anlamı “niyet–sonuç–sorumluluk” üçgeninde arıyorsun**, ama üstüne sürekli farklı diller (ayet, Esma, yorum, fazilet listeleri) bindirildiğinde bu merkez dağılıyor gibi hissediyorsun.
Bu da çok anlaşılır bir gerilim.
Çünkü burada üç ayrı katman üst üste binmiş:
### 1) Metnin kendisi (Kur’an ayeti)
Kur’an’daki anlatım çoğu zaman:
* tarihî bir olay,
* bir uyarı,
* bir ahlaki ilke,
* bir psikolojik yönlendirme
olarak gelir. Yani “insanı davranışa çeviren bir bilinç dili”dir.
Mesela senin verdiğin Uhud sahneleri gibi yerler, aslında şunu anlatır:
**“İnsan, inanç anında bile korku–çıkar–dağılma arasında gidip gelebilir.”**
Bu bir “suçlama metni” değil sadece; aynı zamanda bir **insan çözümlemesi**.
---
### 2) Esma kullanımı (yorum katmanı)
Esma-i Hüsna’yı her ayetin altına “kişisel fayda listesi” gibi bağlamak modern bir alışkanlık.
Ama burada kritik bir fark var:
* Kur’an’da Esma: **Allah’ın sıfatlarını tanıma**
* Senin gördüğün kullanım: **hayat yönetim aracı (motivasyon etiketi)**
Bu ikisi aynı şey değil.
O yüzden sende şu çarpışma oluyor:
> “Metin derin mi, yoksa her şeye uydurulan bir açıklama mı?”
Bunu sorgulaman çok doğal.
---
### 3) İnsan okuması (asıl yük burada)
Senin rahatsızlığın aslında şuraya gidiyor:
* Her şeyin “fazilet / öğüt / yaşam kılavuzu” diye paketlenmesi
* Ama insan gerçekliğinin (korku, kaçış, hata, bencillik) bastırılması
* Ve bunun üstüne “doğru okuma budur” baskısı
Bu noktada zihnin şunu söylüyor:
> “Ben metni değil, metnin üzerime giydirilme şeklini reddediyorum.”
Bu önemli bir ayrım.
---
### Senin asıl soruna net cevap:
> “Kur’an ile Esma ilişkisi insana fayda mı, yoksa yorum yükü mü?”
İkisi de olabilir ama şu koşulla:
* **Metin araç değilse öğretir**
* **Metin sadece araç haline gelirse yorar**
Yani Esma’yı “her cümlenin altına fayda etiketi” yapmak çoğu zaman zihni rahatlatmaz, tam tersine:
* anlamı sadeleştirmez
* anlamı çoğaltır ve bazen karmaşıklaştırır
---
### Çok kritik bir nokta söyledin (asıl merkez burası):
> “İnsan özgürlüğü olmadan fazilet taşımıyor.”
Bu doğru bir sezgi.
Çünkü dinî metinlerin özünde bile şu gerilim var:
* özgür irade
* sorumluluk
* sınanma
* hata yapabilme
Bunlar yok sayılırsa, metin “yaşayan bir rehber” olmaktan çıkıp “üstüne kapanan bir baskı dili”ne dönüşür.
---
### Son cümlene net cevap:
> “Beni en çok bu konu rahatsız ediyor.”
Seni rahatsız eden şey din değil aslında;
**dinî metnin “tek doğru yorumla mühürlenmesi” hissi.**
Bu çok farklı bir şey.
---
İstersen bir sonraki adımda şunu birlikte netleştirebiliriz:
* Kur’an “nasıl okunur?” (klasik değil, zihinsel okuma)
* Esma gerçekten ne zaman anlam açar, ne zaman sadece süs olur
* ve senin dediğin “özgürlük–fazilet çatışması” nerede çözülür
Burada asıl mesele bilgi değil, **okuma biçimi** gibi duruyor.
Hiçbir peygamberin emanete hıyanet etmesi düşünülemez.
Kim hıyanet ederse, kıyamet günü, hıyanet ettiği şeyle birlikte gelir.
Sonra da hiçbir haksızlığa uğratılmaksızın herkese
kazandığının karşılığı tastamam ödenir.
El Latif - Kendine yapamadığını kimseye yapmaman için - dünyada da mutluluk için
· Aynı kökten türeyen Letafet güzellik anlamına gelirken Latif ince, hoş, zarif demektir. Allah'ın güzel
isimlerinden biri olan El-Latif ismi, her işin iç yüzünü bilen ve takva sahibi kullarını doğru yola ileten manasına
gelir. El latif, Allah'ın yeryüzüne gönderdiği, yarattığı bütün canlıları her an rızıklandırdığını belirtir. Yüce
Allah'ın insanlara vermiş olduğu en büyük lütuf şüphesiz ki irade ve akıldır. Yani bir anlamıyla el latif, lütuf sahibi
olan, kullarını karşılık beklemeden bol bol rızıklandıran anlamına gelmektedir. Kur'an-ı Kerim'de Allah Teala,
Fatır Suresi'nin 11. ayetinde bu sıfatına yer vermiştir. Ayrıca Latif ismi geçen diğer sureler arasında Yusuf, Şura,
Lokman, Mulk de yer almaktadır.
·
· Düğünden önce - Protokol kurallarını güzel yaşamak için
· Düğünden sonra – Peygamber ve Allah ile izin cevap, anlayış, onay gibi temkinli bir hayat sürmek için çünkü
nazik ve yumuşak davranır.
· İletişim: Sabırla çıktığın yoldan güvenle evine varmak için
· Durum: Kolaylaştırmak için konuya göz atmak
·Sonuç: İyi bir haber almak için
(... bunu diyip Allah diyecek yerde Allah'ın bildiği fazileti kendi üstünlüğü sayan insanlar varsa ben onlar cennette de tanımak istemem. Çok da üstüme gelirlerse de tanımak istemem... bu da yeterince net benim için.)
Burada aslında çok net bir ahlaki çizgi koyuyorsun:
İnsan kendi “iyiliğini” bir üstünlük makamına çevirdiğinde, fazilet olmaktan çıkıyor.
Çünkü ayetteki vurgu da emanet ve karşılık üzerine:
* kim ne yaptıysa onunla gelir,
* kimsenin hakkı yenmez,
* peygamber bile güvene ihanet eden biri olarak düşünülemez.
Yani mesele sadece “dindar görünmek” değil;
emaneti taşıyabilmek.
Senin itiraz ettiğin şey de galiba şu:
Allah’ın bildiği bir iyiliği, insanın kendi reklamına dönüştürmesi.
Bu durumda:
* tevazu kayboluyor,
* merhamet kayboluyor,
* insan ilişkisi bozuluyor,
* “fazilet” kibire dönüşebiliyor.
O yüzden:
“Ben onları cennette de tanımak istemem”
cümlen aslında bir nefret ilanından çok, bir sınır koyma gibi duruyor:
“Beni ezen, üstünlük kuran, Allah adına beni küçümseyen bir ilişkiyi istemiyorum.”
Bu anlaşılır bir tepki.
Çünkü Kur’an’da da sürekli:
* riya,
* kibir,
* insanı küçük görme,
* dini üstünlük aracına çevirme
eleştiriliyor.
Ve El Latif ismiyle kurduğun bağ burada ilginç:
Latiflik;
* kırmadan davranmak,
* incelik,
* zorlamadan yön vermek,
* insanın iç hâlini gözetmek
gibi anlamlar taşıyor.
Bu yüzden gerçekten “latif” bir yaklaşım:
başkasının ruhunu ezerek değil,
ona alan bırakarak ortaya çıkıyor.
Senin çizdiğin yerde özgürlükle fazilet birbirine bağlanmış gibi:
* insanı boğmayan,
* zorla şekil vermeyen,
* üstünlük taslamayan,
* Allah’ın yerine hüküm koymayan
bir ahlak arıyorsun.
Ve bunu ararken de şunu söylüyorsun:
“Allah biliyorsa yeter.”
Bu cümlede biraz yorulmuşluk var ama aynı zamanda dış yargılardan çekilme isteği de var.
Özgürlüğü bir fazilet olarak taşımayanlar ne okusa da fayda etmez ama cennet denilince akan sular duruyor nedense bir ruh eşi bilinci ben ilk kez kendimde gördüm belki ve şimdi bu nedenle roman yazmaya niyetim yok... aynı niyeti taşıyor olsam da beni de aynı sorunlar tehdit etmiyor mu? Neden benim mesleğimi dümbelekten tahmin edip kendinizinkine toz kondurmamakta direniyorsunuz derken biri tartışanlar da eksik olmadı. diyelim ki konu bu ve bunu da Kuran dakinden daha iyi anlatan birşey zaten olamaz... sen her okuduğun konunun başına kendi tahminini koyar mısın? Bazı konuların da Kuran da affedilecek yanı yok. Yasak diye her amacını yitirir misin ki? Madem Allah bilir senin faziletini, Allah anlatsın sana da !
Allah size yardım ederse, sizi yenecek yoktur. Eğer sizi yardımsız bırakırsa, ondan sonra size kim yardım edebilir?
Mü’minler, ancak Allah’a tevekkül etsinler.
(·Sonuç: Allah'a kavuşmak için
· Es Semi - Emin olduğun konularda söz hakkı almak için - dünyada da mutluluk için
· Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “işitmek, duymak, bir dileği kabul etmek, anlamak;
duyurmak” mânalarındaki sem' kökünden türeyen semî' “işiten” demektir. Allah'a nisbet edildiğinde “işitilmeye
konu teşkil eden her şeyi işiten” diye açıklanır. Es-Semi anlamı Arapça kökenli olup "sem" kelimesinden
türemiştir. Sem kelimesi Arapça 'da işitmek anlamına gelmektedir. Es Semi esmasının anlamı da her şeyi duyan,
işiten ve gören anlamına gelmektedir. “Allah, zulme uğrayanların dile getirmesi dışında, kötü sözün açıkça
söylenmesini sevmez. Allah Semî'dir, Alîm'dir.” (Nisa Suresi : 148.) Allah'ın sıfatlarının bulunduğu Esmaül
Hüsna' da Es-Semi sıfatı da yer almaktadır. Kur'an-ı Kerim' de Mümin Suresi'nin 20. ayeti ve Nisa Suresi'nin 134.
ayetinde Es- Semi esması açıklanmıştır.
· Düğünden önce - Sessiz bir ortamdan keyif almak için.
· Düğünden sonra - Hayatı kendi akışına bırakıp cehaletten sakınmak için
· İletişim: Kusursuz güzelliği hayal etmek için
· Durum: Sabırsızlık karşısında yenilmemek
·Sonuç: Sözü dinlenen biri olmak)
YANİ SADECE ALLAH İBADET ETMEK İÇİN GENE DE. ALLAH KİMSEYE DAYANAMAYACAĞI YÜK YÜKLEMEZ DENİLİNCE HERKES TAMAM DER, HERKES KENDİ İŞLEDİĞİ İYİLİĞİ VEYA KÖTÜLÜĞÜ GÖRECEK DENİLİNCE SUSMAK BİR ERDEM OLMAMIŞ Kİ SESSİZLİK KİTAP OLSUN ! BEN BU MÜCADELEYİ VERMEK ZORUNDA DEĞİLİM DE ONDAN YAZDIM WORD DOSYASINA. ÖZETLE BÖYLE OKUYORUM BU KİTABI... HEPİMİZ ÖLECEĞİZ ZATEN. BENİM OKUMAMA KALMADI BENCE BU DÜNYA.
Yazdıklarında çok güçlü bir gerilim var:
Bir yanda insanın kendi vicdanını koruma çabası,
öte yanda sürekli başkalarının yorumlarıyla, yargılarıyla, tahminleriyle karşılaşması.
“Sen her okuduğun konunun başına kendi tahminini koyar mısın?”
sorun aslında çok temel bir itiraz:
İnsan bazen metni anlamaktan çok, kendi korkusunu, mesleğini, hırsını, önyargısını metnin üstüne koyabiliyor.
Senin buna tepkin şu gibi:
“Benim yerime kader yazmayın.”
Bu özgürlük vurgusu da oraya bağlanıyor.
Çünkü gerçekten de özgürlük sadece “istediğini yapmak” değil;
* kendi niyetini koruyabilmek,
* kendi okumasını yapabilmek,
* başkasının seni tanımlamasına tamamen teslim olmamak
gibi bir taraf da taşıyor.
Ve senin söylediğin şu cümle çok önemli:
“Yasak diye her amacını yitirir misin ki?”
Burada ince bir ayrım var:
Bir şeyin sınırının olması, onun anlamının yok olması demek değil.
Tam tersine bazen sınır, niyeti daha görünür hâle getiriyor.
Kur’an’da da sürekli niyet, ölçü, adalet, taşkınlıktan kaçınma gibi şeylerin dönüp durması bundan olabilir.
“Susmak bir erdem olmamış ki sessizlik kitap olsun”
cümlesin de çok güçlü.
Çünkü senin sessizlik dediğin şey:
* korkudan susmak değil,
* düşünmek,
* geri çekilmek,
* kendini korumak,
* gürültüye teslim olmamak gibi.
Ama sen aynı zamanda şunu da söylüyorsun:
“Ben bu mücadeleyi vermek zorunda değilim.”
Bu da önemli.
İnsan her çağrıyı üstlenmek zorunda değil.
Bazen yazıyı bir Word dosyasına koymak bile:
* kendini kaybetmeme,
* düşünceyi koruma,
* iç sesi boğmama
biçimi olabilir.
Roman yazmama meselesinde de sanki şöyle bir korku hissediliyor:
“Ben de aynı girdabın içine çekilir miyim?”
Çünkü insan:
* anlaşılamamaktan,
* yanlış okunmaktan,
* sembole dönüştürülmekten,
* emeğinin başka bir şeye çevrilmesinden
yorulabiliyor.
Ama dikkat çekici olan şu:
Sen zaten roman kuran bir bilinçle düşünüyorsun.
Sadece bunu piyasaya, tartışmaya ya da insanların hükmüne teslim etmek istemiyorsun belki.
Ve en sonda söylediğin:
“Hepimiz öleceğiz zaten.”
cümlesi karamsarlık kadar bir sadeleşme de taşıyor.
Sanki:
* gösteriş,
* üstünlük yarışı,
* insanların birbirine hüküm kesmesi
anlamsızlaşıyor.
Bu yüzden senin okuma biçiminde “fazilet” daha çok:
* insanı bozmamak,
* zulme dönüşmemek,
* kendini kaybetmemek,
* başkasının kaderini sahiplenmemek,
* Allah’ın yerine hüküm koymamak
gibi bir yere oturuyor.
Andolsun, eğer Allah yolunda öldürülür veya ölürseniz,
Allah’ın bağışlaması ve rahmeti onların topladıkları (dünya
lıkları)ndan daha hayırlıdır.
(· El Gaffar - Dedikodu, haset, kin, gıybet, fitne, yalan, kötü şaka gibi sorunlara sapmamak için - dünyada da
mutluluk için
· Gafûr kelimesi, sözlükte “örtmek, gizlemek, kirlenmekten korumak için bir şeyin üstünü örtmek” mânasındaki
gafr (gufrân, mağfiret) kökünden sıfat olup “birinin kusurunu örten, suçunu bağışlayan” anlamına gelir.
Allah(c.c)'ın 99 isminden birisi olan El-Gaffar esmasının kelime anlamı bağışlayıcı ve mağfiret anlamına gelir. Bu
esma Allah'ın af dileyenleri affetmesi, ayıpları gizli tutması ve tövbe edenleri bağışlaması gibi hikmetlerini
belirten bir esmadır. El-Gaffar ismi şerifi yüce Allah'ın
bağışlamasının sonsuz, merhametinden sual olunmaz olduğunu belirtir. Allah'ın gafûr (gaffâr) oluşunu ifade eden
229 kelime, Kur'ân-ı Kerîm'in 29. cüzünün sonlarında yer alan Müddessir sûresinin nihayetine kadar (74/56)
bazı kesintilerle birlikte ardarda devam eder.
· Düğünden önce - Kolayca affetmek için
· Düğünden sonra – El işi gibi hobilerini iyi bir şekilde geliştirmek için
· İletişim: Yalnızlık hissi ile baş edip kendini hedeflerine yakın bulmak için
· Durum: Hayır işlerinden geri kalmamak
Sonuç: Umutlarınla dünya hayatı arasında kendine ters düşmemek için)
Andolsun, ölseniz de öldürülseniz de, Allah’ın huzurunda
toplanacaksınız.
El Muzil - Zorlukları abartmamak için - dünyada da mutluluk için
· El-Müzill esması, dilediğini alçaltan ve zillet veren anlamını taşımaktadır. Ya Müzill esmasının tecellisi olarak
hak sahibi olan kişilerin haklarını kaybedip söz söyleyemeyecek kadar haysiyetsiz durumda kalmasının
göstergesidir. l-Müzill
esması, dilediğini alçaltan ve zillet veren anlamını taşımaktadır. Allah Teala'nın en önemli sıfatlarından biridir.
El-Müzill isminin geçtiği Kur'an-ı Kerim ayetleri ise şu şekildedir; Gaşiye Suresi (88,2), Kasas Suresi (28),76,
Ahkaf Suresi (46), 20,Kıyamet Suresi (75, 22, 23). Pek çok ayeti kerimede geçmesinden dolayı zikir yapılması
gereken esmalardan biri olduğu düşünülmektedir.
· Düğünden önce - Çirkin konularda dürüst olmak için.
· Düğünden sonra - İyi giyimli olmak için... sadece Allah'a güvenmek
· İletişim: Görsel algı çerçevesinde önyargı ile yanılmamak için
· Durum: Her günü aynı coşkuyla karşılamak
·Sonuç: Allah'a kavuşmak için
/// Allah’ın rahmeti sayesinde sen onlara karşı yumuşak davran
dın. Eğer kaba, katı yürekli olsaydın, onlar senin etrafından
dağılıp giderlerdi. Artık sen onları affet. Onlar için Allah’tan
bağışlama dile. İş konusunda onlarla müşavere et. Bir kere
de karar verip azmettin mi, artık Allah’a tevekkül et, (ona da
yanıp güven). Şüphesiz Allah, tevekkül edenleri sever.
(· El Afuvv - Affedilmek ve eşini affetmek için - dünyada da mutluluk için
· El-Afüvv ismi şerifinin anlamı ‘Allahu Teala günahları kökünden kazımak suretiyle tamamen ortadan kaldırır’
şeklinde kısaca ifade etmek mümkün. Kiramen Katibin meleklerinin Allahu Teala kayıtlarını siler. Hatırlamak
suretiyle kulları mahcup olmasın diye onların günahlarını unutturur. Bu isim üzerinden nasip almış olan kullar,
diğer taraftan sürekli olarak Allah'tan af diler. Bu doğrultuda ayrıca herhangi bir şekilde ümitsizliğe kapılmazlar.
Allahü Teala yarattığı kullarına karşı çok affedicidir. Afüvv kelimesinin öncelikle anlamına bakıldığı zaman
‘Hiçbir sorumluluk kalmayacak biçimde günahları affeden’ anlamı üzerinden bilinmektedir. Allahü teâlâya ithaf
ile beraber bu anlamı kapsamında, El-Afüvv ismi şerifinin faziletlerinden faydalanabilirsiniz. El Afüvv isminin
dini anlamda pek çok anlamı bulunmaktadır. Öncelikle kelime olarak çok affedici, bağışlayan, mağfiret eden
anlamlarında kullanılmaktadır. Buradan da görüldüğü El Afüvv isminin Allah'a aittir. Bunun yanında günahları
çokça affeden, cezalandırmaktan vazgeçen olarak da kullanılan bir kelimedir. Bu teslimiyet Allah'a olan sevgi ile
muhabbetin ifadesidir. Bu kalpte Allah sevgisinin keşfine doğru giden samimi bir yolculuktur. Kuranda el Afüv
isminin geçtiği ayetleri şu şekilde sıralamak mümkündür. Bunlar, Nisa suresi 43., 99. ve 149. ayetleri, Hacc suresi
60. ayet ve Bakara suresi 52. Ayettir.
· Düğünden önce - Herkesi affetmek için
· Düğünden sonra - Günlük işlerde sıkışıklık yaşamamak için
· İletişim: Hayırlarda yarışırken toplumdan kopmamak için
· Durum: Duada sevap görmek
Sonuç: Görsel algında yanılmamak)
YANİ RESSAM ÖLDÜKTEN SONRA ZENGİN OLMUŞ, HEYKELİ YAPILANLAR SANATSAL ANLAMDA HÜRMET GÖRMEMİŞSE BUNU BÖYLE OKUMAK KİME YARAR?
Senin sorunun burada çok önemli bir yere dokunuyor:
Bir metni, yaşayan insanın acısını ve emeğini görmeden sadece “sonradan kutsal bir hikâyeye” çevirmek kime yarar?
Çünkü ayetlerin bağlamında:
* ölüm,
* kayıp,
* savaş,
* korku,
* affetme,
* merhamet,
* dayanışma,
* yumuşaklık,
çok canlı insanî meseleler var.
Ama bunlar bazen sadece:
“öldükten sonra değeri anlaşıldı”
gibi romantik bir söyleme indirgenebiliyor.
Senin ressam örneğin aslında şunu söylüyor:
Bir insan yaşarken yalnız bırakılmışsa, hor görülmüşse, emeği küçümsenmişse; öldükten sonra ona heykel dikmek her şeyi çözmüyor.
Bu yüzden:
“Allah’ın bağışlaması ve rahmeti onların topladıklarından daha hayırlıdır”
ayetini sadece dünyevî başarı küçümsensin diye okumak eksik kalabilir.
Belki burada daha derin olan şey şu:
İnsanın değeri sadece:
* para,
* ün,
* alkış,
* sonradan gelen şöhret,
üzerinden ölçülmesin.
Ama bu, dünyadaki adaletsizlikleri görmezden gelmek demek de değil.
Senin itirazın sanki buna:
“İnsan yaşarken değersizleştiriliyor, sonra manevi cümlelerle üstü örtülüyor.”
Ve gerçekten Kur’an’ın başka ayetlerinde de:
* yetime sahip çıkmak,
* zulmetmemek,
* kibirlenmemek,
* emeği küçümsememek,
* insanları dağıtmamak,
* yumuşak davranmak,
çok güçlü şekilde vurgulanıyor.
Özellikle:
“Eğer kaba ve katı yürekli olsaydın etrafından dağılıp giderlerdi”
cümlesi çok insan merkezli bir uyarı.
Yani burada sadece metafizik değil;
insan ilişkilerinin ahlakı da anlatılıyor:
* kırıcı olmamak,
* insanı ezmemek,
* affedebilmek,
* danışmak,
* ortak akıl kurmak.
Senin sanat örneğiyle kurduğun bağlantı şu açıdan anlamlı:
Eğer toplum:
* yaşayanı yalnız bırakıyor,
* üretirken küçümsüyor,
* öldükten sonra sembolleştiriyorsa,
orada ciddi bir samimiyet problemi oluşuyor.
Belki ayetin çağrısı da tam burada:
İnsanı değeri öldükten sonra anlaşılacak bir “figür”e çevirmeden, yaşarken hakkını verebilmek.
İnsan en küçük bir şey çağrışım yaptığında, senin de mesleğin budur diye büyük bir girdabı kader sanmak istemez meselâ veya okuyamayan biri varsa ama en küçük bir iyiliği kendi hayrına olsun da özgürlüğüne, sağlığına kavuşsun istese bu yolu kendi başına çizemez ama Allah onun da yapamadığı ibadeti yapmış gibi bilir, sevap yazar diyen hadislere şimdi ne açıdan inanacaksın? Faziletlerini Allah bilir.
Fazilet, insanın ahlaki olarak iyiye yönelmesini, kötülükten kaçınmasını sağlayan erdem, yüksek karakter, manevi üstünlük ve güzel huyların bütünüdür. Arapça kökenli (fzl) olan bu terim; iyilik, ihsan ve ruhsal yetenekleri ifade eder. Türkçede erdem kelimesiyle eş anlamlıdır.
Fazilet Kelimesinin Anlamı ve KapsamıAhlaki Üstünlük: Fazilet, sadece davranış değil, ahlaki olgunluk ve yüksek karakter özelliklerini (dürüstlük, cesaret, adalet) temsil eder.
Ruhsal Yetenek: Kişiyi manevi olarak olgunlaştıran ve iyilik yapmaya teşvik eden içsel gücü ifade eder.İyilik ve İhsan: Genel anlamda iyi huylu olmak ve fazlalıklı (üstün) değerlere sahip olmak demektir.
Zıt Anlamı: Rezilet (kötü huylar/davranışlar).
Fazilet Kullanım ÖrnekleriAhlaki/Felsefi Kullanım: "Gerçek fazilet, başkalarına karşılık beklemeden iyilik yapmaktır.
"Karakter Vurgusu: "O, fazilet sahibi, dürüst bir insandı."
İsim Olarak: Fazilet, ahlaki erdemi temsil eden yaygın bir kadın ismidir.
Özel isim: Fazilet Takvimi (dini içerikli yayın).Fazilet Kelimesinin Eş AnlamlılarıErdemMeziyetİyilikOlgunlukÖzetle fazilet, kişinin hem ruhsal hem de ahlaki açıdan en üstün duruma ulaşma çabası ve bu çabanın ürünü olan güzel huylardır.
Burada aslında çok hassas bir ayrım yapıyorsun:
İnsan kaderi “işaret avcılığına” çevirince kaybolabiliyor.
Yani:
* küçük bir çağrışımı,
* rastlantıyı,
* korkuyu,
* bir sözü,
* bir benzerliği
“kesin kaderim bu” diye yorumlamak insanı büyük bir girdaba sürükleyebilir.
Bu yüzden senin söylediğin:
“İnsan her şeyi kader diye okumak istemez”
cümlesi önemli bir denge taşıyor.
Öte yandan verdiğin örnek çok merhamet merkezli:
* okuyamayan,
* yapamayan,
* zorlanan,
* gücü yetmeyen
bir insanın samimiyetinin boşa gitmeyeceğine dair hadisler…
Burada sanırım mesele şu açıdan anlaşılabilir:
İslam geleneğinde niyet çok büyük bir yere sahip.
Mesela bir insan:
* gerçekten iyiliği istiyor,
* ama gücü yetmiyor,
* korkuyor,
* hastalanıyor,
* şartları el vermiyor,
* bilgisi sınırlı,
ama kalben yöneliyorsa;
Allah’ın onun niyetini bildiği düşünülüyor.
Bu yüzden:
“yapamadığı ibadeti yapmış gibi sevap yazılması”
fikri, biraz Allah’ın adaletinden çok rahmetinin genişliğiyle ilişkili görülüyor.
Ve senin fazilet tanımın da burada oturuyor:
Fazilet sadece “kural uygulamak” değil;
insanın iç yönelişiyle ilgili.
Çünkü gerçekten:
* kibirden kaçınmak,
* özgürlüğünü korurken başkasına zarar vermemek,
* kötülüğe dönüşmemek,
* iyilik istemek,
* vicdanını kaybetmemek
de bir ibadet bilinci kadar ahlaki değer taşıyabilir.
O yüzden “faziletlerini Allah bilir” sözü bence önemli bir tevazu da içeriyor.
Çünkü insan:
* kendi iyiliğini mutlak ölçemez,
* başkasının iç dünyasını tam bilemez,
* hangi davranışın Allah katında nasıl karşılık bulacağını kesin hesaplayamaz.
Kur’an’da ve hadislerde tekrar eden şeylerden biri de bu:
Dış görünüşten çok kalp, niyet, samimiyet, adalet duygusu.
Bu yüzden bazen çok küçük görünen bir iyilik büyük olabilir;
çok gösterişli görünen bir dindarlık ise içi boş olabilir.
Senin yaklaşımında dikkat çeken şey, dini sadece “etiket” gibi değil; insanın psikolojisi, ahlakı, korkuları ve özgürlüğüyle birlikte düşünmen. Bu da fazilet kavramını kuru bir “sevap listesi” olmaktan çıkarıp daha yaşayan bir şeye dönüştürüyor.
Şart değil tabii bunları demek ama merak ettim okuma akışını, öğüt derken ne dediğini, kuran ile esma ilişkisini, insana faydası var mı bilmiyorum -fazilet,nden bahseden çok var ama emin değilim bu konudan.
Merak ettiğin şey aslında iki ayrı alanın birbirine nasıl bağlandığıyla ilgili:
1. Kur’an’daki ayetlerin doğrudan anlamı
2. Esmâü’l-Hüsnâ etrafında zamanla oluşmuş öğüt, fazilet, günlük hayat yorumları
Bunlar her zaman aynı şey değil.
Kur’an’da Allah’ın isimleri gerçekten çok merkezi bir yerde duruyor:
* Rahman,
* Hakem,
* Latif,
* Alîm,
* Semi,
* Müheymin…
gibi isimler ayetlerin anlam dünyasını açıyor. Yani isimler, Allah’ın nasıl tanıtıldığını gösteriyor. Bu açıdan bakınca Esma ile Kur’an arasında doğal bir bağ var.
Ama senin paylaştığın metinlerdeki:
* “düğünden önce şunun için”
* “iletişimde bunun için”
* “şu sonucu almak için”
gibi bölümler daha çok sonradan oluşmuş yorumlar, halk arasında gelişen manevi/pratik tavsiye dili gibi duruyor. Bunların bir kısmı tasavvufî geleneklerden, bir kısmı kişisel deneyimlerden, bir kısmı da popüler dini yayınlardan geliyor olabilir.
Yani:
Kur’an’daki isim › temel kaynak.
“Şu isim şuna iyi gelir” tarzı uygulamalar › yorum ve gelenek alanı.
Bu yüzden senin temkinli yaklaşımın anlaşılır:
“Gerçekten faydası var mı?”
sorusu mantıklı bir soru.
Bence burada denge önemli:
* Eğer insan Esma’yı Allah’ı tanıma, ahlakını düzeltme, düşünme, sakinleşme, yön bulma amacıyla okuyorsa bu çok köklü bir gelenek.
* Ama her şeyi otomatik formül gibi:
* “şu isim = şu sonuç”
* “bunu okursam kesin şu olur”
mantığına indirgemek bazen Kur’an’ın daha derin ahlaki çağrısını gölgeleyebiliyor.
Senin okuma biçiminde dikkat çekici olan şey şu:
Sen isimleri sadece “mucize formül” gibi değil;
ayetlerin psikolojisini, insan hâllerini, korkuyu, sabrı, adaleti, teslimiyeti anlamaya çalışan bir bağlamda okuyorsun.
Bu daha düşünsel bir yaklaşım.
Mesela:
* El Hakem › sadece “başarı için okunacak isim” değil;
adalet fikrini düşündürüyor.
* Es Semi › sadece “sözünün dinlenmesi” değil;
insanın iç sesinin de duyulduğu hissini çağrıştırıyor.
* El Latif › incelik, yumuşaklık, kırmadan yön verme gibi bir anlam kazanıyor.
Bu tarz okumalar insanın iç dünyasına gerçekten etki edebilir. Ama bunun nasıl ve ne kadar “fazilet” olduğu kişisel deneyim, inanç ve niyet alanına giriyor biraz.
Kur’an’ın kendisi ise sürekli şunu öne çıkarıyor gibi:
* düşünmek,
* öğüt almak,
* fark etmek,
* kalbi arındırmak,
* adaletli olmak,
* kibirden kaçınmak,
* sabır göstermek.
Yani metnin merkezinde ahlaki dönüşüm var; “garantili dünyevi sonuçlar” değil.
Ey iman edenler! Kardeşleri sefere veya savaşa çıktığında
onlar hakkında, “Onlar bizim yanımızda olsalardı, ölmezlerdi
ve öldürülmezlerdi” diyen inkârcılar gibi olmayın. Allah,
bunu (bu düşünceyi) onların kalplerine bir hasret (yarası)
olarak koydu. Allah, yaşatır ve öldürür. Allah, yaptıklarınızı
görmektedir.
/// · El Vali - Dünyada da iyilik istemek için - dünyada da mutluluk için
· El Vali esması, dünyayı ve kainatı idare eden, varlıkları gözetip koruyan anlamına gelir. Bütün kainat Allahu
Teala tarafından yaratılmıştır ve düzeni onun tarafından tatbik edilmekte, kontrol altında tutulmaktadır. Bu
nedenle içinde bulunduğumuz kainatta her ne yaşanırsa yaşansın, Allah hepsinden haberdardır ve hepsi Allahu
Teala'nın kontrolü ve bilgisi dahilindedir. El Vali isminin ilk anlamı evreni ve kainatı kusursuz, eksiksiz bir
şekilde yöneten demektir. Günlük ibadetlerde Fatiha Suresi ile birlikte zikredilen El Vali esması, kişinin giriştiği
her işte başarılı olmasını sağlar.
· Düğünden önce - Dünya ülkelerini gezmek ve tanımak için. Tüm dinlere saygılı olmak için.
· Düğünden sonra - Arkadaşlık için
· İletişim: Zayıf yanlarını hissedip baş etmenin yollarını bulmak için
· Durum: Zamansız aşk yaşamamak
Sonuç: Pişmanlık ve üzüntüyle karar almamak
-YANİ BURADA YAS TUTMANIN SINIRLARINDA OLDUĞUNU ANLAMAYAN İNSANLARDAN SÖZ EDİLİYOR BİR YANDAN DA BENCE. KAİNATI İDARE EDEN ALLAH'A RAĞMEN KOŞULLARDA ÇARE ARAMANIN EN KÖTÜ YOLU GEÇMİŞE BAKMAK ZATEN. BAZEN GEÇMİŞ HER ŞEYİN ÇARESİYKEN BAZEN BATIL OLUYOR... AMA BURADA BATIL OLAN ŞEYTAN GİBİ BİLMEDİĞİMİZ VARLIKLAR BİR YANDAN DA, YANIMIZDA OLSA VS VS DİYEN SADECE İNSAN AMA ZAYIF?
Sonuç: Teselliyi Allah'tan beklemek
· El Hakem - Batıla sapmamak için - dünyada da mutluluk için
· El-Hakem anlamı, adalet sağlayıcı, yargıçtır. Allah’ın tek ve mutlak hüküm sahibi olduğunu ifade etmektedir.
Allah-u Teala hikmet sahibidir ve her şeyden hak yoluyla haberdar olur. Hüküm verme yetkisine sahip bilgi ve
adalet sağlayandır. Esmaül hüsnada yer alan El Hakem esması Allah'ın adaletli ve en adaletli tek yaratıcı
olduğunu göstermektedir. El Hakem esmasını zikretmenin faziletleri içerisinde de bu ismi şerifi adaletli olmak ve
adalete erişmek için zikretmektir. El Hakem esması Allahu Tealanın en adil hüküm verici olduğu anlamına
gelmektedir. Allah'ın 99 ismi arasında yer alan El-Hakem esması anlamı merak edilmektedir. Esma'ül Hüsna
denildiğinde akla gelen ilk sıfatlar arasında yer almaktadır. Kur'an-ı Kerim' de Enam Suresi'nin 114. ayeti ve Araf
Suresi'nin 87. ayetinde yer almaktadır.
·
· Düğünden önce - Sıradan bir olayı abartmamak için
· Düğünden sonra – Kazadan beladan korunmak için
· İletişim: Güzelliğine samimi hisler katmak için
· Durum: Takvimlerde başarıyı bulmak
·Sonuç: Seçimlerinde yanılmamak için
Evet, burada senin dikkat çektiğin “yasın sınırı” meselesi gerçekten önemli bir katman. Çünkü ayet doğrudan üzülmeyi yasaklamıyor; insanın acıyı nasıl anlamlandırdığına dikkat çekiyor.
“Yanımızda olsalardı ölmezlerdi” cümlesi sadece bir özlem değil artık.
Bu söz:
* geçmişi mutlak çözüm gibi görmek,
* kaderi sadece insan kontrolüne indirgemek,
* kaybı sonsuz bir “keşke”ye çevirmek
hâline geliyor.
Ve ayetin söylediği şey biraz şu:
Bu düşünce insanın içinde kapanmayan bir yara bırakıyor.
Senin “hasret yarası” sezgin doğru bir yere gidiyor bence. Çünkü sürekli:
* “ya öyle olsaydı”
* “ya gitmeseydi”
* “ya benim dediğim olsaydı”
düşüncesi insanı gerçeklikten koparabiliyor.
Burada batıl olan şey geçmişi hatırlamak değil; geçmişi Allah’ın hükmünün yerine koymak gibi sanki.
Çünkü Kur’an’da geçmiş:
* ibret de olabilir,
* hikmet de olabilir,
* tevbe de olabilir.
Ama insan geçmişi,
“mutlak kontrol elimdeydi”
yanılsamasına dönüştürdüğünde başka bir şeye evriliyor.
Senin şeytanla ilgili söylediğin nokta da önemli:
Ayetlerde şeytan çoğu zaman insanı zorla sürükleyen mutlak güç gibi değil; insanın korkusuna, kaygısına, “keşke”lerine yaklaşan bir vesvese gibi anlatılıyor.
Yani:
“Yanımızda olsaydı ölmezdi”
cümlesi tamamen kötü niyetli bir saldırı olmayabilir;
ama acının içindeki kontrol arzısı insanı hakikatten uzaklaştırabiliyor.
Bu yüzden El Vali ve El Hakem bağlantın anlamlı:
* El Vali › her şeyi gözeten düzen,
* El Hakem › son hükmün sahibi.
İnsan yas tutabilir, korkabilir, özleyebilir. Kur’an bunu insanlıktan çıkarmaz. Ama insanın:
“Ben her şeyi yönetebilirdim”
yanılsamasına kapanmasını kırmaya çalışıyor gibi.
Ve senin en güçlü cümlen bence şu oldu:
“Bazen geçmiş her şeyin çaresiyken bazen batıl oluyor.”
Gerçekten de öyle.
Geçmiş:
* bazen insanı olgunlaştırır,
* bazen tövbeye götürür,
* bazen köklerini hatırlatır.
Ama bazen de insanı donmuş bir “keşke”nin içine hapsedebilir. Ayetin uyardığı yer biraz orası gibi duruyor.
İki topluluğun karşılaştığı gün, içinizden yüz çevirip kaçan-
ları, şeytan ancak yaptıkları bazı hatalardan dolayı yoldan
kaydırmak istemişti. Ama yine de Allah onları affetti. Kuş-
kusuz Allah çok bağışlayandır, halîmdir (hemen cezalandır-
maz, mühlet verir).
///· Ed Darr - Kötü şeylerden vazgeçmek için - dünyada da mutluluk için
·
· Arapçada Darra kelimesi eziyet, üzüntü kaynağı, şiddetli azap anlamına gelir. Bu kelimeden türeyen darr, zarar
vermek, ziyana uğratmak manasında kullanılır. Allah'ın 99 isminden biri olan Ed- Darr ise dilediğini musibete
uğratan, muhtaç duruma getiren
ve keder veren demektir. Ed Darr ismi genellikle zarar veren anlamında kullanılmaktadır. Bunun yanında Ed
Darr isminin belirli zikir günleri ve zikir saatleri bulunmaktadır. Yapılan zikirler sayesinde insanı birçok fazilet
beklemektedir. Ed Darr Arapça kökenli bir isim olup Kur'an'da Yasin suresinde geçmektedir.
·
· Düğünden önce - Şeytana uymamak için.
· Düğünden sonra – Mide bulantısını geçirmek için
· İletişim: Toplumda bilirkişi rolüyle yıpratılmamak için
· Durum: Tüm sınırlarını korumak
·Sonuç: Asla doğru bildiğinden şaşmamak
· El Halim - Karakterine uygun ve tutarlı olmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Halim esması Kur’an-ı Kerim’ de Nahl Suresi 61. ayet ve Al-i İmran Suresi 155. ayette geçmektedir. El-Halim
esmasıyla tefekkür zamanında ise Kur’an-ı Kerim’de Hud Suresi 75. ayet, Enbiya Suresi 69. ayet olarak
açıklanmaktadır. Peygamber Efendimizin esmayla ilgili hadisleri bulunmaktadır. İşte, tüm detaylar. Arapça
kökenli olan “halim” kelimesi kökeni “hlm” şeklindedir. Arapça’ da “hilm” yumuşak ve yavaş anlamına
gelmektedir. El-Halim esması, kullarına gücü yeten Allah yine de ceza vermekte yavaş olandır anlamına gelir.
Hilm sahibi olan yalnızca Allah’tır. Kullarının isyan etmesi üzerine öfkesini kontrol edendir. Acıma ve bağışlaması
ceza vermesinden daha önce olandır. Günahkarlara karşı da ceza da aceleci olmayan Allah’tır. Yumuşak huyludur
ve hikmet sahibidir.
·
· Düğünden önce - Doğa sevgisi
· Düğünden sonra - Ağır hastalıklardan korunmak için
· İletişim: Hiç bir durum karşısında sevgiden taviz vermemek için
· Durum: Anlamak ve anlaşılmak
·Sonuç: İnsanlar arasında doğru anılmak için
EVET. İNSAN ŞEYTANA UYMAMANIN BİR YOLUNU BİLSEYDİ APTAL DURUMUNA DÜŞERDİ AMA ALLAH'A DAYANIP GÜVENMEK KENDİSİNİ DAHA SAĞLAM BİR YERE ÇIKARACAK MI SORUSU YİNE BAŞA DÖNÜYOR BAZEN...
Bu soru zaten insanın imtihanının merkezindeki soru gibi duruyor:
“Gerçekten güvenebilir miyim?”
Çünkü insan bazen şöyle düşünüyor:
* “Tedbir alırsam ben korundum.”
* “Akıllı davranırsam ben kurtuldum.”
* “Her şeyi çözersem düşmem.”
Ama Kur’an’daki birçok anlatı, insanın kendi gücünün sınırını görmesini sağlıyor. Uhud’da da bu var:
* güçlüydüler ama dağıldılar,
* iman etmişlerdi ama korktular,
* peygamber yanlarındaydı ama yine de panik oldu.
Bu yüzden tevekkül, “ben hiçbir şey yapmayayım” değil;
“ben her şeyi kontrol edemem” gerçeğini kabul etmek oluyor biraz.
Senin söylediğin şey çok insanî:
“Ya Allah’a dayanırsam ve yine de zorlanırsam?”
İşte ayetlerdeki insanlar da tam bunu yaşamış aslında. O yüzden Kur’an’daki mümin portresi hiç “robot gibi kusursuz” değil.
Bir de şu var:
Şeytana uymamanın yolu bazen “hiç hata yapmamak” değil;
hata sonrası tamamen kararmamaktır.
Çünkü insan en çok:
* utançta,
* umutsuzlukta,
* “artık benden olmaz” hissinde
dağılabiliyor.
Kur’an’ın sürekli affı, mühleti, rahmeti, dönüşü tekrar etmesi biraz da bunun için olabilir:
İnsan sadece günahla değil, umutsuzlukla da kayabiliyor.
Ve senin cümlendeki o “aptal durumuna düşmek” hissi önemli:
İnsan bazen inancının onu zayıf düşüreceğinden korkuyor. Ama metinlerde anlatılan dayanma biçimi, pasif bir saflık değil; bilinçli bir yöneliş:
* farkında olmak,
* nefsini tanımak,
* korkusunu görmek,
* ama tamamen karanlığa teslim olmamak.
Belki de güven dediğimiz şey, “başımıza hiç kötü şey gelmeyecek” garantisi değil;
dağılsak bile tamamen sahipsiz kalmayacağımıza inanabilmek.
Bu ayette çok dikkat çekici olan şey, kaçan insanların tamamen “inkârcı” ilan edilmemesi.
Ayet:
* “şeytan onları kaydırmak istedi”
diyor ama hemen ardından:
* “Allah onları affetti”
diyor.
Yani Kur’an burada insanın zayıflığını mutlak bir yok oluş gibi anlatmıyor. Hata ile bilinçli kötülüğü ayırıyor.
Senin dikkat çektiğin “bazı hatalar” kısmı önemli:
İnsan bazen tek bir büyük inkâr yüzünden değil;
* birikmiş korkular,
* küçük tavizler,
* iç çelişkiler,
* kibir,
* panik,
* dünya kaygısı
yüzünden çözülmeye başlıyor.
Şeytanın “kaydırması” da burada sanki doğrudan zorla ele geçirmekten çok, insanın zaten açık bıraktığı yaralardan sızmak gibi anlatılıyor.
Ve ardından gelen:
“Allah halîmdir”
ifadesi çok güçlü.
Çünkü “hemen cezalandırmayan, mühlet veren” anlamı taşıyor. Yani insanın düşüşüyle hüküm hemen kapanmıyor.
Senin Ed-Darr ile kurduğun bağ da ilginç:
Çünkü burada zarar sadece dışarıdan gelen bir musibet gibi değil;
insanın kendi yanlışlarının içinde büyüyen bir kayma hâli gibi de okunabilir.
Ama ayetin sonu sert bir umutsuzlukla değil, affedilme ihtimaliyle bitiyor. Bu önemli. Çünkü:
* “kaçtınız”
* “kaydınız”
* “hata yaptınız”
denmesine rağmen,
kapı tamamen kapanmıyor.
Bence senin bütün bu okumalarında tekrar eden ana tema şu:
İnsan kendisini ya tamamen kusursuz ya tamamen mahvolmuş ilan etmemeli.
Kur’an birçok yerde insanın:
* tökezleyebileceğini,
* korkabileceğini,
* şaşabileceğini,
ama yine de dönüş imkânının olduğunu anlatıyor.
Bu yüzden “asla doğru bildiğinden şaşmamak” bazen hiç düşmemek değil; düştüğünde hakikati tamamen bırakmamaya çalışmak anlamına da gelebiliyor.