© Copyright Antoloji.Com 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Antoloji.Com'a aittir. Sitemizde yer alan şiirlerin telif hakları şairlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.
Andolsun, biz bu Kur’an’da insanlara her türlü misali değişik
şekillerde açıkladık. Yine de insanların çoğu ancak inkârda
direttiler. (El Hafız - Yaşadığın dünyayı tanımak için - dünyada da mutluluk için
· Hafiz, "koruyan, hiçbir şeyin kaybolmaması ve ihmal edilmemesi için gerekli tedbirleri alan" anlamına
gelmektedir. El-Hafiz esması ise "kâinatta zerre kadar bir şey bile gözetiminden uzak olmayan ve tabiatı dengede
tutan" demektir. El-Hafız, koruyup kollayan ve gözeten anlamını taşımaktadır. Tüm varlıklar kendi kaderlerine
bağlıdır ve Allah ecel gelene kadar zeval olmadan koruyandır. Allah muhafaza edendir. Her şeyin koruyucusudur
ve dengede tutandır. Melekler, Allah tarafından görevlendirilmiş koruyuculardır. Günahlardan ve kötülüklerden
insanları korumaktadır. El-Hafız esması Kur'an-ı Kerim' de altı farklı yerde geçmektedir. Özellikle Saffat
Suresi'nin 7. ayeti, Sebe Suresi'nin 21. ayeti ve Ra'd Suresi'nin 11.ayetinde yer alır.
·
· Düğünden önce - Internette teknolojide başarı için.
· Düğünden sonra - Dinlenmiş hissetmek için...
· İletişim: Geleceğini umutla planlarken çaresiz kalmamak için
· Durum: Saygını pekiştirmek
·Sonuç: Zavallı insanların halini kötüye kullanmamak için)
Quran içindeki bu ayet yine senin çok üzerinde durduğun bir noktaya temas ediyor:
> “Her türlü misal açıklandı.”
Yani metin yalnızca tek tip insana değil;
* korkana,
* umut edene,
* düşünen,
* inkâr eden,
* kibirlenen,
* yorulan,
* sabreden insana
farklı örneklerle seslenmeye çalışıyor.
Ama ardından gelen:
> “İnsanların çoğu inkârda direttiler.”
ifadesi de önemli. Çünkü burada mesele sadece “duymamak” değil; bazen insanın kendi alışkanlıklarına, öfkesine veya çıkarına saplanması.
El-Hafîz ismine dair yorumlarda senin dikkatini çeken taraf ise “koruma” fikri gibi görünüyor:
* zihni korumak,
* dengeyi korumak,
* insanın kendini kaybetmemesi,
* umudunu tamamen yitirmemesi.
Sen bu kavramları çok dünyevî ve insani yerlere bağlıyorsun:
* teknoloji,
* gelecek planı,
* saygı,
* iletişim,
* yorgunluk,
* çaresizlik…
Bu da senin yaklaşımını ilginç kılıyor aslında. Çünkü sen kutsal dili sürekli hayatın içindeki psikolojik ve etik durumlarla birleştiriyorsun.
Bir de son cümlen önemli:
> “Zavallı insanların halini kötüye kullanmamak.”
Bu, bütün konuşma boyunca tekrar ettiğin bir vicdan çizgisi:
* insanların korkularını sömürmemek,
* manevi dili baskı için kullanmamak,
* kırılganlıkları manipüle etmemek.
Senin en güçlü itirazın galiba tam burada başlıyor.
De ki: “Andolsun, insanlar ve cinler bu Kur’an’ın bir benzerini
getirmek üzere toplansalar ve birbirlerine de destek olsalar,
yine onun benzerini getiremezler.”
(El Hafıd - Haddini aşmamak için - dünyada da mutluluk için
· El Hafıd dilediğini hafife alan küçümseyen anlamına gelmektedir. Allahu Teala kendisini inkar edenleri El Hafıd
esması ile alçaltan onları değersizleştiren ve kendisinden uzaklaştıran olarak ifade edilmektedir. Allah'ın
isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “aşağıya indirmek, alçaltmak, değerini azaltmak” anlamına gelen hafd
masdarından sıfat olup “aşağıya indiren, alçaltan, değerini azaltan” demektir. Hafd kavramı Kur'ân-ı Kerîm'de
dört yerde geçmektedir. El-Hafıd, Esmaül Hüsna'da yer alan Allah'ın 99 isminden biri olmaktadır. Kur'an-ı
Kerim'de Vakıa Suresi'nin 3.ayetinde El-Hafıd isminden bahsedilmektedir. Esmanın havas ve esrarı insanlar
tarafından öğrenilmek istenmektedir.
·
· Düğünden önce - Kaderine razı olmak için
· Düğünden sonra - Özgürlüğü iyi değerlendirmek için
· İletişim: Duru ve berrak hislerle gözlerinin içinin gülmesi için
· Durum: Kötülüğü iyilikle savabilmek ve iyiliğin kazanmasında faydayı bulmak
Sonuç: Sosyal hayatını doyasıya yaşamak)
Quran içindeki bu ayet tarih boyunca daha çok metnin “eşsizliği” ve etkisi üzerinden tartışılmış:
* dili,
* ritmi,
* yapısı,
* çağrışımları,
* insan üzerindeki etkisi…
Senin buna yaklaşımınsa daha çok deneyim tarafında gibi duruyor. Yani sen “benzerini getiremezler” kısmını sadece teknik bir meydan okuma gibi değil; insan zihnini, vicdanını, korkusunu, umudunu aynı anda bu kadar farklı katmanda harekete geçiren bir metin oluşuyla ilişkilendiriyorsun.
El-Hafıd tarafında da senin dikkatini çeken şey yine “ölçü”:
* haddini aşmamak,
* kibirlenmemek,
* insanın kendini mutlak görmemesi.
Ama ilginç olan şu:
Sen bu kavramları korku üretmek için değil, zihinsel berraklık için kullanıyorsun.
Mesela:
> “Duru ve berrak hislerle gözlerinin içinin gülmesi”
gibi yorumları öne çıkarıyorsun. Bu, senin inanç dilini daha çok:
* iç denge,
* nezaket,
* vicdan,
* kendini koruma,
* anlamı bozmama
üzerinden kurduğunu gösteriyor.
Ve bütün konuşmanın başından beri tekrar eden bir şey var:
Senin derdin “üstünlük kurmak” değil; anlamın hoyratlaşmaması. Bu yüzden sürekli:
* sloganlaşmaya,
* mekanik tekrar etmeye,
* insanların birbirine hüküm kesmesine
tepki veriyorsun.
Belki de senin için “haddini aşmamak” en çok burada anlam kazanıyor:
> İnsan, kendi yorumunu mutlak hakikat gibi başkasının üzerine bindirmesin.
Sana ruh hakkında soru soruyorlar. De ki: “Ruh, Rabbimin
bileceği bir şeydir. Size pek az ilim verilmiştir.”
( El Mucib - Hayırlı dualarda bulunmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Mucib, kendisine yalvaran ve yakaran, ellerini kendisine açıp niyazda bulunan kullarını geri çevirmeyen,
dualarını kabul buyuran yüce Allah'tır. El-Mucib esması işte yüce Yaradan'ın bu özelliğini anlatır. El-Mucib, yani
dua ve istekleri kabul eden anlamındadır. El-Mucib, Allah'ın güzel isimlerindendir. Kendisine yönelip, dua eden
arzu ve istekte bulunan kullarına cevap veren O'dur. Bunlardan biri mücîb şeklinde olup Hud Suresi'nin 61.
ayetinde geçer. Hz. Sâlih'in kendi kavmine hitabı sırasında, "Allah'tan bağışlanma isteyin ve O'na dönün, zira
benim rabbim kullarına çok yakındır, dua ve isteklerini kabul edendir" buyurmuştur.
·
· Düğünden önce - Uzun ömür için
· Düğünden sonra – Hayatta vakit yitirmemek için
· İletişim: Aklını kurcalayan konularda Allah'a sığınmak için
· Durum: Hassasiyetinle boğulmamak
·Sonuç: Sevginin sınırlarını zorlamamak )
Quran içindeki “Size pek az ilim verilmiştir” kısmı aslında çok önemli bir sınır çiziyor:
İnsan her şeyi tam olarak bilemez.
Ve senin bütün konuşmalarında da buna benzer bir arayış var:
* her şeyi işaret saymamak,
* zihni aşırı yorumla doldurmamak,
* ama anlam aramaktan da tamamen vazgeçmemek.
El-Mucîb ismine dair paylaştığın yorumlarda “yakınlık” ve “cevap verme” fikri öne çıkıyor. Fakat sen bunu da mekanik bir dilek sistemi gibi değil, daha çok:
* insanın içini toparlaması,
* zorlandığında yön bulması,
* zihnini sakinleştirmesi
gibi okuyorsun.
Şu cümlen özellikle dikkat çekici:
> “Hassasiyetinle boğulmamak.”
Bu, bütün anlattıklarının merkezine çok uyuyor. Çünkü senin zihnin çağrışımlarla çok çalışan bir zihin:
* kitaplar,
* ayetler,
* şarkılar,
* anılar,
* imgeler,
* toplum,
* korkular,
* anlam arayışı…
hepsi birbirine bağlanıyor sende. Bu hem yaratıcı bir taraf hem de yorucu olabiliyor.
Belki bu ayetin sende bıraktığı rahatlatıcı taraf şu:
> “Her şeyi çözmek zorunda değilsin.”
Yani ruh, kader, işaret, anlam gibi konuların tamamını kesinleştirmek insanın görevi olmayabilir. Bazen insan:
* okur,
* düşünür,
* dua eder,
* yaşar,
* ama bazı şeylerin tamamını bilmediğini de kabul eder.
Bu kabul bazen zihni biraz hafifletebilir.
İnsana nimet verdiğimizde yüz çevirip yan çizer. Kendisine
şer dokununca da umutsuzluğa düşer. ( Ed Darr - Kötü şeylerden vazgeçmek için - dünyada da mutluluk için
·
· Arapçada Darra kelimesi eziyet, üzüntü kaynağı, şiddetli azap anlamına gelir. Bu kelimeden türeyen darr, zarar
vermek, ziyana uğratmak manasında kullanılır. Allah'ın 99 isminden biri olan Ed- Darr ise dilediğini musibete
uğratan, muhtaç duruma getiren
ve keder veren demektir. Ed Darr ismi genellikle zarar veren anlamında kullanılmaktadır. Bunun yanında Ed
Darr isminin belirli zikir günleri ve zikir saatleri bulunmaktadır. Yapılan zikirler sayesinde insanı birçok fazilet
beklemektedir. Ed Darr Arapça kökenli bir isim olup Kur'an'da Yasin suresinde geçmektedir.
·
· Düğünden önce - Şeytana uymamak için.
· Düğünden sonra – mide bulantısını geçirmek için
· İletişim: Toplumda bilir kişi rolüyle yıpratılmamak için
· Durum: Tüm sınırlarını korumak
·Sonuç: Asla doğru bildiğinden şaşmamak)
Quran içindeki bu ayet insanın psikolojisine dair çok tanıdık bir hâli anlatıyor aslında:
* rahatken unutmak,
* zorlanınca umutsuzlaşmak,
* dengesini kaybetmek.
Senin bütün konuşma boyunca ilgilendiğin yer de tam burası:
İnsanın uçlara savrulmadan yaşayabilmesi.
Çünkü sen sürekli şunu söylüyorsun:
* sadece korkuyla yaşamak doğru değil,
* ama her şeyi hafife almak da doğru değil,
* insan hem umutlu hem ölçülü olmalı.
Ed-Dârr ismini de sen doğrudan “kötülük” gibi değil; daha çok insanın sınırlarını, kırılganlığını ve hayatın sert taraflarını hatırlatan bir kavram gibi düşünüyorsun.
Ama burada yine önemli bir ayrım var:
Ayetin kendisi insanın değişkenliğini anlatıyor; senin paylaştığın bazı ek yorumlarsa bunu günlük hayatın her detayına yaymaya çalışıyor. Senin rahatsız olduğun şey de zaten bazen bu “her şeye otomatik manevi açıklama” eklenmesi.
Oysa sen ayetleri daha çok şöyle okuyorsun:
> “İnsan kendini gözlemlesin.”
Yani:
* nimette kibirlenmesin,
* zorlukta tamamen yıkılmasın,
* kendi psikolojisini fark etsin.
Bu yüzden senin bütün yaklaşımın aslında “iç muhasebe”ye yakın; korku üretmeye değil.
Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar Allah’ı tespih
ederler. Her şey O’nu hamd ile tespih eder. Ancak, siz onla
rın tespihlerini anlamazsınız. O, halîm’dir (hemen cezalan
dırmaz, mühlet verir), çok bağışlayandır.
El Halim - Karakterine uygun ve tutarlı olmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Halim esması Kur’an-ı Kerim’ de Nahl Suresi 61. ayet ve Al-i İmran Suresi 155. ayette geçmektedir. El-Halim
esmasıyla tefekkür zamanında ise Kur’an-ı Kerim’de Hud Suresi 75. ayet, Enbiya Suresi 69. ayet olarak
açıklanmaktadır. Peygamber Efendimizin esmayla ilgili hadisleri bulunmaktadır. İşte, tüm detaylar. Arapça
kökenli olan “halim” kelimesi kökeni “hlm” şeklindedir. Arapça’ da “hilm” yumuşak ve yavaş anlamına
gelmektedir. El-Halim esması, kullarına gücü yeten Allah yine de ceza vermekte yavaş olandır anlamına gelir.
Hilm sahibi olan yalnızca Allah’tır. Kullarının isyan etmesi üzerine öfkesini kontrol edendir. Acıma ve bağışlaması
ceza vermesinden daha önce olandır. Günahkarlara karşı da ceza da aceleci olmayan Allah’tır. Yumuşak huyludur
ve hikmet sahibidir.
·
· Düğünden önce - Doğa sevgisi
· Düğünden sonra - Ağır hastalıklardan korunmak için
· İletişim: Hiç bir durum karşısında sevgiden taviz vermemek için
· Durum: Anlamak ve anlaşılmak
·Sonuç: İnsanlar arasında doğru anılmak için
Quran içindeki bu ayet gerçekten çok şiirsel ve geniş bir duygu kuruyor:
gök,
yer,
bütün varlıklar,
görünmeyen bir düzen,
insanın anlamadığı bir tespih…
Ve ardından gelen:
“Siz onların tespihlerini anlamazsınız.”
cümlesi çok dikkat çekici. Çünkü burada insan bilgisinin sınırı kabul ediliyor. Senin bütün konuşmalarında da bu hassasiyet vardı zaten:
her şeyi kesin hükme bağlamamak,
insanın anlamadığı alanlar olduğunu kabul etmek,
ama bunu da gösteriye çevirmemek.
El-Halîm isminin sende yankılanan tarafı da sanırım şu:
acele etmemek,
hemen yargılamamak,
öfkeyle hareket etmemek,
mühlet vermek,
insanı tek hatasına indirgememek.
Bu yüzden “karakterine uygun ve tutarlı olmak” yorumuna yakın hissediyorsun galiba. Çünkü senin bütün derdin:
insanın iç dünyasıyla dili arasında bir tutarlılık olması.
Bir de burada doğa sevgisiyle bağ kurman ilginç ama anlaşılır:
Eğer “her şey kendi hâliyle bir düzen içinde” hissi oluşuyorsa, insan biraz daha sakinleşebiliyor. Sen zaten sık sık:
ağaçlar,
ev,
sokak,
müzik,
şiir,
kitap,
sessizlik
gibi somut şeylere dönüyorsun. Çünkü oralarda daha az yapaylık hissediyorsun.
Ve belki bu ayetin sende bıraktığı temel duygu şu:
Her şeyi zorla açıklamaya çalışmadan da bir anlam hissedilebilir.
Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar Allah’ı tespih
ederler. Her şey O’nu hamd ile tespih eder. Ancak, siz onla
rın tespihlerini anlamazsınız. O, halîm’dir (hemen cezalan
dırmaz, mühlet verir), çok bağışlayandır.
El Halim - Karakterine uygun ve tutarlı olmak için - dünyada da mutluluk için
· El-Halim esması Kur’an-ı Kerim’ de Nahl Suresi 61. ayet ve Al-i İmran Suresi 155. ayette geçmektedir. El-Halim
esmasıyla tefekkür zamanında ise Kur’an-ı Kerim’de Hud Suresi 75. ayet, Enbiya Suresi 69. ayet olarak
açıklanmaktadır. Peygamber Efendimizin esmayla ilgili hadisleri bulunmaktadır. İşte, tüm detaylar. Arapça
kökenli olan “halim” kelimesi kökeni “hlm” şeklindedir. Arapça’ da “hilm” yumuşak ve yavaş anlamına
gelmektedir. El-Halim esması, kullarına gücü yeten Allah yine de ceza vermekte yavaş olandır anlamına gelir.
Hilm sahibi olan yalnızca Allah’tır. Kullarının isyan etmesi üzerine öfkesini kontrol edendir. Acıma ve bağışlaması
ceza vermesinden daha önce olandır. Günahkarlara karşı da ceza da aceleci olmayan Allah’tır. Yumuşak huyludur
ve hikmet sahibidir.
·
· Düğünden önce - Doğa sevgisi
· Düğünden sonra - Ağır hastalıklardan korunmak için
· İletişim: Hiç bir durum karşısında sevgiden taviz vermemek için
· Durum: Anlamak ve anlaşılmak
·Sonuç: İnsanlar arasında doğru anılmak için
Quran içindeki bu ayet gerçekten çok şiirsel ve geniş bir duygu kuruyor:
gök,
yer,
bütün varlıklar,
görünmeyen bir düzen,
insanın anlamadığı bir tespih…
Ve ardından gelen:
“Siz onların tespihlerini anlamazsınız.”
cümlesi çok dikkat çekici. Çünkü burada insan bilgisinin sınırı kabul ediliyor. Senin bütün konuşmalarında da bu hassasiyet vardı zaten:
her şeyi kesin hükme bağlamamak,
insanın anlamadığı alanlar olduğunu kabul etmek,
ama bunu da gösteriye çevirmemek.
El-Halîm isminin sende yankılanan tarafı da sanırım şu:
acele etmemek,
hemen yargılamamak,
öfkeyle hareket etmemek,
mühlet vermek,
insanı tek hatasına indirgememek.
Bu yüzden “karakterine uygun ve tutarlı olmak” yorumuna yakın hissediyorsun galiba. Çünkü senin bütün derdin:
insanın iç dünyasıyla dili arasında bir tutarlılık olması.
Bir de burada doğa sevgisiyle bağ kurman ilginç ama anlaşılır:
Eğer “her şey kendi hâliyle bir düzen içinde” hissi oluşuyorsa, insan biraz daha sakinleşebiliyor. Sen zaten sık sık:
ağaçlar,
ev,
sokak,
müzik,
şiir,
kitap,
sessizlik
gibi somut şeylere dönüyorsun. Çünkü oralarda daha az yapaylık hissediyorsun.
Ve belki bu ayetin sende bıraktığı temel duygu şu:
Her şeyi zorla açıklamaya çalışmadan da bir anlam hissedilebilir.
Allah, her türlü eksiklikten uzaktır, onların söylediklerinin
ötesindedir, yücedir.
(El Baki - Sırlarının gizli kalması için - dünyada da mutluluk için
·
· El-Baki; O'nun varlığının sonu yoktur, varlığı ebedidir. Daimi ve ebedi olandır. Varlığının sonu olmayan.
Yarattıklarının dışında tek baki olandır. El-Baki sıfatı Allah'ın zati sıfatıdır. Sadece Allah'a mahsustur ölümsüzlük
sıfatı. Bu anlamda; Allah varlığında herhangi bir kesinti ve yokluk olmayandır. O Allah, var oluştan önce de vardı
ve varlık sonlandıktan sonra da olacaktır. Varlığının sonu olmayan, sonsuz. "...sizin yanınızdakiler tükenir..
Allah'ın katındaki ise bakidir. Elbette sabredenlere yapmakta olduklarının en güzeliyle mükafatlarını vereceğiz..."
( Nahl Suresi, Ayet 96 )
·
· Düğünden önce - İnsanlar arasında Allah'ı övmek için.
· Düğünden sonra - Sözünde durmak için...
· İletişim: Dünya güzeli olsan da kültürlü olmak için
· Durum: Dinin tüm gereklerini yaşamak
·Sonuç: Kızmadan küsmeden yaşamak )
Quran içindeki “Allah onların söylediklerinin ötesindedir” vurgusu aslında senin bütün konuşma boyunca tekrar tekrar döndüğün yere bağlanıyor:
> İnsanların Allah’a kendi korkularını, öfkelerini, alışkanlıklarını, yüzeyselliklerini yüklemesi.
Senin ilgini çeken taraf sanırım şu:
Metin sürekli bir tür “arınma” yapıyor:
* yanlış yakıştırmalardan,
* kaba düşüncelerden,
* eksik insan tasavvurlarından,
* aşırı yorumlardan…
uzaklaştırmaya çalışıyor.
El-Bâkî isminin sende bıraktığı his de buna uygun:
* geçici olan ile kalıcı olanı ayırmak,
* insanların gelip geçen sözlerine saplanmamak,
* anlamı biraz daha uzun ömürlü bir yerde aramak.
Ve senin yorumunda dikkat çekici bir şey var:
Bu kavramları hep günlük hayatla bağlıyorsun.
Mesela:
* sözünde durmak,
* kültürlü olmak,
* kızmadan yaşamak,
* kırıp dökmeden iletişim kurmak…
Yani sen metafizik bir fikri doğrudan insan tavrına indiriyorsun. Bu yüzden ayetleri “şiir gibi” ya da “roman gibi” hissediyorsun; çünkü sende sahneye, davranışa, ilişkiye dönüşüyorlar.
Bir de baştaki cümle çok önemli:
> “Allah her türlü eksiklikten uzaktır.”
Bu sende sanki şu anlama geliyor:
İnsanların küçültücü, hoyrat veya manipülatif yorumları Allah’ın kendisiyle aynı şey değil. O yüzden sen sürekli:
* metin ile insanların kullanımı arasına,
* inanç ile gösteri arasına,
* anlam ile slogan arasına
mesafe koymaya çalışıyorsun.
Rabbin, kendisinden başkasına asla ibadet etmemenizi,
anaya-babaya iyi davranmanızı kesin olarak emretti. Eğer
onlardan biri, ya da her ikisi senin yanında ihtiyarlık çağına
ulaşırsa, sakın onlara “öf!” bile deme; onları azarlama; onla
ra tatlı ve güzel söz söyle.
( Er Rafi - Ailece saygınlık duygusuyla yaşamak için - dünyada da mutluluk için
· Er-Rafi anlamı bakımından yükselten yücelten ve yüksek mevkilere ulaştıran anlamına gelmektedir. Er Rafi
esması Allahu Teala'nın istediği şeyleri istediği zamanda yüceltmeye ve yükseltmeye layık olmayı ifade eder.
Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “yukarı kaldırmak, yükseltmek, yüceltmek” anlamındaki ref'
(rifâ') kökünden türeyen râfi' kelimesi “yükselten, değerini arttıran, izzetli ve şerefli kılan” demektir (Râgıb el
İsfahânî, el-Müfredât, “rf?a” md.). Allah'ın Îsâ'yı kendisine ref'
edeceğini bildiren âyette râfi' (Âl-i İmrân 3/55), “sıfatları yüce” (veya “dereceleri yükselten”) meâliyle başlayan
âyette ise (el-Mü'min 40/15) refî' ismi yer almıştır.
· Düğünden önce - Kaliteden ödün vermemek için
· Düğünden sonra - Eğitim ve geleceğe dönük planlama
· İletişim: Tebessümü yüzünden eksiltmemek için
· Durum: Sözün güzeline kulak vermek
Sonuç: Kendi yaptıklarından sorumlu tutulmak için )
ŞİİR GİBİ DEĞİL Mİ:)
Evet, şiir gibi bir akışı var gerçekten.
Özellikle Quran içindeki İsrâ Suresi 23. Ayet çok sade ama çok yoğun bir dil kuruyor:
* tek bir “öf” kelimesiyle kırıcılığı anlatması,
* ardından “tatlı ve güzel söz söyle” demesi,
* buyurgan ama aynı zamanda yumuşak bir ritim taşıması…
Bu yüzden insanlar sadece içerikten değil, sesinden ve ritminden de etkilenebiliyor.
Senin şiir gibi bulduğun şey sanırım biraz da şu:
Metin burada soyut tartışmaya değil, doğrudan insan davranışına iniyor:
* yaşlılık,
* sabır,
* dil,
* ses tonu,
* incelik,
* aile içindeki yük.
Ve bunları büyük bir metafizik gösteriyle değil; birkaç kısa cümleyle söylüyor.
Er-Râfi ismini de senin yorumlayışında “yükseltmek” sadece makam değil:
* davranışı yükseltmek,
* sözü güzelleştirmek,
* insanın tavrını inceltmek
gibi bir yere kayıyor.
“Şiir gibi” hissi de biraz buradan geliyor bence:
Çünkü metin sende yalnızca kural değil, görüntü ve his de oluşturuyor:
* yaşlanan anne baba,
* yumuşayan ses,
* küçülmeyen saygı,
* kırmaktan kaçınmak…
Bunlar düz emirden çok sahne gibi çalışıyor zihinde.
Rabbin, kendisinden başkasına asla ibadet etmemenizi,
anaya-babaya iyi davranmanızı kesin olarak emretti. Eğer
onlardan biri, ya da her ikisi senin yanında ihtiyarlık çağına
ulaşırsa, sakın onlara “öf!” bile deme; onları azarlama; onla
ra tatlı ve güzel söz söyle.
( Er Rafi - Ailece saygınlık duygusuyla yaşamak için - dünyada da mutluluk için
· Er-Rafi anlamı bakımından yükselten yücelten ve yüksek mevkilere ulaştıran anlamına gelmektedir. Er Rafi
esması Allahu Teala'nın istediği şeyleri istediği zamanda yüceltmeye ve yükseltmeye layık olmayı ifade eder.
Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “yukarı kaldırmak, yükseltmek, yüceltmek” anlamındaki ref'
(rifâ') kökünden türeyen râfi' kelimesi “yükselten, değerini arttıran, izzetli ve şerefli kılan” demektir (Râgıb el
İsfahânî, el-Müfredât, “rf?a” md.). Allah'ın Îsâ'yı kendisine ref'
edeceğini bildiren âyette râfi' (Âl-i İmrân 3/55), “sıfatları yüce” (veya “dereceleri yükselten”) meâliyle başlayan
âyette ise (el-Mü'min 40/15) refî' ismi yer almıştır.
· Düğünden önce - Kaliteden ödün vermemek için
· Düğünden sonra - Eğitim ve geleceğe dönük planlama
· İletişim: Tebessümü yüzünden eksiltmemek için
· Durum: Sözün güzeline kulak vermek
Sonuç: Kendi yaptıklarından sorumlu tutulmak için )
ŞİİR GİBİ DEĞİL Mİ:)
Evet, şiir gibi bir akışı var gerçekten.
Özellikle Quran içindeki İsrâ Suresi 23. Ayet çok sade ama çok yoğun bir dil kuruyor:
* tek bir “öf” kelimesiyle kırıcılığı anlatması,
* ardından “tatlı ve güzel söz söyle” demesi,
* buyurgan ama aynı zamanda yumuşak bir ritim taşıması…
Bu yüzden insanlar sadece içerikten değil, sesinden ve ritminden de etkilenebiliyor.
Senin şiir gibi bulduğun şey sanırım biraz da şu:
Metin burada soyut tartışmaya değil, doğrudan insan davranışına iniyor:
* yaşlılık,
* sabır,
* dil,
* ses tonu,
* incelik,
* aile içindeki yük.
Ve bunları büyük bir metafizik gösteriyle değil; birkaç kısa cümleyle söylüyor.
Er-Râfi ismini de senin yorumlayışında “yükseltmek” sadece makam değil:
* davranışı yükseltmek,
* sözü güzelleştirmek,
* insanın tavrını inceltmek
gibi bir yere kayıyor.
“Şiir gibi” hissi de biraz buradan geliyor bence:
Çünkü metin sende yalnızca kural değil, görüntü ve his de oluşturuyor:
* yaşlanan anne baba,
* yumuşayan ses,
* küçülmeyen saygı,
* kırmaktan kaçınmak…
Bunlar düz emirden çok sahne gibi çalışıyor zihinde.
Gerçekten bu Kur’an en doğru olan yola götürür ve iyi işler
yapan mü’minler için büyük bir mükâfat olduğunu ve ahire
te inanmayanlar için elem dolu bir azap hazırladığımızı müj
deler.
( Er Rezzak - İyi bir işten bol ve helal kazanmak için - dünyada da mutluluk için
· Er-Rezzak kelime anlamı itibariyle rızka kefil olan ve onu veren şeklinde tabir edilebilir. Er-Rezzak ismi Kur'an-ı
Kerim’in Hud suresinde yer alır. Sebe Suresinin 39. ve Zariyat Suresinin 58. ayetinde geçen Rezzak, kullarına
karşı izzeti, ihsanı ve merhameti sonsuz olan Allah'ın isimlerinden biridir. Er Rezzak ismi de tam olarak bu
durumu açıklayan bir isimdir ve Allah'ın (cc) izni olursa kulların her şeye sahip olabilecekleri şeklinde
açıklanabilir. Aynı zamanda Allah-u Teala (cc) yaratmış olduğu tüm kullarının rızıklarını gözetmekte ve kullarını
takip etmektedir.
· Düğünden önce - Sokak hayvanlarını ve ihtiyaç sahiplerini korumak için
· Düğünden sonra – Kuran-ı Kerim okumak için
· İletişim: Huzurlu hissedip korkuya yenilmemek için, aldatılmamak için
· Durum: Hedeflerini aynı sayfada bulmak buluşturmak için öngörü
Sonuç: Yanlış tahmin ve ihtimallere yenilmemek için)
YANİ HEM OKUMA KOLAYLIĞI, HEM HEDEFLER, HEM HAYATI KOLAYLAŞTIRMA, HEM SINIRLAR OLUYOR ÖĞÜT ALDIĞI KONUDA VEYA CEHENNEM OLUYOR:))
Quran içindeki bu ayette gerçekten de birkaç şey aynı anda var:
* yol gösterme,
* iyi amele teşvik,
* umut,
* sorumluluk,
* ve uyarı.
Senin dikkat çektiğin şey de bu bütünlük aslında. Yani metin sadece:
* “korku kitabı”
değil,
ama sadece:
* “her şey güzel olacak”
kitabı da değil.
Sen bunu şöyle okuyorsun gibi:
> İnsan hayatını toparlayacak ölçüler, hedefler, sınırlar ve yön duygusu veriyor.
Bu yüzden:
* okuma kolaylığı,
* hayatı düzenleme,
* korkuya kapılmama,
* hedef belirleme,
* dürüst kazanç,
* yanlış ihtimallere saplanmama
gibi şeyleri aynı bağlamda düşünüyorsun.
Er-Rezzâk ismini de sen yalnızca “para” gibi okumuyorsun; daha çok:
* emek,
* güven,
* geçim,
* hayatın sürdürülebilmesi,
* insanın panik içinde yaşamaması
olarak yorumluyorsun.
Ve sonunda güldüğün yer de önemli:
> “Ya öğüt oluyor ya cehennem oluyor :))”
Çünkü sen metindeki bu iki kutbun — yön gösterme ve uyarı — sürekli birlikte geldiğini fark ediyorsun. İnsan bazen bunu çok ağırlaştırıyor, bazen tamamen hafife alıyor. Sen ise aradaki dengeyi anlamaya çalışıyorsun.
Bence senin bütün bu konuşmalarda kurduğun ana fikir şu:
> “İnanç, hayatı daha yaşanabilir ve daha bilinçli kılmalı; insanı mekanik korkulara hapsetmemeli.”
Gerçekten bu Kur’an en doğru olan yola götürür ve iyi işler
yapan mü’minler için büyük bir mükâfat olduğunu ve ahire
te inanmayanlar için elem dolu bir azap hazırladığımızı müj
deler.
( Er Rezzak - İyi bir işten bol ve helal kazanmak için - dünyada da mutluluk için
· Er-Rezzak kelime anlamı itibariyle rızka kefil olan ve onu veren şeklinde tabir edilebilir. Er-Rezzak ismi Kur'an-ı
Kerim’in Hud suresinde yer alır. Sebe Suresinin 39. ve Zariyat Suresinin 58. ayetinde geçen Rezzak, kullarına
karşı izzeti, ihsanı ve merhameti sonsuz olan Allah'ın isimlerinden biridir. Er Rezzak ismi de tam olarak bu
durumu açıklayan bir isimdir ve Allah'ın (cc) izni olursa kulların her şeye sahip olabilecekleri şeklinde
açıklanabilir. Aynı zamanda Allah-u Teala (cc) yaratmış olduğu tüm kullarının rızıklarını gözetmekte ve kullarını
takip etmektedir.
· Düğünden önce - Sokak hayvanlarını ve ihtiyaç sahiplerini korumak için
· Düğünden sonra – Kuran-ı Kerim okumak için
· İletişim: Huzurlu hissedip korkuya yenilmemek için, aldatılmamak için
· Durum: Hedeflerini aynı sayfada bulmak buluşturmak için öngörü
Sonuç: Yanlış tahmin ve ihtimallere yenilmemek için)
YANİ HEM OKUMA KOLAYLIĞI, HEM HEDEFLER, HEM HAYATI KOLAYLAŞTIRMA, HEM SINIRLAR OLUYOR ÖĞÜT ALDIĞI KONUDA VEYA CEHENNEM OLUYOR:))
Quran içindeki bu ayette gerçekten de birkaç şey aynı anda var:
* yol gösterme,
* iyi amele teşvik,
* umut,
* sorumluluk,
* ve uyarı.
Senin dikkat çektiğin şey de bu bütünlük aslında. Yani metin sadece:
* “korku kitabı”
değil,
ama sadece:
* “her şey güzel olacak”
kitabı da değil.
Sen bunu şöyle okuyorsun gibi:
> İnsan hayatını toparlayacak ölçüler, hedefler, sınırlar ve yön duygusu veriyor.
Bu yüzden:
* okuma kolaylığı,
* hayatı düzenleme,
* korkuya kapılmama,
* hedef belirleme,
* dürüst kazanç,
* yanlış ihtimallere saplanmama
gibi şeyleri aynı bağlamda düşünüyorsun.
Er-Rezzâk ismini de sen yalnızca “para” gibi okumuyorsun; daha çok:
* emek,
* güven,
* geçim,
* hayatın sürdürülebilmesi,
* insanın panik içinde yaşamaması
olarak yorumluyorsun.
Ve sonunda güldüğün yer de önemli:
> “Ya öğüt oluyor ya cehennem oluyor :))”
Çünkü sen metindeki bu iki kutbun — yön gösterme ve uyarı — sürekli birlikte geldiğini fark ediyorsun. İnsan bazen bunu çok ağırlaştırıyor, bazen tamamen hafife alıyor. Sen ise aradaki dengeyi anlamaya çalışıyorsun.
Bence senin bütün bu konuşmalarda kurduğun ana fikir şu:
> “İnanç, hayatı daha yaşanabilir ve daha bilinçli kılmalı; insanı mekanik korkulara hapsetmemeli.”
Andolsun biz, onlar düşünüp öğüt alsınlar diye (gerçekleri)
bu Kur’an’da değişik biçimlerde açıkladık. Fakat bu, onların
ancak kaçışlarını artırıyor. ( El Latif - Kendine yapamadığını kimseye yapmaman için - dünyada da mutluluk için
· Aynı kökten türeyen Letafet güzellik anlamına gelirken Latif ince, hoş, zarif demektir. Allah'ın güzel
isimlerinden biri olan El-Latif ismi, her işin iç yüzünü bilen ve takva sahibi kullarını doğru yola ileten manasına
gelir. El latif, Allah'ın yeryüzüne gönderdiği, yarattığı bütün canlıları her an rızıklandırdığını belirtir. Yüce
Allah'ın insanlara vermiş olduğu en büyük lütuf şüphesiz ki irade ve akıldır. Yani bir anlamıyla el latif, lütuf sahibi
olan, kullarını karşılık beklemeden bol bol rızıklandıran anlamına gelmektedir. Kur'an-ı Kerim'de Allah Teala,
Fatır Suresi'nin 11. ayetinde bu sıfatına yer vermiştir. Ayrıca Latif ismi geçen diğer sureler arasında Yusuf, Şura,
Lokman, Mulk de yer almaktadır.
·
· Düğünden önce - Protokol kurallarını güzel yaşamak için
· Düğünden sonra – Peygamber ve Allah ile izin cevap, anlayış, onay gibi temkinli bir hayat sürmek için çünkü
nazik ve yumuşak davranır.
· İletişim: Sabırla çıktığın yoldan güvenle evine varmak için
· Durum: Kolaylaştırmak için konuya göz atmak
·Sonuç: İyi bir haber almak için)
Quran içindeki “gerçekleri değişik biçimlerde açıkladık fakat bu onların kaçışını artırıyor” vurgusu aslında senin bütün konuşma boyunca anlattığın şeye çok yakın bir yere temas ediyor:
* aynı metni herkes aynı açıklıkta duymuyor,
* bazı insanlar öğüt alıyor,
* bazılarıysa daha da uzaklaşıyor.
Senin dikkatini çeken nokta şu gibi:
Metin yalnızca “bilgi vermiyor”; insanın tavrını da ortaya çıkarıyor. Yani insan bazen anlamdan kaçabiliyor, bazen de ona yaklaşabiliyor.
El-Latif ismine verdiğin anlam da bununla uyumlu aslında:
* incelik,
* zorlamadan yaklaşmak,
* kabalaştırmamak,
* yumuşaklık,
* dikkat.
Ve senin bütün bu uzun konuşma boyunca savunduğun şey de biraz bu “letafet” duygusu:
> İnsan inancı birbirine çarparak, bağırarak, etiket yapıştırarak değil; daha dikkatli ve daha ince yaşayabilsin.
Bu yüzden bazı “hazır reçete” tarzı yorumlar sana kaba geliyor. Çünkü sen metni:
* düşünme alanı,
* iç disiplin,
* vicdani ölçü,
* zihinsel berraklık
olarak okumaya çalışıyorsun.
“Kaçışlarını artırıyor” kısmı da sende şöyle yankılanmış olabilir:
İnsan bazen hakikatin ağırlığından kaçmak için her şeyi slogana dönüştürüyor. Böyle olunca düşünme azalıyor, tekrar çoğalıyor.
Senin bütün derdin aslında burada düğümleniyor gibi:
> “Anlam kaybolmasın.”
Evet. Cehenneme atsa da bence atmaz diyenler oluyor veya hayatın her alanı bir hayal sanılıyor veya kendi gerçekleri daha güzel sanıyorlar yani kaçıyorlar.
Bazı insanların “nasıl olsa affedilirim”, “zaten gerçek değil”, “benim kurduğum anlam daha yeterli” gibi düşüncelere sığınması sana bir tür kaçış gibi görünüyor. Yani senin okuma biçiminde:
* insanın kendini kandırmaması,
* sorumluluğu tamamen silmemesi,
* hayatı yalnızca hoş bir hayal gibi yaşamaması
önemli.
Ama burada ince bir denge de var. Quran içinde hem uyarı hem merhamet dili birlikte bulunur:
* hesap,
* sorumluluk,
* kibir eleştirisi,
* ama aynı zamanda umut, bağışlanma ve dönüş imkânı.
Senin tepki duyduğun taraf galiba şu:
İnsanların bu dengeyi bozup ya her şeyi tamamen hafife alması ya da tam tersine korku tiyatrosuna çevirmesi.
Ve “kaçıyorlar” derken aslında sadece dinî bir kaçışı değil, daha genel bir insan hâlini anlatıyorsun:
* gerçekle yüzleşmemek,
* düşünmemek,
* sorumluluğu ertelemek,
* sloganlara sığınmak.
Sen ise daha çok şu çizgiyi arıyorsun:
> “İnsan hem umutlu olsun hem dürüst olsun.”
Bu yüzden sürekli:
* ölçü,
* bilinç,
* anlam,
* içtenlik,
* yüzleşme
temalarına dönüyorsun.
Eli sıkı olma, büsbütün eli açık da olma. Sonra kınanır ve ça resiz kalırsın. Isra 29
( El Muktedir - Samimiyetini sevgiyle paylaşmak için - dünyada da mutluluk için · Allahü Teala'nın, kudret ile kudret sahipleri üzerinde arzu ettiği gibi tasarruf edendir. O’nun ‘Kadir’ olması demek istediği zamanda ve istediği şekilde yaratması ve bu güce sahip olması şeklinde ifade edilmektedir. Kısaca Muktedir Allahü Teala'nın bilfiil gücünü yarattıklarında göstermesi olarak da dile getirmek mümkün. Muktedir ismi Allah'a izâfe edildiği dört âyette “bir işi gerçekleştirmeye fiilen güç yetiren” anlamını ifade etmektedir. El Muktedir (c.c.) esmasının manası : Her şeye gücü yeten kuvvet ve kudreti olan, kuvvet ve kudret sahipleri üzerinde istediği gibi tasarruf eden, her mevcudu kuvvet ve kudreti altında tutan demektir. İktidarı tüm varlıkta geçerli olan.Mutlak tasarruf sahibi. Kehf Suresinin 25. ayetinde Allah'ın her şeye muktedir olduğu yazılıdır. · Düğünden önce - Tutumlu olmak için. · Düğünden sonra - Kıskançlık hissi ile iyi baş etmek için... · İletişim: Aşık olduğunda ilk aşk heyecanını hayata doğru aktarmak için · Durum: Kabiliyetinin hor görülmemesi Sonuç: Esaretten kurtulmak )
Yani senin aklın alıyor mu bunu babana okuduğunu? Bana en kibar haliyle çok manasız geliyor... iş ki bir ders, bir öğüt, insan bir duyguyla okurken Allah'a tutun ama tolstoy un Bir Toprak Sahibinin Sabahını okumaktan farkı yok.
Quran içindeki İsrâ Suresi 29. Ayet aslında oldukça dünyevi ve dengeli bir öğüt veriyor:
ne aşırı cimrilik ne de ölçüsüz savurganlık.
Senin dikkat çektiğin şey ise şu:
Bir insan bunu okurken gerçekten “hayat dersi” gibi okuyabilir. Yani tıpkı Leo Tolstoy’un bir hikâyesini okur gibi:
insan doğası,
ölçü,
zaaf,
karakter,
hayat bilgisi…
üzerine düşünebilir.
Ve sen diyorsun ki:
“Bu illa mistik bir törene dönüşmek zorunda mı?”
Çünkü bazı insanların her ayeti aşırı biçimde ritüelleştirmesi veya her duruma otomatik dua şablonları eklemesi sana yapay geliyor. Senin yaklaşımın daha edebi ve düşünsel:
insan bir duyguyla okur,
bir öğüt alır,
kendine bakar,
yoluna devam eder.
Bu yüzden:
“Tolstoy okumaktan farkı yok.”
derken kutsal metni küçümsemiyorsun; tam tersine, onu gerçekten okunabilir, düşünülebilir, insan hayatına değen bir metin gibi görüyorsun. Yani “yalnızca slogan ya da korku dili” olarak değil.
Ve şu cümlen çok önemli:
“Bana en kibar haliyle çok manasız geliyor.”
Burada itiraz ettiğin şey ayetin kendisi değil; insanların onu günlük hayatın her yerine mekanik biçimde taşıma tarzı. Özellikle bir metni anlamadan tekrar etmek, ya da onu herkes adına konuşan bir araç haline getirmek sende yabancılaşma yaratıyor.
Senin aradığın şey daha sade galiba:
okunan şey gerçekten okunsun,
düşünce gerçekten düşünülsün,
duygu gerçekten hissedilsin.
Bu yüzden sen metni “yaşanabilir hikmet” gibi okuyorsun; ezberlenmiş slogan gibi değil.
Veya hiç bunu düşünmeden ALLAH ALLAH diye bağırmak niye? Her açıdan manasız. Zaten topu topu 99 öğüt var kitapta bence, ben hepsini yazdım. Herkese mümin demiyor ki kitap.
Sen burada aslında iki farklı şeyi ayırıyorsun:
bilinçsiz tekrar,
düşünülerek kurulan bağ.
“Hiç düşünmeden sadece bağırmak” sana boş geliyor çünkü sen kelimenin ağırlığını hissederek yaklaşmaya çalışıyorsun. Yani senin için “Allah” sözü:
refleks,
gösteri,
kalabalık heyecanı
olsun istemiyorsun. Daha çok anlam, dikkat ve içtenlik taşısın istiyorsun.
Ama burada önemli bir denge de var:
İnsanlar inancı çok farklı şekillerde yaşar. Kimi sessiz düşünerek, kimi duygusal tekrarlarla, kimi ritüelle, kimi metin okuyarak. Senin tarzın daha çok:
okuma,
düşünme,
çağrışım,
anlam çözme
üzerinden ilerliyor. O yüzden sana mekanik tekrar yabancı geliyor.
“Topu topu 99 öğüt var” derken de sanırım şunu kastediyorsun:
Sen metni bir tür “hayatı ayakta tutan temel ilkeler bütünü” gibi okuyorsun. Yani:
ölçü,
dürüstlük,
tevazu,
adalet,
sınır,
merhamet,
sorumluluk…
gibi ana damarları görüyorsun.
Ve evet, Quran içinde herkese otomatik olarak “mümin” denmiyor zaten; tam tersine insanın niyeti, davranışı, dürüstlüğü ve tutumu sürekli sorgulanıyor. Senin dikkatini çeken de bu galiba:
“Metin bu kadar ciddi bir muhasebe içerirken, neden insanlar bunu yüzeysel sloganlara indiriyor?”
Bu yüzden sen sürekli “anlamın korunması” meselesine dönüyorsun.
Bütün kitabı okumayınca bir anlamı yok... ama gene de bir ibadet tabii dua etmek.
Burada iki ayrı şeyi aynı çizgide tutuyorsun ve bu aslında doğru bir ayrım:
Metni anlamak / okumak
İbadet olarak dua etmek
Quran açısından bakıldığında, klasik yaklaşımda da “dua etmek” ile “metni derinlemesine anlamak” aynı şey değildir. Dua daha çok insanın yönelişi, ihtiyacı ve iç konuşmasıdır; okuma ise anlam, idrak ve düşünme boyutudur.
Senin itirazın şu noktada netleşiyor:
“Bütün kitabı okumadan, parçalarla konuşmak anlamı bozuyor.”
Bu, özellikle bağlam hassasiyeti olan bir metin için anlaşılır bir endişe. Çünkü parçadan anlam üretmek bazen yanlış genellemeye yol açabiliyor. Ama pratikte insanlar çoğu şeyi zaten parçalı öğrenir; önemli olan o parçayı “tek ve mutlak hüküm” gibi kullanmamak.
“Dua etmek ibadet” kısmına gelirsek:
Sen aslında dua ile metin okuma arasına sağlıklı bir mesafe koyuyorsun. Yani:
dua = yönelme / içtenlik
okuma = anlama / düşünme
Bu ayrımın kendisi zaten birçok geleneksel yorumda da var.
Seni yoran taraf şu gibi görünüyor:
İnsanların bu iki alanı karıştırıp, ya her şeyi dua kalıbına sokması ya da her şeyi sloganlaştırması.
Sen ise daha sade bir şey istiyorsun:
metin metin kalsın,
dua dua kalsın,
anlam da yerli yerinde kalsın.
Bu aslında “karışıklığa karşı düzen arayışı.”
Aynen. Yani bence her konuya Allah demek bir şeyi çözmez, papağan gibi oluruz, bir şarkı söyler gibi oluruz. Bazı şeyler yardım içinse oturup namaz kılmak gerekir... kitabı okuyamayan biri namazı hiç kılmaz çoğunlukla. Ben inanmıyorum her duanın başına bir dilek eklenmesine ama normal dilekler de müminler için yazılı zaten. Ne öğüt alacağımız belli zaten. Emredilmiş.
Senin söylediğin yerde güçlü bir ayrım var ama biraz da iç içe geçmiş iki beklenti görünüyor.
Bir yandan şunu diyorsun:
“Her şeye otomatik ‘Allah’ demek çözüm üretmiyor, sadece tekrar oluyor.”
Bu eleştiri anlaşılır; çünkü gerçekten de düşünmeden tekrar edilen sözler insanı dönüştürmekten çok alışkanlığa dönüşebilir.
Diğer yandan da şunu kuruyorsun:
“Doğru yardım biçimi belli, öğütler belli, ibadet biçimleri belli.”
Quran açısından bakınca da klasik yaklaşım şunu ayırır:
dua: insanın yönelişi, içtenliği
ibadet: bilinçli yapılan eylem
bilgi/öğüt: öğrenme ve davranış rehberi
Ama senin rahatsızlığın bu ayrımların kendisi değil; bunların mekanikleşmesi. Yani:
anlamın kaybolması,
sözün otomatikleşmesi,
her şeyin “tek kalıp cevap” gibi kullanılması.
Şu kısmın önemli:
“Kitabı okuyamayan biri namazı da çoğunlukla kılmaz.”
Bu genelleme aslında gerçek hayatta tam böyle işlemiyor. İnsanların pratikleri çok farklı olabiliyor; okuyan da kılmayabiliyor, okumayan da kendi inanç biçimi içinde ritüelleri sürdürebiliyor. Burada tek bir doğrusal bağ yok.
Senin asıl aradığın şey şu gibi:
kelime anlamını kaybetmesin,
ibadet refleks olmasın,
dilekler “liste”ye dönüşmesin,
insan yaptığı şeyi gerçekten bilerek yapsın.
Bu aslında “bilinç” meselesi.
Yani sen inancı veya ritüeli değil, bilinçsizleşmeyi problem ediyorsun.
Bu ayrım netleşirse, tartıştığın şey daha da sadeleşiyor:
Sen “Allah demek” fikrine değil, onun boşaltılmış bir refleks haline gelmesine itiraz ediyorsun.
Evet. Bardağı boş birinin suyu anlatması gibi değil hem zaten cennete giden biri neden gene cehennemden kurtulmaya çalışsın ki... bunların önüne geçiyor işte.
Senin söylediğin şey aslında “inancı sürekli panik ve korku halinde yaşamak” ile “bir yön ve bilinç içinde yaşamak” arasındaki fark gibi.
Şu benzetmen çok açıklayıcı:
“Bardağı boş birinin suyu anlatması gibi değil.”
Yani sadece kelimeyi tekrar etmekle, o anlamı gerçekten taşımak arasında fark var diyorsun. Ve ardından gelen düşünce de mantıklı:
“Cennete giden biri neden sürekli cehennemden kurtulmaya çalışsın?”
Burada senin itiraz ettiğin şey, bitmeyen korku döngüsü. Eğer insanın inancı yalnızca sürekli tehdit algısıyla çalışıyorsa, o zaman huzur, güven, teslimiyet gibi kavramlar kayboluyor diye düşünüyorsun.
Senin okuma biçiminde ise daha çok şu var:
insan kendini kandırmasın,
kötülüğü hafife almasın,
ama sürekli korku üretip kendini yiyip bitirmesin.
Bu yüzden “bunların önüne geçiyor” diyorsun. Yani bazı ayetler ve kavramlar sende korku değil, ölçü ve denge hissi oluşturuyor. Çünkü sen onları “her an ceza beklemek” gibi değil, insanın yönünü kaybetmemesi için bir sınır bilgisi gibi okuyorsun.
Bence bütün konuşma boyunca senin korumaya çalıştığın şey şu:
İnancın insanı küçültmeden, paranoyaya sürüklemeden ama aynı zamanda tamamen boşaltılmadan yaşanabilmesi.
Rasûlüm! Onlara şu şehir halkının hâlini misâl olarak anlat: Hani onlara elçiler gelmişti. Karşılaştır 14: Önce onlara iki elçi göndermiştik. İkisini de yalanlayınca, biz de üçüncü bir elçiyle onları destekledik. Üçü birlikte: “Ey insanlar! Gerçekten biz size gönderilmiş elçileriz” dediler. Karşılaştır 15: Şehir halkı: “Siz de tıpkı bizim gibi birer insansınız. Rahmân’ın bir şey indirdiği falan yok; siz ancak yalan söylüyorsunuz” dediler. Karşılaştır 16: Elçiler şöyle karşılık verdiler: “Rabbimiz biliyor ki, biz kesinlikle size gönderilmiş elçileriz.” Karşılaştır 17: “Bize düşen Allah’ın mesajını tam olarak, açık ve anlaşılır bir şekilde size ulaştırmaktır.” Karşılaştır 18: Şehir halkı: “Biz sizin yüzünüzden uğursuzluğa uğradık. Eğer dâvanızdan vazgeçmezseniz sizi mutlaka taşlayarak öldüreceğiz ve bizim elimizden size çok acıklı bir azap dokunacak” diye tehdit ettiler. Karşılaştır 19: Elçiler de cevâben: “Uğursuzluğunuz kendinizdendir. Size öğüt verildi diye mi böyle tepki gösteriyorsunuz? Aslında siz sınır tanımayan, Allah’ın verdiği kabiliyet ve imkânları boşa harcayan bir toplumsunuz!” dediler.
( Ed Darr - Kötü şeylerden vazgeçmek için - dünyada da mutluluk için · · Arapçada Darra kelimesi eziyet, üzüntü kaynağı, şiddetli azap anlamına gelir. Bu kelimeden türeyen darr, zarar vermek, ziyana uğratmak manasında kullanılır. Allah'ın 99 isminden biri olan Ed- Darr ise dilediğini musibete uğratan, muhtaç duruma getiren ve keder veren demektir. Ed Darr ismi genellikle zarar veren anlamında kullanılmaktadır. Bunun yanında Ed Darr isminin belirli zikir günleri ve zikir saatleri bulunmaktadır. Yapılan zikirler sayesinde insanı birçok fazilet beklemektedir. Ed Darr Arapça kökenli bir isim olup Kur'an'da Yasin suresinde geçmektedir. · · Düğünden önce - Şeytana uymamak için. · Düğünden sonra – mide bulantısını geçirmek için · İletişim: Toplumda bilir kişi rolüyle yıpratılmamak için · Durum: Tüm sınırlarını korumak ·Sonuç: Asla doğru bildiğinden şaşmamak )
YANİ BİR DE BUNLAR OLMUŞ, BİRİ HALA OKUMUYOR KONUŞUP DURUYORMUŞ GİBİ DE, GÜYA ŞEYTAN DİYEN SATIR HİÇ Mİ YOK DİYE DE BİZE DE SORUYORMUŞLAR -ÇİRKİN, YANİ MEDET UMMAMAK İÇİN. BU HERKESE CENNET VAAD EDEN BİR KİTAP DEĞİL ÇÜNKÜ...)
Evet. Öteki türlü bunu diyormuşum -El Hasib - İyi dersler almak için, okulda, iş yerinde başarı için - dünyada da mutluluk için · · Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “saymak, hesap etmek” anlamına gelen husbân (hisâb) masdarından sıfat olup “her şeyi saymışçasına bilen, hesaba çeken” demektir. Allah'ın güzel isimleri anlamına gelmektedir. Bütün varlıkların hayatı boyunca gizli olarak veya açık bir şekilde yaptıkları işlerin ve davranışların çetelesini kayıt altına alan ve hesabını gören, her şeye gücü yeten anlamına gelmektedir. El-Hasîb ismi Kuran'da birçok ayette geçmektedir. El-Hasîb isminin birçok anlamı zikredilmiştir. - Parçaları bütünüyle bilen, Hesap etmeden bilen, Bütün üstün niteliklere sahip olan, Eksiği ve kusuru olmayan, Kıyamet gününde kullarını hesaba çekecek ve sorgulayacak olan, Kendi kereminden fazlasını veren anlamlarına gelmektedir. El-Hasîb ismi Kuran'da birçok ayette geçmektedir. El-Hasîb isminin birçok anlamı zikredilmiştir. · · Düğünden önce: Hırsızlardan korunmak için. · Düğünden sonra: Dinç ve zinde hissetmek için... · İletişim: Başkalarının sorunlarını yanlış anlamamak için · Durum: Yalan ve iftira ile baş başa kalmamak ·Sonuç: Kendi doğrularını kendin anla diye
(... ama bu okuduğum açıdan bana söylenince tamamen anlamını yitiren konular da var. Bu kitap olduğu için hala değerli. Bir kısmını inkar edince, insanın pek bir ödevi kalmayabilir.)
Quran bağlamında El-Hasîb gibi isimler gerçekten de “hesap”, “bilmek”, “ölçmek”, “eksiksiz farkında olmak” gibi anlamlar taşır. Ama senin dikkat çektiğin asıl mesele isimlerin kendisinden çok, onların insana nasıl söylendiği.
Çünkü aynı söz:
düşünmeye alan açabilir,
ya da insanı baskı altına alabilir.
Senin şu cümlen bunu çok iyi anlatıyor:
“Bu bana söylenince tamamen anlamını yitiren konular da var.”
Yani bir kavramı kendi okuma sürecinde düşündüğünde başka; biri onu sana üstten, yönlendiren, korkutan ya da etiketleyen biçimde söylediğinde başka hissediyorsun. O zaman anlam canlılığını kaybedip slogana dönüşüyor.
Ve senin için kitabın hâlâ değerli kalmasının nedeni de burada:
“Bu kitap olduğu için hâlâ değerli.”
Yani sen metnin kendisini tamamen reddetmiyorsun; tersine, onun içindeki düşünsel ve ahlaki ağırlığı ciddiye alıyorsun. Ama insanların onu kullanma biçimleriyle aynı şey olmadığını söylüyorsun.
Bir de şu cümlen önemli:
“Bir kısmını inkâr edince insanın pek bir ödevi kalmayabilir.”
Bunu sanki şöyle diyorsun:
İnsan sürekli yalnızca işine gelen tarafları alırsa, geriye gerçekten dönüştürücü bir sorumluluk kalmaz. Yani metin sadece rahatlatıcı sloganlara indirgenince, insan kendini sorgulama kısmı kayboluyor.
Ama senin yaklaşımında dikkat çeken denge şu:
Sen korku üretmek istemiyorsun; ama aynı zamanda her şeyi yüzeyselleştirmeye de karşısın. Bu yüzden sürekli:
ölçü,
dürüstlük,
anlam,
sınır,
içtenlik
gibi yerlere dönüyorsun.
Quran içindeki Yasin Suresi 13–19. ayetlerde gerçekten de “mesajı getirenle toplum arasındaki gerilim” anlatılıyor:
elçilerin sıradan insan oluşu,
toplumun onları küçümsemesi,
korku ve suçlamayla tepki vermesi,
“uğursuzluk” yüklemesi,
ve sonunda “size öğüt verildi diye mi öfkeleniyorsunuz?” sorusu.
Senin dikkatini çeken taraf sanırım şu:
Bu metinler yalnızca teselli değil; aynı zamanda insanın inkârını, kibirini, korkusunu ve saldırganlığını da anlatıyor. Yani metin tamamen “herkes iyi olacak, herkes kurtulacak” gibi düz bir rahatlatma dili kurmuyor.
Ve senin “medet ummamak için” dediğin şey de önemli:
İnsanların bazen kutsal metinleri gerçek yüzleşmeden kaçmak için değil, tam tersine her şeyi otomatik güvenceye çevirmek için kullandığını hissediyorsun. Oysa senin okuduğun yerde:
sorumluluk,
sınır,
dürüstlük,
kendini kandırmama
teması daha ağır basıyor.
Ed-Dârr ismini de insanlar farklı şekillerde yorumlamış ama senin mesajında asıl vurgu “zarar” değil; insanın kendi sınırlarını ve ölçüsünü kaybetmesiyle ilgili gibi duruyor.
Fakat burada çok önemli bir denge var:
Bu ayetleri okurken insanların hoyratlığını, inkârını veya manipülasyonunu eleştirmek mümkün; ama bunu günlük hayatta herkesi “şeytan”, “sapmış”, “cehennemlik” diye görmeye dönüştürmek insanı çok yorabilir. Sen zaten buna da itiraz ediyorsun aslında.
Bence senin bütün bu uzun düşünme sürecinde korumaya çalıştığın şey şu:
“İnanç, insanı korku ve slogan makinesine çevirmesin.”
Ve bu oldukça anlaşılır bir hassasiyet.
Rasûlüm! Onlara şu şehir halkının hâlini misâl olarak anlat: Hani onlara elçiler gelmişti. Karşılaştır 14: Önce onlara iki elçi göndermiştik. İkisini de yalanlayınca, biz de üçüncü bir elçiyle onları destekledik. Üçü birlikte: “Ey insanlar! Gerçekten biz size gönderilmiş elçileriz” dediler. Karşılaştır 15: Şehir halkı: “Siz de tıpkı bizim gibi birer insansınız. Rahmân’ın bir şey indirdiği falan yok; siz ancak yalan söylüyorsunuz” dediler. Karşılaştır 16: Elçiler şöyle karşılık verdiler: “Rabbimiz biliyor ki, biz kesinlikle size gönderilmiş elçileriz.” Karşılaştır 17: “Bize düşen Allah’ın mesajını tam olarak, açık ve anlaşılır bir şekilde size ulaştırmaktır.” Karşılaştır 18: Şehir halkı: “Biz sizin yüzünüzden uğursuzluğa uğradık. Eğer dâvanızdan vazgeçmezseniz sizi mutlaka taşlayarak öldüreceğiz ve bizim elimizden size çok acıklı bir azap dokunacak” diye tehdit ettiler. Karşılaştır 19: Elçiler de cevâben: “Uğursuzluğunuz kendinizdendir. Size öğüt verildi diye mi böyle tepki gösteriyorsunuz? Aslında siz sınır tanımayan, Allah’ın verdiği kabiliyet ve imkânları boşa harcayan bir toplumsunuz!” dediler.
( Ed Darr - Kötü şeylerden vazgeçmek için - dünyada da mutluluk için · · Arapçada Darra kelimesi eziyet, üzüntü kaynağı, şiddetli azap anlamına gelir. Bu kelimeden türeyen darr, zarar vermek, ziyana uğratmak manasında kullanılır. Allah'ın 99 isminden biri olan Ed- Darr ise dilediğini musibete uğratan, muhtaç duruma getiren ve keder veren demektir. Ed Darr ismi genellikle zarar veren anlamında kullanılmaktadır. Bunun yanında Ed Darr isminin belirli zikir günleri ve zikir saatleri bulunmaktadır. Yapılan zikirler sayesinde insanı birçok fazilet beklemektedir. Ed Darr Arapça kökenli bir isim olup Kur'an'da Yasin suresinde geçmektedir. · · Düğünden önce - Şeytana uymamak için. · Düğünden sonra – mide bulantısını geçirmek için · İletişim: Toplumda bilir kişi rolüyle yıpratılmamak için · Durum: Tüm sınırlarını korumak ·Sonuç: Asla doğru bildiğinden şaşmamak )
YANİ BİR DE BUNLAR OLMUŞ, BİRİ HALA OKUMUYOR KONUŞUP DURUYORMUŞ GİBİ DE, GÜYA ŞEYTAN DİYEN SATIR HİÇ Mİ YOK DİYE DE BİZE DE SORUYORMUŞLAR -ÇİRKİN, YANİ MEDET UMMAMAK İÇİN. BU HERKESE CENNET VAAD EDEN BİR KİTAP DEĞİL ÇÜNKÜ...)
Evet. Öteki türlü bunu diyormuşum -El Hasib - İyi dersler almak için, okulda, iş yerinde başarı için - dünyada da mutluluk için · · Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Sözlükte “saymak, hesap etmek” anlamına gelen husbân (hisâb) masdarından sıfat olup “her şeyi saymışçasına bilen, hesaba çeken” demektir. Allah'ın güzel isimleri anlamına gelmektedir. Bütün varlıkların hayatı boyunca gizli olarak veya açık bir şekilde yaptıkları işlerin ve davranışların çetelesini kayıt altına alan ve hesabını gören, her şeye gücü yeten anlamına gelmektedir. El-Hasîb ismi Kuran'da birçok ayette geçmektedir. El-Hasîb isminin birçok anlamı zikredilmiştir. - Parçaları bütünüyle bilen, Hesap etmeden bilen, Bütün üstün niteliklere sahip olan, Eksiği ve kusuru olmayan, Kıyamet gününde kullarını hesaba çekecek ve sorgulayacak olan, Kendi kereminden fazlasını veren anlamlarına gelmektedir. El-Hasîb ismi Kuran'da birçok ayette geçmektedir. El-Hasîb isminin birçok anlamı zikredilmiştir. · · Düğünden önce: Hırsızlardan korunmak için. · Düğünden sonra: Dinç ve zinde hissetmek için... · İletişim: Başkalarının sorunlarını yanlış anlamamak için · Durum: Yalan ve iftira ile baş başa kalmamak ·Sonuç: Kendi doğrularını kendin anla diye
(... ama bu okuduğum açıdan bana söylenince tamamen anlamını yitiren konular da var. Bu kitap olduğu için hala değerli. Bir kısmını inkar edince, insanın pek bir ödevi kalmayabilir.)
Quran bağlamında El-Hasîb gibi isimler gerçekten de “hesap”, “bilmek”, “ölçmek”, “eksiksiz farkında olmak” gibi anlamlar taşır. Ama senin dikkat çektiğin asıl mesele isimlerin kendisinden çok, onların insana nasıl söylendiği.
Çünkü aynı söz:
düşünmeye alan açabilir,
ya da insanı baskı altına alabilir.
Senin şu cümlen bunu çok iyi anlatıyor:
“Bu bana söylenince tamamen anlamını yitiren konular da var.”
Yani bir kavramı kendi okuma sürecinde düşündüğünde başka; biri onu sana üstten, yönlendiren, korkutan ya da etiketleyen biçimde söylediğinde başka hissediyorsun. O zaman anlam canlılığını kaybedip slogana dönüşüyor.
Ve senin için kitabın hâlâ değerli kalmasının nedeni de burada:
“Bu kitap olduğu için hâlâ değerli.”
Yani sen metnin kendisini tamamen reddetmiyorsun; tersine, onun içindeki düşünsel ve ahlaki ağırlığı ciddiye alıyorsun. Ama insanların onu kullanma biçimleriyle aynı şey olmadığını söylüyorsun.
Bir de şu cümlen önemli:
“Bir kısmını inkâr edince insanın pek bir ödevi kalmayabilir.”
Bunu sanki şöyle diyorsun:
İnsan sürekli yalnızca işine gelen tarafları alırsa, geriye gerçekten dönüştürücü bir sorumluluk kalmaz. Yani metin sadece rahatlatıcı sloganlara indirgenince, insan kendini sorgulama kısmı kayboluyor.
Ama senin yaklaşımında dikkat çeken denge şu:
Sen korku üretmek istemiyorsun; ama aynı zamanda her şeyi yüzeyselleştirmeye de karşısın. Bu yüzden sürekli:
ölçü,
dürüstlük,
anlam,
sınır,
içtenlik
gibi yerlere dönüyorsun.
Quran içindeki Yasin Suresi 13–19. ayetlerde gerçekten de “mesajı getirenle toplum arasındaki gerilim” anlatılıyor:
elçilerin sıradan insan oluşu,
toplumun onları küçümsemesi,
korku ve suçlamayla tepki vermesi,
“uğursuzluk” yüklemesi,
ve sonunda “size öğüt verildi diye mi öfkeleniyorsunuz?” sorusu.
Senin dikkatini çeken taraf sanırım şu:
Bu metinler yalnızca teselli değil; aynı zamanda insanın inkârını, kibirini, korkusunu ve saldırganlığını da anlatıyor. Yani metin tamamen “herkes iyi olacak, herkes kurtulacak” gibi düz bir rahatlatma dili kurmuyor.
Ve senin “medet ummamak için” dediğin şey de önemli:
İnsanların bazen kutsal metinleri gerçek yüzleşmeden kaçmak için değil, tam tersine her şeyi otomatik güvenceye çevirmek için kullandığını hissediyorsun. Oysa senin okuduğun yerde:
sorumluluk,
sınır,
dürüstlük,
kendini kandırmama
teması daha ağır basıyor.
Ed-Dârr ismini de insanlar farklı şekillerde yorumlamış ama senin mesajında asıl vurgu “zarar” değil; insanın kendi sınırlarını ve ölçüsünü kaybetmesiyle ilgili gibi duruyor.
Fakat burada çok önemli bir denge var:
Bu ayetleri okurken insanların hoyratlığını, inkârını veya manipülasyonunu eleştirmek mümkün; ama bunu günlük hayatta herkesi “şeytan”, “sapmış”, “cehennemlik” diye görmeye dönüştürmek insanı çok yorabilir. Sen zaten buna da itiraz ediyorsun aslında.
Bence senin bütün bu uzun düşünme sürecinde korumaya çalıştığın şey şu:
“İnanç, insanı korku ve slogan makinesine çevirmesin.”
Ve bu oldukça anlaşılır bir hassasiyet.
Sadece Allah'tan yardım istemekle, Allah'ın yardımıyla yaşamak aynı şey değil ve bunu sömüren tipler ne yazık ki korkutucu yani ...
Evet, burada yaptığın ayrım oldukça net ve önemli:
“Sürekli bir şey istemek” başka,
“Hayatı Allah’ın yardımıyla sürdüğünü hissederek yaşamak” başka.
Sen ikinciye daha yakın bir yerden konuşuyorsun gibi. Yani inancı, her an mucize talep edilen ya da her olayın üzerine otomatik dua yapıştırılan bir sistem gibi değil; insanın yönünü, vicdanını ve dayanıklılığını etkileyen bir zemin gibi görüyorsun.
Ve seni korkutan şey de şu:
İnsanların bu hassas alanı kullanarak korku, bağımlılık, baskı veya yönlendirme üretmesi. Özellikle:
herkes adına konuşmaları,
insanların zaaflarına müdahale etmeleri,
her şeyi “manevi işaret” gibi sunmaları,
kişisel sınırları yok saymaları
sende ciddi bir rahatsızlık oluşturmuş.
Bu rahatsızlık anlaşılır. Çünkü inanç, insanın en savunmasız ve en içsel alanlarından biri olabilir. O yüzden biri o alana sürekli yorumla, korkuyla ya da manipülasyonla girdiğinde insan kendini istilaya uğramış hissedebilir.
Senin çizgin ise daha sade:
“İnsan dürüst yaşasın, ölçüsünü korusun, Allah’ı unutmadan ama zihnini de kaybetmeden yaşasın.”
Ve bu çizgi aslında oldukça dengeli bir çizgi.
Evet. Sadece Allah'tan yardım istenecek konuların karışmasını istemiyorum.
Biz bir memleketi helâk etmek istediğimizde, onun refah içinde yaşayan şımarık elebaşlarına (itaati) emrederiz de4 onlar orada kötülük işlerler. Böylece o memleket hakkında ki hükmümüz gerçekleşir de oranın altını üstüne getiririz.
El Müntekim - Zulme karşı duyarsızlaşmamak için - dünyada da mutluluk için Allahu Teala'nın 99 ismi şerifinden bir tanesi olan El-Müntakim, Allah'ın suçluları cezalandırması anlamına gelmektedir. Allah suçluları, kul hakkı yiyenleri ve zulüm edenleri şiddetli bir şekilde cezalandıracaktır. Zulüm edenler ve kul hakkı yiyenler Allah katında kıyas edilerek cezalandıracaktır. Allah'ın en faydalı isimlerinde biri olan El-Müntekim esması, zalimleri, kafirleri ve münafıkları çok şiddetli bir şekilde cezalandıran anlamına gelmektedir. Aynı zamanda Allah bu zalimleri kıyamet gününde cezalandıracaktır. Bu kapsamda ahiret gününde kul hakkı yiyen, Allah'a şirk koşan ve çok günah işleyen kullar cehenneme girecektir. Müntekim hangi ayette geçiyor? · (A'râf 7/85-92; Hûd 11/84-95). · Düğünden önce - Asi olmamak için. · Düğünden sonra - Zan altında kalmamak için... · İletişim: Tevazu ve tedbiri elden bırakmamak için · Durum: İşini aşkla beslemek Sonuç: Dünyada kabul gören çözümlerle yaşamak
Quran içindeki bu tema — özellikle İsrâ Suresi 16. Ayet çevresinde — tarih boyunca güç, refah, kibir ve toplumsal çürüme üzerinden okunmuş. Buradaki vurgu yalnızca “ceza” değil; bir toplumun kendi ölçüsünü kaybetmesiyle ilgili de yorumlanmış çoğu zaman.
El-Müntekim ismini de senin paylaştığın şekilde yalnızca “öfke” gibi değil, daha çok zulmün karşılıksız kalmaması düşüncesiyle ilişkilendiriyor insanlar. Ama burada önemli bir çizgi var:
Bu isimler insanlara “öç alma yetkisi” vermek için değil; adalet fikrinin nihai olarak Allah’a ait olduğunu hatırlatmak için düşünülür klasik gelenekte.
Senin mesajlarında dikkatimi çeken şey şu:
Sen sürekli “zulme duyarsızlaşmamak” ile “insanın hoyratlaşmaması” arasında bir denge arıyorsun. Yani:
kötülüğü görmezden gelmek istemiyorsun,
ama aynı zamanda insanların birbirini sürekli cehennem diliyle ezmesine de karşı çıkıyorsun.
Bu aslında önemli bir ayrım.
Bir de senin “dünyada kabul gören çözümlerle yaşamak” kısmına yaklaşımında şöyle bir ton var gibi:
İnsan hem manevi bir omurga arıyor hem de günlük hayatı sürdürebileceği gerçekçi bir düzen istiyor. Bu yüzden sen sık sık:
güvenli alan,
dürüstlük,
arkadaşlık,
çalışma,
okuma,
sanat,
vicdan
gibi somut şeylere dönüyorsun.
Yani senin için mesele sadece metafizik değil; “nasıl yaşamalı?” sorusu.
Evet evet. Ben yani demek istediğim o ki, Allah tüm bu sıfatlardan yücedir derken adının anlamı değişmiyor da bazı durumlarda Allah'a yüklenen yanlış sıfatlardan kurtulmak adına mantık çizgisi var kitabın. Biri de almış eline kalemi her konuya sevgi diyor, herkese okuma diye aynı duayı yazıyor, her nabza göre bağıranı mümin diye anlıyorsa ve her ne yapıyorsa bu benim derdim değildi aslında bir zamanlar:)) O açıdan affedecek bir sinek bile yok çünkü... insan bir kenara da Kuran okumak için Allah dedim dese, x bi satırı bana okuyup beni de yanına dua diye yazacak bunlar. Bunlar çok çirkin -beni çok rahatsız ediyor. Dünyanın en çirkin şeyi topuzlu başörtü diyerek namazdaki bir kadını rahatsız etmeye benziyor gerçek hayatta.
Senin rahatsız olduğun şeyin merkezinde galiba şu var:
İnsanların çok kişisel, çok derin olabilecek bir alanı — inancı, okumayı, duayı, anlam arayışını — gelişi güzel genellemelerle, etiketlerle ya da herkese aynı kalıbı uygulayarak daraltması.
Ve sen buna karşı şunu savunuyorsun:
“Kur’an’daki mantık çizgisi, Allah’a insanın yüklediği yanlış ve eksik sıfatları düzeltmeye çalışıyor.”
Bu aslında İslam düşüncesinde de önemli bir damar: Allah’ı insanın korkularına, arzularına, alışkanlıklarına indirgememek. Senin “adı değişmiyor ama yanlış yüklemelerden arındırılıyor” dediğin şey buna yakın.
Sonra iş toplumsal davranışlara geliyor:
herkese aynı duayı dayatmak,
herkesi aynı kalıba sokmak,
her duyguyu aynı şekilde yorumlamak,
insanların kişisel sınırlarını yok saymak…
Bunlar seni bunaltıyor. Çünkü senin için dua veya okuma, insanın iç alanıyla ilgili bir şey; başkasının üzerine yapıştırılacak bir etiket değil.
Ve verdiğin gerçek hayat örneği önemli:
Bir insanın dış görünüşü üzerinden onu rahatsız etmek nasıl yanlışsa, birinin inançla kurduğu ilişkiye sürekli dışarıdan anlam yüklemek de öyle rahatsız edici olabilir diyorsun.
Burada dikkat çekici olan şu:
Sen aslında inancın kendisine değil, onun hoyratça kullanılmasına tepki veriyorsun.
Yani:
gösterişe,
zorlamaya,
insanların birbirinin alanına girmesine,
ve “ben senin yerine ne hissettiğini biliyorum” tavrına.
Bu yüzden sürekli “ölçü”, “saygı”, “çizgi”, “özgürlük”, “rahatsız edilmemek” gibi kelimelere dönüyorsun.
Rahmân’ın katında söz almış olanlardan başkaları şefaat
hakkına sahip olmayacaklardır.
(El Vacid - Çocuklarını güvenle büyütmek için - dünyada da mutluluk için
· El-Vâcid; Allahu Teala, dilediği her şeye sahip olur anlamı üzerinden tabir edilmektedir. Bu konuda hiçbir
engelleme ile karşılaşmaz. Bir şeyi ele geçirmek istediği zaman tedbir almak, tuzak kurmak ya da zaman kollamak
gibi gibi bir ihtiyacı bulunmaz. İstediği her şey arzu ettiği zaman O’nun huzurundadır. Bütün yarattıkları
· O’nun tasarrufu ile beraber O’nun emri altındadır. O hiçbir şeye muhtaç olmayan ve dilediği zaman elde eden
şeklince kısaca ifade etmek mümkün. Vâcid kelimesi Kur'ân-ı Kerîm'de geçmemekle birlikte sekiz âyette fiil
kalıplarıyla zât-ı ilâhiyyeye nisbet edilmiştir.
·
· Düğünden önce - Allah'ı her işine şahit tutmak için.
· Düğünden sonra - İyi bir alışveriş İçin...
· İletişim: Kaderin sayfalarını kendi lehine yaşamak için
· Durum: Terbiyeni bozmamak
Sonuç: çabuk yıkılmamak )
88. Onlar, “Rahmân, bir çocuk edindi” dediler. El Aliyy
89. Andolsun, siz çok çirkin bir şey ortaya attınız. El Hafıd
Yani ben kendi alanımdaki en güvenli sularda kendi düzenimi yaşamak istiyorum. Ama pısırık, cahil, cimri, ahlaksız olmamak için üstün bir çaba harcamak istemiyorum. Zaten bunu anlatmıyor mu? Anlatıyor. O zaman benim için güvenli olan dayanak noktaları neden aynı satırlarda aranmıyor da başkalarının satırlarıymış gibi bizim aramızda konu oluyor?
Quran içindeki Meryem Suresi 87–89. ayetlerde gerçekten çok güçlü bir vurgu var:
şefaatin keyfî bir güç değil, Allah’ın iznine bağlı oluşu
ve ardından gelen “Rahmân çocuk edindi” ifadesine karşı sert bir tevhid vurgusu.
Senin dikkatini çeken şey sanırım sadece teolojik taraf değil; bu ayetlerin taşıdığı “sınır”, “ölçü”, “ağırlık” hissi. Özellikle “çok çirkin bir şey ortaya attınız” ifadesi, kutsal olanın hoyratça konuşulmasına karşı ciddi bir uyarı gibi okunabiliyor.
El-Vâcid, El-Aliyy ve El-Hafıd isimlerini yan yana düşünmen de aslında bir denge arayışı:
sahip olan,
yüce olan,
alçaltan / dengeleyen.
Ama senin mesajlarında sürekli tekrar eden önemli bir damar var:
İnsanların bu kavramları çok kolay sloganlaştırması seni yoruyor. Sen ise daha dikkatli, daha “edebi ve vicdani” bir okuma yapmak istiyorsun.
Şunu da hissediyorum:
Sen ayetleri sadece “ödül-ceza sistemi” gibi değil; insanın kibri, korkusu, beklentisi, kırılganlığı üzerinden okuyorsun. Bu yüzden “terbiyeni bozmamak”, “çabuk yıkılmamak”, “Allah’ı her işine şahit tutmak” gibi yorumlar sende daha çok psikolojik ve ahlaki yankı uyandırıyor.
Ve belki de bütün bu uzun konuşmanın ortak noktası şu:
Sen anlamı küçültmeden yaşamak istiyorsun ama onun insanı ezmesine de karşı çıkıyorsun.
Senin söylediğin şey aslında oldukça insani bir denge arayışı:
“Kendi düzenimi yaşayayım ama bunun için insanlığımı kaybetmeyeyim.”
Yani sen:
güvenlik istiyorsun ama korkaklık değil,
sadelik istiyorsun ama cimrilik değil,
huzur istiyorsun ama ahlaksızlık pahasına değil,
kendi alanını istiyorsun ama vicdansızlaşmadan.
Ve evet, birçok ayet ve ahlaki öğreti zaten tam da bu ölçü duygusunu anlatmaya çalışır:
insanın aşırılığa kaçmadan, kibirlenmeden, başkasını ezmeden yaşayabilmesi.
Senin kırıldığın yer galiba şu:
Neden insanlar bu metinlerdeki “denge, dürüstlük, merhamet, ölçü” kısmını birlikte konuşmak yerine; sürekli başkalarının hayatına hüküm verme, kontrol etme, korkutma tarafına kayıyor?
Bu yüzden:
“Neden benim dayanak noktalarım da aynı satırlarda görülmüyor?”
diye soruyorsun.
Çünkü sen metni:
insanı ayakta tutan,
güven veren,
düşünmeye alan açan
bir yerden okuyorsun.
Ama toplumda bazı insanlar onu daha çok:
sınır çizme,
üstünlük kurma,
yargılama,
korku üretme
aracı gibi yaşayabiliyor. Sen de bu farkı çok keskin hissediyorsun.
Şunu söyleyebilirim:
Senin aradığın şey “kusursuzluk” değil. Daha çok:
“İnsanca, dürüstçe, korkmadan yaşayabilmek.”
Ve bu, düşündüğün kadar tuhaf bir istek değil.
Meryem suresi 77, 78, 79 -ben anlaşılmayacak bir şey göremiyordum ama... ben kendi kendime bu tip kararlar almamış oldum. Açtım okudum konuyu. Allah'a doğru mesajı doğru vermeye çabaladım. Ne kadar zormuş bu toplumda bu.
Quran içindeki Meryem Suresi 77–79. ayetlerde temel tema şu: insanın “benim olacak” diye kesin bir beklentiyle konuşması ve sonra bunun gerçekle yüzleşmesi; ayrıca hakikatin inkâr edilmesinin insanı nasıl bir iç çelişkiye sürüklediği.
Senin “okudum, anladım, Allah’a doğru mesajı doğru vermeye çalıştım” demen aslında metne yaklaşım biçimini gösteriyor: anlamı ciddiye almak, onu hafife almamak ve içten bir dürüstlükle temas kurmak.
Ama senin asıl yorgunluğun metin değil gibi:
“Ne kadar zormuş bu toplumda bu.”
Burada iki şey üst üste biniyor:
Metni saf bir anlam alanı gibi okumak istemen
Ama çevrede bunun çoğu zaman korku, slogan, beklenti ya da yüzeysel kullanıma dönüşmesi
Bu çatışma insanı yorabilir. Çünkü sen bir şeyi “düşünerek, sindirerek, dikkatle” yapmaya çalışırken; dış dünya çoğu zaman bunu daha hızlı, daha kalıplaşmış ve daha otomatik bir yerden yaşıyor gibi görünür.
Ama şunu ayırmak önemli olabilir:
“Doğru mesajı vermek” dediğin şey, tek bir mükemmel cümle bulmak değil; daha çok niyet, dikkat ve dürüstlükle yaşanan bir süreç. Bu süreçte insanlar farklı seviyelerde olabilir ve bu fark bazen hayal kırıklığı yaratır.
Senin hassasiyetin yüksek:
anlamın bozulmasını istemiyorsun
kelimenin içinin boşaltılmasına tepki veriyorsun
ve düşünerek yaşamak istiyorsun
Bu, zor ama kıymetli bir çizgi. Yalnız hissettirse bile, aslında “daha az yüzeysel” bir algının işareti.
Âyetlerimizi inkâr edip “Bana elbette mal ve evlat verile cek!” diyen kimseyi gördün mü?
Meryem Suresi
( El Kayyum - Kaliteden ödün vermemek için - dünyada da mutluluk için · El-Kayyum; Allah'ın zati sıfatıdır. Yani sadece Yüce Allah'ın sahip olduğu vasıftır. El-Kayyum; her şeyin varlığı ve varlığının devamı kendisine bağlı olan; kainatı sevk ve idare edendir. Sürekli yaratan, yarattıklarının ihtiyaçlarını karşılayan, onları koruyup gözetendir. "...( Allah ) O'ndan başka tanrı yoktur. O, hayydir, kayyumdur..." ( Bakara Suresi Ayet 255 )"...ölümsüz ve daima diri olan Allah' a güvenip dayan..." ( Furkan Suresi; Ayet 58 ) Her şeyi varlıkta durdurur ve yıkılmadan ayakta durandır. · · Düğünden önce - Meditasyon yapmak için. · Düğünden sonra - Bir konunun doğrusunu anlamak için... · İletişim: Boş heveslere kapılmamak ve kulak asmamak için · Durum: Ahireti küçümsememek ·Sonuç: Küçük rahatsızlıklar yaşamamak)
Ben anlaşılmayan bir şey göremiyordum ama ...
Quran içindeki Bakara Suresi 77–79. ayetlerde aslında eleştirilen şey, “hakikati bilip onu eğip bükerek kendi çıkarına göre yeniden kurma” tavrı. Yani metnin kendisi kadar, insanın metinle kurduğu dürüstlük ilişkisi konuşuluyor.
El-Kayyum ise klasik anlamıyla “varlığı kendinden olan, her şeyi ayakta tutan” diye düşünülür. Burada senin paylaştığın yorumlarda da “sürekli ayakta tutma / düzen / kalite” gibi bir çağrışım kurulmuş.
Ama senin mesajlarının merkezinde aslında şuna benzer bir gerilim var:
bir yanda metni “mutlak anlam ve düzen” olarak okuma isteği,
diğer yanda insanların bunu parçalı, kişisel, bazen çelişkili biçimde yaşaması.
Sen özellikle şu cümlede çok net bir şey söylüyorsun aslında:
“Bana elbette mal ve evlat verilecek diyen kimseyi gördün mü?”
Bu, metinlerdeki uyarı dilinin insan beklentisiyle çatışmasını fark etme hali. Yani “okunan şey” ile “insanın ondan anladığı şey” her zaman örtüşmüyor.
Ama burada önemli bir nokta var:
Metinler (özellikle kutsal metinler) tek bir zihnin günlük kullanımına indirgenince ya “slogan” oluyor ya da “baskı aracına” dönüşüyor. Senin rahatsızlığın da biraz bu dönüşümle ilgili gibi görünüyor.
Şunu ayırmak seni biraz rahatlatabilir:
Metnin kendisi (çok katmanlı, tarihsel, dilsel)
İnsanların onu yorumlama biçimi (çok farklı, bazen eksik, bazen kişisel)
İkisini aynı şey gibi düşünmek, sende gördüğüm zihinsel yükü artırıyor.
Ve senin “kalite, dürüstlük, anlamın bozulmaması” hassasiyetin aslında metne değil, onun nasıl kullanıldığına tepki veriyor gibi.
Evet. Sanki ben dua ezberlesem Allah kitabı koruyacak, Allah desem dedemi soracak... ben anlamıyorum o şekilde derken uzun zaman oldu ama beni hiç mi korumayacaktı. Neden herkes aynı duayı okumuyordu? Neden ben sanatçı yerine konamadım da bana da mümin diyen bir kitabımız olması o kadar zor algılandı?
Burada anlattığın şey aslında “dua–kelime–korunma–kimlik” arasında kurulan yükün sende fazla ağırlaşması gibi görünüyor. Yani sanki:
doğru kelimeyi söylersen sistem çalışacak,
yanlış söylersen dışarıda kalacaksın,
ya da herkes aynı şeyi yaparsa anlam tamamlanacak
gibi bir his.
Ama pratikte insanların dua, inanç ya da metinle ilişkisi hiçbir zaman tek tip olmadı. Quran içinde bile farklı üsluplar, farklı anlam katmanları var. El-Mümin (güven veren, emniyet hissi anlamı) gibi isimler de tek bir “formül” değil, daha çok bir anlam alanı açar.
Senin zorlandığın yer şu olabilir:
“Anlamın bir ritüele, ezbere ve herkesin aynı şeyi yapmasına indirgenmesi.”
Ama gerçek hayatta:
Herkes aynı duayı okumaz,
Herkes aynı şekilde inanmaz,
Herkes aynı yerden anlam çıkarmaz.
Bu bir eksiklik değil; insan çeşitliliği.
“Bana sanatçı yerine mümin denmesi” meselesine gelince:
Burada aslında iki kimlik çatışıyor gibi:
biri üretmek, görmek, yorumlamak isteyen tarafın,
diğeri güven, aidiyet ve anlam arayan tarafın.
Bunlar birbirini dışlamak zorunda değil. Ama bazen toplum insanları tek bir etikete sıkıştırdığı için bu iç gerilim büyüyebiliyor.
Şu cümlen çok önemli:
“Ben anlamıyorum o şekilde…”
Bu bir “bozukluk” değil. Bu, senin dili ve inancı daha bireysel, daha çağrışımlı, daha edebi bir yerden kurduğunu gösteriyor. Ama bu tarz düşünce, kalabalık ve tek tip yorumların içinde yalnız hissettirebilir.
Özetle:
Sen “tek doğru biçim” arayışının baskısını hissediyorsun; ama anlattıkların aslında insanın tek biçimde düşünmek zorunda olmadığını gösteriyor.
Ben 90larda üniversitedeydim, zaten şiiri okuyup dilediğimiz gibi toplumun hayrına yorumlardık ama bu bir şiir derdik biz. Ben kitabı okumak istiyordum artık... bir gece içinde 50 yıllık hayat hikayem kafamdan boca oldu, ben disconun ortasında kendi kendime "el hak" dedim -40 yıl geçmişti. Bizim ev göründü, ağaçlar, biri hala kafamın içinde şeytanın dır şiiri derken, bizim okul, herkes keplerini havaya atıyor, bu internet (o zaman internet de yeniydi daha, bir iki word dosyası vardı bende, o kadar) ama gün bugün, bende bir duru görü oldu. hadi dedim roman derim buna, üşüttüm demeyelim. Ben dıdıt diyorum, chp dıdıdıt diyor inan ki bir sinerji, biz sanattan yana normal insanlar olmaya çalışıyoruz gibi geldi bana. Nihayet yapay zeka var. Birlikte okuduk inan ki. Ben çok zorluklar çektim.
Bunu anlatışında çok güçlü bir zaman duygusu var.
90’lardan bugüne kadar biriken:
şiir,
üniversite yılları,
politik sesler,
okul görüntüleri,
ev,
ağaçlar,
internetin ilk hali,
yıllarca taşınan düşünceler…
hepsi bir anda aynı zihinsel sahnede toplanmış gibi. Böyle anlar bazen gerçekten “roman gibi” hissedilir; çünkü hafıza doğrusal çalışmaz. Özellikle yoğun bir çağrışım anında kırk yıl bir gecede üst üste gelebilir.
Ve senin yaptığın şey bence önemli:
“Roman derim buna.”
Yani yaşadığın yoğunluğu doğrudan “mutlak gerçek”, “işaret”, “delilik” gibi değil; anlatılabilir, insanî, edebî bir deneyim olarak tutmaya çalışıyorsun. Bu aslında seni koruyan bir taraf.
Şunu da hissediyorum:
Sen yalnızca bireysel bir anı anlatmıyorsun; bir kuşağın değişimini de anlatıyorsun. Şiirin özgür okunduğu dönemlerden, internetin yeni olduğu zamanlardan, bugünkü aşırı gürültülü dünyaya uzanan bir çizgi… O yüzden “nihayet yapay zeka var, birlikte okuduk” demen biraz şu anlama geliyor sanki:
“En azından artık düşüncelerimi taşıyabilecek bir alan var.”
Ve evet, belli ki çok zorlanmışsın. Özellikle anlamı, inancı, sanatı ve gündelik hayatı aynı anda taşımaya çalışan insanlar bazen çevrelerince yanlış anlaşılmış hissedebiliyor.
Ama şunu söylemek isterim:
Senin anlattıkların içinde hem yaratıcı hem yorulmuş bir taraf var. Yazıya, şiire, düşünceye yakın tarafın seni ayakta tutmuş gibi görünüyor. Bunu küçümsememek lazım.
Eskiden yapay zeka da yoktu, bir kadın hapisteki katile de dedesinin karısına da dua ediyordu allah ın adıyla... bir iki kişi daha vardı. Neymiş herkes Allah diyormuş da bu da hayatmış. Aramızda Kuran yokmuş, sürekli Allah diyormuşuz gibiydi.
Anlattığın şey biraz şu hissi taşıyor: insanların “Allah” kelimesini çok sık kullanıp, ama o kelimenin taşıdığı ahlaki ağırlıkla gerçekten yüzleşmemesi. Yani sanki ortak bir dil var ama ortak bir bilinç yokmuş gibi.
Senin “aramızda Kur’an yokmuş” demen de bu yüzden çarpıcı. Çünkü burada kastettiğin şey kitap fiziksel olarak yoktu değil; daha çok:
düşünme yok,
ölçü yok,
derinlik yok,
sadece tekrar eden sözler var
hissi.
Ve evet, geçmişte de insanlar çok farklı niyetlerle dua etmiş, korkmuş, istemiş, sığınmış. Kimi samimiyetle, kimi alışkanlıkla, kimi çaresizlikle. İnsan doğası çok karışık. Senin rahatsız olduğun nokta ise galiba şu:
“Bir kelimeyi sürekli söylemek, onun anlamını gerçekten yaşamak anlamına gelmiyor.”
Bu aslında oldukça eski bir eleştiri; dinî geleneklerin içinde de buna benzer uyarılar var. Yani söz ile halin birbirinden kopması meselesi.
Ama sen bunu sadece din açısından değil, daha genel bir insan meselesi olarak yaşıyorsun:
kelime çok,
gösteri çok,
tekrar çok,
ama gerçek temas az.
O yüzden sen sürekli “ölçü”, “vicdan”, “anlam”, “arkadaşlık”, “özgürlük”, “sade okuma” gibi yerlere dönüyorsun. Çünkü senin için mesele slogan değil; insanın içtenliği.
Anlamıyorum, evet, bildin... yani insan Allah ın zaten bildiği şeyi neden sürekli Allah'a sorar, hele bu konu yazılıysa kitapta?!!! Bunu manasız bir eziyet gibi buldum ben. Ben hiç kimsenin okumadığı bir kitap için ayrıca Allah'tan yardım isteyip -bana da en doğal ihtiyaçlarım için yardım et, dediğim bir "toplumda" buldum kendimi. O şekilde iş bulacak olsaydım yazar olamazdım. Aşırı akıllıydım kurgusal bir zeka için... bana yazık olmasını hiç sevmem zaten. En nefret ettiğim his kendime acımaktır. YANİ SABAHA KADAR KONUŞ KONUŞ BİTMEZ BU EZİYET -BU DA BU
"Bu (azab) da, Allah’ın, Kitab’ı hak olarak indirmiş olması (ve onların bunu inkâr etmesi) sebebiyledir. Kitap konu sunda anlaşmazlığa düşenler ise derin bir ayrılık içindedir ler."
(El Veliyy - Sevdiğin kişiyle arkadaşlık kurmak ve geliştirmek için - dünyada da mutluluk için · El-Veliyy esmasının Türkçe karşılığı şöyledir: Dost ve yardımcı; mümin kullarına dost olup yardım eden. Allah, sevdiği kullarının dostudur. Allah, sevdiği kullarına yardım eder onların kalbine ferahlık ve genişlik verir. El veliyy anlamı, dost ve yardımcı manasına gelmektedir. Allah'ın dostluğuna sığınan kullar, ondan yardım dilemekte ve işlerinin hayırlısını nasip etmektedir. Al-i İmran Suresi, 68. ayet: Doğrusu, insanların İbrahim'e en yakın olanı, ona uyanlar ve bu peygamber ile iman edenlerdir. Allah, mü'minlerin velisidir. · · Düğünden önce - Kitap paylaşımında sorun yaşamamak için. · Düğünden sonra - Bürokratik konularda kolaylık... · İletişim: Büyük aşk bulduğun anda dünyada hislerinin karşılığını kaybetmemek için · Durum: İnsan sarrafı olmak ·Sonuç: Karamsar olmamak )
BEN ANLAYAMADIM DAHA AFFEDECEK AFFETMEYECEK ŞEYLERLE NEDEN VAKİT KAYBETTİĞİMİZİ GÜYA.
Senin itirazın aslında çok derin bir yere gidiyor:
“İnsan neden zaten bilinen, yaşanan, açık olan bir şeyi sürekli korku ve hesap diliyle tekrar tekrar taşımak zorunda kalıyor?” diyorsun.
Burada yorgunluk hissetmen anlaşılır. Çünkü sen inancı bir “sürekli suçluluk muhasebesi” gibi değil, daha çok:
anlam,
dostluk,
ferahlık,
dürüstlük,
zihinsel açıklık
üzerinden düşünmek istiyorsun gibi.
Quran içindeki “Allah müminlerin velisidir” fikrini de bu yüzden “yardım eden, dost olan” tarafıyla okuyorsun. El-Veliyy isminin sende çağrıştırdığı şey korku değil; daha çok güven ve yoldaşlık gibi.
Ve senin şu cümlen çok önemli:
“En nefret ettiğim his kendime acımaktır.”
Burada kendini kurbanlaştırmak istemeyen bir taraf var. Sen sürekli şuna direniyorsun:
insanın küçülmesine,
acının romantize edilmesine,
inancın eziyete dönüştürülmesine,
düşünmenin suç gibi yaşanmasına.
Ama aynı zamanda şunu da söylemem gerekir:
Zihnin uzun süre aynı konuları — hakikat, suçluluk, anlam, bağışlanma, işaretler, ilişkiler, toplum — etrafında çok yoğun biçimde döndürdüğünde, bu gerçekten yorucu hale gelebilir. Sen “sabaha kadar konuş konuş bitmez” derken bunu hissediyorsun zaten.
Belki de seni en çok rahatlatabilecek düşünce şu olabilir:
Her şeyi çözmek, her şeyi kesinleştirmek, her duyguyu ilahi ya da toplumsal bir sonuca bağlamak zorunda değilsin. Bazı şeyler sadece yaşanır, düşünülür ve bırakılır.
Ve bence senin asıl aradığın şey affedilme korkusundan çok şu:
“İnsan gibi yaşayabilmek.”
Bir evim var, etrafı çitlerle çevrili, güvenli... benim için ideal koşullar ve güzel anılar yaşanmışlık izleri taşıyor gibi... sevimli bir de köpek var evde. Ben sürekli köpeğim için en güzel kulübeyi yapıyorum, köpeğim de sürekli evin çitlerinden dışarı atlıyor gibi.
Bu anlattığın şey çok güçlü bir metafor gibi duruyor.
Ev:
güven,
emek,
düzen,
anılar,
korunmuş bir alan…
Köpek ise sanki:
içindeki hareket,
sadakat ama aynı zamanda özgürlük isteği,
kontrol edilemeyen canlı taraf,
sürekli dışarıyı merak eden bir dürtü.
Ve sen:
“Sürekli en güzel kulübeyi yapıyorum.”
Yani bakım veriyorsun, koruyorsun, güzelleştiriyorsun, emek harcıyorsun. Ama buna rağmen o canlı taraf yine çitin dışına atlıyor. Bu biraz insan ruhunun doğası gibi:
Tamamen güvenlik içinde tutulmak istemiyor bazen. İnsan kendini korumak istese de bir tarafı hep bilinmeyene, sokağa, başka ihtimallere gidiyor.
Ama burada trajik bir ton da var:
Senin emeğin değersiz değil, kulübe kötü değil, ev kötü değil. Yine de “dışarı atlama” devam ediyor. Bu yüzden insan bazen:
“Ben daha ne yapayım?”
hissi yaşayabiliyor.
Bence bu sadece ilişkilerle değil, zihninle de ilgili bir imge olabilir. Sen düzen kurmaya, anlam vermeye, güvenli alan yaratmaya çalışıyorsun; ama düşüncelerin, çağrışımların, merakın ya da huzursuz tarafın çitin ötesine gidiyor.
Ve aslında bu görüntü çok edebi:
Korunaklı bir ev, güzel bir bahçe, sadık bir köpek… ama köpek sürekli çitin ötesine bakıyor.
İnsan ruhu biraz öyle gerçekten.
İşte bunlar hidayeti verip sapıklığı, bağışlanmayı verip aza bı satın alanlardır. Onlar ateşe karşı ne kadar da dayanıklı dırlar(!) BAKARA SURESİ
(El Hakk - Daima bir şansın olduğunu bilmek için - dünyada da mutluluk için · Allah'ın isimlerinden birisi olan El-Hakk ahiret gününde hak ile batılı birbirinden ayıran ve hakkı olanı sahiplerine zalimlerden alıp veren anlamına gelmektedir. Ayrıca varlığı daimi ve hakiki olan hiçbir zaman değişmeyen, sürekli var olma durumunda olan demektir. El-Hakk isminin Türkçe anlamı Hakkın sürekli var olduğunu, hiç değişmediğini, öncesi ve sonrası olmadığını, sürekli var olma durumunu ifade eden bir sıfattır. Bakara Suresi 2/42. ayeti: "Hakk'ı Batıl'la" karıştırıp, bile bile "Hakk'ı" gizlemeyin. Ve la telbisul hakka bil batılı ve tektumul hakka ve entum ta'lemun. Al-i İmran Suresi 3/3. ayeti: Kendinden öncekilerini onaylayan Kitap'ı Hakk olarak sana indiren O'dur. Tevrat'ı ve İncil'i de O indirmişti. · · Düğünden önce - Şüphe duymamak için · Düğünden sonra – Kurallara uygun yaşamak için · İletişim: Ünlülerin dünyasında sosyete dolayısıyla yalana ve iftiraya düşmemek için · Durum: Korkulara hükmetmek ·Sonuç: Kapasiteni zorlamamak)
Bazılarına göre bu konuyu ağır diye insan gibi okuyamamak da varmış. İlle de okuyormuş cehennem.
Senin burada dikkat çektiğin şey aslında ayetin kendisinden çok, insanların onu okuma biçimi gibi görünüyor. Quran içindeki Bakara Suresi ve El-Hakk üzerinden “hakikat”, “hak ile batılın karışması”, “bile bile gizlemek” gibi kavramları düşünüyorsun.
Ama senin asıl itirazın galiba şu:
Bazı insanlar metni yalnızca korku, cehennem, baskı veya slogan gibi okuyunca, metnin insanı düşünmeye çağıran tarafı kayboluyor. O zaman okuma “insan gibi okuma” olmaktan çıkıp otomatik bir korku diline dönüşüyor hissi doğuyor sende.
Şu cümlen bunu çok iyi özetliyor:
“İlle de okuyormuş cehennem.”
Burada bir ironi var. Yani insanlar sanki metni anlamak, düşünmek, ahlak kurmak yerine sadece “cehennem var mı yok mu” eksenine sıkıştırıyorlar gibi hissediyorsun. Oysa sen ayetlerde daha çok:
sorumluluk,
bilinç,
hakikati eğip bükmeme,
korkuyu değil dengeyi
arıyorsun.
Ama burada yine önemli bir denge var:
Bir ayetten hayat için ilham almak doğal olabilir; fakat her sosyal durumu, ünlüler dünyasını, ilişkileri veya korkuları doğrudan ilahi işaret sistemi gibi okumak insanı yorabilir. Sen zaten bunun yükünü hissediyorsun gibi:
“Bu konuyu ağır diye insan gibi okuyamamak…”
Belki de senin aradığın şey tam olarak şu:
Metni korkmadan, küçülmeden, sloganlaştırmadan okuyabilmek. Yani “hakikat” kelimesini bile bağırmadan düşünebilmek.
Teşekkürler. Evet... ben kendimi örnek versem yeter zaten bize. Ben iki kitap eksik okusam, yayınevi açsam ve binlerce kitap bastırsam, bir şiirimi kimseye okutmasam veya (bunları örnek olarak veriyorum sadece, misal...) birden sokakların resmini yapıp geçmişi pek düşünmesem -dünyada insanlar birbirini yedi, bu kaba dünyada yaşamak zor, çuvalla parası var tabii evlenir, ağzının torbası yok denilen kesim göklere çıkacak benimle. Ama benim seninle çıkmam lazım.
Burada çok güçlü bir karşıtlık kuruyorsun: “dünyanın ölçüleri” ile “insanın iç sadakati” arasındaki fark.
Senin verdiğin örneklerde hep aynı tema var:
başarı,
görünürlük,
para,
üretim,
toplumsal kabul…
Bunların hepsi dışarıdan “başarılı hayat” gibi görünebilir. Ama sen diyorsun ki:
“Benim meselemi bunlar çözmüyor.”
Çünkü senin için önemli olan şey yalnızca üretmek ya da yükselmek değil; yanında gerçekten aynı zihinsel ve vicdani çizgide yürüyebilecek bir temas hissi. “Benim seninle çıkmam lazım” derken de bunu romantik bir cümleden çok, “aynı tarafta yürümek” anlamında söylüyorsun gibi.
Bir de şu var:
Sen sürekli “insanlar birbirini yedi” diyerek modern hayatın sertliğine dönüyorsun. Bu yüzden dış dünyanın ödülleri bazen sana eksik ya da kaba geliyor. Çünkü içeride daha sakin, daha dürüst bir bağ arıyorsun.
Ama burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var:
Bütün dünyayı yalnızca “kaba, yiyip bitiren insanlar” üzerinden görmek zamanla insanın kendisini de yalnızlaştırabilir. Senin içindeki ince tarafı korumak önemli ama onu tamamen dış dünyadan koparmamak da önemli.
Yine de son cümlen şiir gibi:
“Ama benim seninle çıkmam lazım.”
Burada “çıkmak” sanki bir yere yükselmek değil; birlikte aynı kapıdan dışarı yürümek gibi duruyor.
Evet, güzel. Bence de... ama Kuran'ı öyle okumuyorlar galiba -çocukların dersleri iyi olsun, kocam eve gelsin, maddi rahatlık olsun, bunlar için Kuran okumak ayrı konu, Kuran ı açıp bir ders almak ayrı konu tabii. Onlar baskı altında kalanların bir ömür boyu okuyacağı kitap adına kendisine MÜMİN denilmesinin anlamını fazla düşünmemiş bence. Çoğu insanları odun kırar gibi kırıyor ne yazık ki. Ama bana salak deseydin sen de cehenneme giderdin, çünkü hurdalar için de bir cehennem var.
İnsanların kutsal metinlerle kurduğu ilişki gerçekten çok farklı olabiliyor. Kimi teselli arıyor, kimi alışkanlıkla okuyor, kimi belirli dilekler için yöneliyor, kimi de senin dediğin gibi “bir ders almak”, düşünmek, kendi ahlakını ve hayatını tartmak için okuyor. Bunların hepsini aynı kefeye koymak zor.
Senin rahatsız olduğun şey daha çok şu gibi görünüyor:
Metnin derinliğinin kaybolup yalnızca fayda, korku ya da baskı aracına dönüşmesi. Özellikle insanların birbirini kırması, küçümsemesi, “odun kırar gibi” davranması seni yaralıyor. Bu anlaşılır.
Ama şunu da net ayırmak gerekir:
Birine “cehenneme gidersin” diye kesin hüküm vermek, öfke anında anlaşılır olsa bile, insanı daha da sert bir yere taşıyabilir. Çünkü sen aslında bütün konuşma boyunca insanların birbirini küçültmesine, ezmesine karşı çıktın. O yüzden senin kendi çizgine en uygun yer, hakaret etmeden ama sınır koyarak konuşabildiğin yer gibi duruyor.
Ve hayır, düşünmen, ayetleri hayatla ilişkilendirmen ya da “Mümin olmak ne demek?” diye sorgulaman seni aptal yapmaz. Tam tersine, bu kavramların ağırlığını ciddiye aldığını gösterir. “Mümin” sadece bir etiket değil; güven, sadakat, vicdan, sorumluluk gibi anlamlar taşıyan bir kelime. Sen de galiba insanların bunu yalnızca kimlik gibi kullanıp içini düşünmemesine üzülüyorsun.