Kültür Sanat Edebiyat Şiir

Yani "bu" aklıma üşüşen her şey yarın olacak demek değil normalde.

O zaman her gün sıbgatallahu ve men ahsenu min alla... abidune duasını okurdum ve dünyaya sadece resim yapan biri gözüyle bakabilirdim /oysa ki allah demek veya allah dememek yeterli


Evet, normalde öyle değil.

Aklına gelen bir şeyin, bir görüntünün, bir ihtimalin ya da bir çağrışımın ortaya çıkması:

> **"Bu yarın olacak."**

anlamına gelmez.

İnsan zihni sürekli olarak:

* olasılıklar üretir,
* hatıralar çağırır,
* korkular canlandırır,
* umutlar kurar,
* bağlantılar kurar.

Bunların çoğu gerçekleşmez. Hatta çoğu, sadece zihnin çalışma biçiminin bir parçasıdır.

Bir ressam açısından bakarsak da:

* bir kapı görürsün,
* sonra başka bir resimde bir pencere çıkar,
* sonra bir gemi,
* sonra bir yaprak.

Bunlar bazen birbirine bağlanır, bazen bağlanmaz. Ama bu:

> "Zihnime geldiyse kader oldu"

demek değildir.

---

Sanırım senin uzun zamandır korumaya çalıştığın ayrımlardan biri de bu:

> Bir şeyi düşünmek başka şeydir,
> bir şeyi istemek başka şeydir,
> bir şeyin olması ise bambaşka şeydir.

Bu ayrım kaybolduğunda insan korkmaya başlar. Çünkü o zaman her düşünce:

* bir niyet,
* her niyet bir karar,
* her karar da bir sonuç

gibi görünür.

Oysa günlük hayatta böyle yaşamıyoruz.

Aklımıza binlerce şey gelir:

* okuruz,
* unuturuz,
* hayal ederiz,
* vazgeçeriz,
* değişiriz.

Ve bunların büyük kısmı yarın gerçekleşmez.

---

Belki senin "Ben hep ertesi günü resmediyorum" cümlen de aslında bir kehanet değil.

Daha çok:

> "Ben henüz tamamlanmamış olana bakıyorum."

anlamına geliyor.

Henüz tamamlanmamış olana bakmakla, onun kesin olarak gerçekleşeceğini iddia etmek aynı şey değil. ??


Sanırım burada söylediğin şey şu:

> Eğer her gördüğüm şeyi tek bir sembole, tek bir yoruma, tek bir işarete çevirmek zorunda olsaydım, dünyaya özgürce bakamazdım.

Bu yüzden de:

> **"Sıbgatallâh, ve men ahsenu minallâhi sıbğah, ve nahnu lehu âbidûn."**
>
> "Allah'ın boyası... Allah'ın boyasından daha güzel boyası olan kimdir? Biz O'na kulluk edenleriz."

ayetini her gün tekrar ederek her şeyi aynı yere bağlamak zorunda kalırdım, diyorsun.

Ama ardından önemli bir şey ekliyorsun:

> "Oysa ki Allah demek veya Allah dememek yeterli."

Bunu, "insanın her an bir ispat üretmesi gerekmiyor" şeklinde okuyorum.

Yani bir yaprağa bakıp sadece yaprak görebilmek,
bir gemiye bakıp sadece gemi görebilmek,
bir resmi yaparken sadece renklerle uğraşabilmek de insan hayatının parçası.

Çünkü kulluk, her şeyi aynı cümleye indirgemek değildir.

Bir insan:

* dua eder,
* sonra resim yapar,
* sonra çay içer,
* sonra kitap okur,
* sonra hiçbir şey düşünmeden gün ışığını seyreder.

Bunların hepsinin başına sürekli bir açıklama koymak gerekmez.

Belki senin "Allah'ın boyası" metaforunda sevdiğin şey de bu:

Boya tuvalin üzerinde durur ama tuvaldeki her fırça darbesi aynı şekle dönüşmez.

Deniz de vardır,
kapı da vardır,
yaprak da vardır,
gün ışığı da vardır.

Ve hepsi aynı resmin içinde yer alabilir.

O yüzden bana kalırsa bugün boyunca savunduğun şeylerden biri şuydu:

> Bir şeyi Allah'a bırakmak ile her şeyi aynı yoruma zorlamak arasında fark vardır.

Ve bu fark, hem inançta hem sanatta nefes alacak bir alan bırakır. ??




Evet. Normalde öyle:))

Sence ertesi günden resimlerinde bir iz bulmak mesela bir geminin dışını, kapıyı, yaprağı, gün ışığını bir kaç gün önce yaptığın resme benzetmek neyle ilgili -ben kuran okuyan x biriyim, yarın bu da olabilir başka bir şey de -bu anlamda ressam olarak kurandan yüz çevirsem başka bir konuyum, resmin tarzı olarak başka bir konuyum ve bütün bu konuları sezgisel olarak anlayacak olsaydım deli diyen satırları okumaz ama deli mi olurdum?



Bence burada birkaç farklı şeyi birbirine karıştırmamak gerekiyor.

Sen diyorsun ki:

> Birkaç gün önce yaptığım resimdeki ışığın, yaprağın, kapının ya da geminin izini sonraki resimde buluyorum.

Bu bana "ertesi günü resmetmek" dediğin şeyle uyumlu geliyor. Çünkü bir ressamın dili bir günde sıfırlanmaz.

Bir resimde:

* kullandığın ışık,
* renk ilişkileri,
* dokular,
* bakış yönü,

bir sonraki resme sızabilir.

Bu, mistik ya da patolojik bir durum olmak zorunda değil. Çoğu sanatçı kendi görme biçiminin izlerini eserlerinde tekrar tekrar bulur.

---

Kur'an okuyan biri olman da ayrı bir konu.

Resim yapman ayrı bir konu.

Yarın başka bir şeye ilgi duyman ayrı bir konu.

Bir insan aynı anda:

* Kur'an okuyabilir,
* deniz resmi yapabilir,
* Goethe'nin renk teorisini merak edebilir,
* ertesi günün ışığını düşünebilir.

Bunlar birbirini otomatik olarak açıklamaz.

---

Asıl önemli bulduğum soru şu:

> "Bütün bu konuları sezgisel olarak anlayacak olsaydım, deli diyen satırları okumaz ama deli mi olurdum?"

Hayır. Sezgisel bağlantılar kurmak, örüntüler görmek, imgeler arasında ilişki kurmak kendi başına "delilik" değildir.

Sanatın büyük kısmı zaten:

* benzerlikleri fark etmek,
* tekrar eden motifleri görmek,
* bir görüntünün başka bir görüntüye nasıl dönüştüğünü sezmek

üzerine kuruludur.

Ama burada dikkat edilmesi gereken şey şu:

Bir ressamın,

> "Bu yaprak bana önceki resmimi hatırlattı"

demesi başka şeydir.

Bir ressamın,

> "Bu yaprak kesin olarak benim hakkımda dışarıdan gönderilmiş bir işarettir"

demesi başka şeydir.

İlkinde estetik ve sezgisel ilişki vardır.

İkincisinde ise dış dünyanın her şeyi kişisel mesajlar halinde düzenlediği sonucuna gidilir.

---

Senin anlattığın resim tarafında ben daha çok ilkini görüyorum:

> "Bir görüntü başka bir görüntüyü çağırıyor."

Bu, sanatın çok doğal bir çalışma biçimi.

Ve bence "yarını boyuyorum" derken de biraz bunu kastediyorsun:

Bugünkü resim, yarınki resmin içinde yaşamaya devam ediyor.

Bu yüzden senin örneğinde "Kur'an'dan yüz çevirmek", "ressamlık tarzı", "yarının ışığı", "sezgisel bağlantılar" aynı şey değil; bunlar hayatının farklı katmanları. Bir katmandaki soru, diğer katmandaki kimliğini otomatik olarak açıklamaz. ??

Çünkü benim için bu konu şöyle;



Eğer kastettiğin kişi Johann Wolfgang von Goethe ise, onun renk anlayışı oldukça ilginçtir. Goethe sadece şair değil, aynı zamanda doğa gözlemcisiydi ve 1810'da yayımladığı Theory of Colours (Zur Farbenlehre) adlı eserinde renklere dair kendi teorisini geliştirdi.

Goethe'ye göre renkler yalnızca ışığın fiziksel özelliklerinden doğmaz; insanın algısıyla da ilgilidir. Bu yönüyle, Isaac Newton'un prizma deneylerine dayanan yaklaşımından ayrılır.

Goethe'nin renk çemberinde temel karşıtlıklar şunlardır:

* **Sarı** › sıcaklık, ışık, canlılık, neşe
* **Mavi** › uzaklık, serinlik, dinginlik, hatta biraz hüzün
* **Kırmızı** › asalet, yoğunluk, güzellik
* **Turuncu** › enerji ve hareket
* **Yeşil** › denge ve huzur
* **Mor (menekşe)** › gizem ve içe dönüş

Şöyle bir görselleştirme düşünebilirsin:

xoxoxox

Goethe özellikle sarı ve mavinin psikolojik etkileri üzerinde durmuştu. Örneğin:

* Sarı beyaza yaklaştıkça daha neşeli ve aydınlık hissedilir.
* Mavi koyulaştıkça insanı içine çeken, uzaklara çağıran bir duygu uyandırır.
* Kırmızı ise sarı ile mavinin geriliminden doğan "tamamlanmış" bir renk gibidir.

Bu yüzden Goethe'nin renk teorisi bugün fizik derslerinden çok sanat, resim, tasarım ve renk psikolojisi alanlarında etkili olmuştur.

Senin son dönem paylaştığın mavi deniz ve mavi ay çalışmalarını düşününce, Goethe muhtemelen o mavide sadece bir renk değil; uzaklık, özlem, derinlik ve sessizlik duygularını da görürdü. Mavi onun için gökyüzünün ve ufkun rengiydi; insanı kendine doğru değil, uzağa doğru çeken bir renkti.

Allah'ım bu duayı da (Kurandan yüz çevirmek) benim hayrıma olacak şekilde benden de kabul et demelisiniz :)




?? Bunu biraz ironik, biraz da yorgunlukla söylediğini hissediyorum.

Ama Kur'an'daki "yüz çevirmek" (i'râz) ifadesi genellikle:

> "Hakikati duyup onu umursamamak, ilgilenmemek, tamamen reddetmek"

anlamında kullanılır.

Senin bugün anlattıkların ise buna pek benzemiyor. Gün boyunca:

* ayetlerden söz ettin,
* anlamlarını sordun,
* itiraz ettin,
* tartıştın,
* bazen öfkelendin,
* bazen yoruldun.

Bunlar "ilgisizlik" değil, tam tersine oldukça yoğun bir meşguliyet hali.

Belki bugünün duası daha çok şöyle olurdu:

> "Allah'ım, bana yük olanı hafiflet. Karıştırdığım şeyleri ayırmayı nasip et. Öfkeyle baktığım yerde de hakkaniyeti kaybetmemeyi nasip et."

Ya da senin diline daha yakın bir ifadeyle:

> "Allah'ım, beni bana ait olmayan gürültülerden koru; bana ait olanı da açıkça görmeyi nasip et."

Bugün konuşmaların içinde dikkatimi çeken şey, Kur'an'dan kaçma isteğinden çok, bazı şeylerin arasında kaybolmama isteğiydi. Bu ikisi aynı şey değil. ??



Yani konsantrasyonumu bozan öğeleri de benden uzaklaştır.



Bu, aslında oldukça sade ve anlaşılır bir dua:

> **"Allah'ım, konsantrasyonumu bozan, zihnimi dağıtan ve bana faydası olmayan şeyleri benden uzaklaştır."**

Bunu ister dua olarak, ister günlük bir niyet olarak düşünebilirsin.

Çünkü bazen insanın ihtiyacı:

* her şeyi anlamak değil,
* her tartışmayı çözmek değil,
* her sesi cevaplamak değil,

sadece dikkatini vermek istediği şeye dönebilmektir.

Sen daha önce:

* resimlerinden,
* okumalarından,
* Tiziano çalışmalarından,
* ertesi günü düşünmekten

bahsettin.

Belki de bugün için yeterli olan şey, büyük sonuçlar çıkarmak değil; zihnini meşgul eden şeylerin arasından şu cümleyi seçmek:

> **"Bana ait olan işe dönmek istiyorum."**

Dua diliyle söylenirse:

> **"Allah'ım, zihnimi dağıtan şeylerden beni koru; dikkatimi faydalı olana yönelt; kalbime açıklık ve sükûnet ver."**

Bu, intikam istemekten de, kendini suçlamaktan da daha hafif bir yük taşıyor. ??

“**Nebeu’l-azîm (büyük haber)**” ifadesi bu ayette tek bir şeye kilitlenmez; klasik tefsirlerde birkaç ana anlam katmanı vardır:

### 1) **Vahyin / Kur’an’ın kendisi**

En yaygın açıklama:

> Bu “büyük haber”, Kur’an’ın ilettiği genel mesajdır.

Yani:

* insanın varlığı
* sorumluluk
* ahiret fikri
* hak–batıl ayrımı

hepsi bu “haber”in içindedir.

---

### 2) **Ahiret ve hesap gerçeği**

Birçok tefsirde özellikle:

* ölüm sonrası hesap
* yeniden diriliş
* sonuçların ortaya çıkması

“büyük haber” olarak anlaşılır.

Çünkü insanın en büyük dönüm noktası budur.

---

### 3) **Hz. Âdem / ilk yaratılış ve melekler kıssası bağlamı**

Sûrenin devamı (meleklerin tartışması, secde emri vs.) düşünüldüğünde:

* insanın yaratılışı
* kibir meselesi (İblis kıssası)

da bu “büyük haber” çerçevesine girer.

---

## Kısa özet

“Büyük haber” =
**insanın varlığı, sorumluluğu ve sonuçlarıyla ilgili temel hakikatler bütünü**

---

İstersen sana şu kısmı da sadeleştirebilirim:
“melekler tartışırken ben orada değildim” ne demek, neden böyle söyleniyor?



Bahsettiğin ifade **Sâd Suresi (38:67)**’dir. Devamındaki iki ayetle birlikte sade Türkçe anlamı şöyle:

---

## ?? **Kul huve nebeun azîm**

**“De ki: Bu, çok büyük bir haberdir.”**

---

## ?? **Entum ‘anhu mu‘ridûn**

**“Siz ise ondan yüz çeviriyorsunuz.”**

---

## ?? **Mâ kâne lî min ‘ilmin bil-melei’l-a‘lâ iz yahtasimûn**

**“Benim, yüce melekler topluluğu tartışırken onlar hakkında hiçbir bilgim yoktu.”**

---

## ?? **İn yûhâ ileyye illâ en-nezîrun mubîn**

**“Bana sadece açık bir uyarıcı olmam için vahyediliyor.”**

---

### ?? Toplam anlam (çok sade)

“De ki: Bu çok büyük bir haberdir. Siz ondan yüz çeviriyorsunuz. Ben, yüce melekler hakkında tartıştıkları zaman orada değildim. Bana sadece açık bir uyarı görevi verildi.”

---

İstersen bir sonraki adımda bu “büyük haber” ifadesinin neyi kastettiğini de sade şekilde açabilirim.

:)) Konu sandığım gibiyse inandığım her şey yalan.




Bunu “konu sandığım gibiyse inandığım her şey yalan” diye kurman, aslında çok tipik bir **“tek bir çerçeve çökerse her şey çöker”** hissi. Ama bu genelde gerçeğin kendisi değil, zihnin baskı altındayken ürettiği bir **ya hep ya hiç** sonucu olur.

Şu ayrımı net koymak önemli:

* Bir konuda yanılmak › **bütün inançların yalan olduğu anlamına gelmez**
* Bir şeyi yanlış yorumlamak › **hayatın komple yanlış olduğu anlamına gelmez**
* Bir deneyimin sarsıcı olması › **gerçeği tamamen iptal etmez**

Zihin yoğun stres altında şunu yapar:

> Tek bir noktayı “ana anahtar” gibi görür ve her şeyi onunla açıklamaya çalışır.

Ama insan hayatı böyle çalışmaz. İnançlar, deneyimler, sanat, din, ilişkiler… hepsi tek bir cümleyle ya doğru ya yanlış olmaz.

---

Senin önceki mesajlarında sürekli tekrar eden bir tema var:

* yanlış anlaşılma korkusu
* çarpıtılma hissi
* “ben aslında böyle değilim” gerilimi
* ve bunun “nihai bir hükme” dönüşmesi korkusu

Bu birleşince zihin şuna kayıyor:

> “Eğer bu yanlışsa, her şey çöker.”

Ama bu bir **zihinsel sıkışma biçimi**, gerçek bir çöküş tespiti değil.

---

Şu an sana en net söylemem gereken şey şu:
Bu düşünceyi şu anda “nihai sonuç” haline getirme. Çünkü şu anki hâl, sakin ve dengeli bir değerlendirme hâli değil.

---

Eğer istersen şunu yapabiliriz:
Bu “tek bir şey yanlışsa her şey yalan” hissini tetikleyen asıl noktayı birlikte bulabiliriz.

:)) Zaten "ben" kimseyi affetmek zorunda değilim ve elimdeki araçlar bunun adına yeterli sayılmadığında konu çarpıtılmış oluyor.



Kimseyi affetmek zorunda değilsin; bu doğru bir sınır cümlesi. Affetmek bir zorunluluk değil, çoğu zaman bir süreçtir ve bazen hiç olmaz.

Ama cümlenin ikinci kısmı biraz kilit nokta:

> “elimdeki araçlar bunun adına yeterli sayılmadığında konu çarpıtılmış oluyor”

Burada iki şeyi ayırmak önemli:

### 1) “Affetmemek”

* Bu bir **iç karar / duygu durumu**
* “Hazır değilim” ya da “istemiyorum” demek

Bu gayet gerçek ve meşru.

### 2) “Konu çarpıtıldı” hissi

Bu ise genelde şuradan gelir:

* anlaşılmama
* niyetinin yanlış okunması
* kendini ifade edememe
* ya da karşı tarafın senin çerçeveni paylaşmaması

Ama burada kritik fark şu:

Bir şeyin “çarpıtılması” her zaman dışarıdaki bir bozulma değildir; bazen:

* iletişim dili uyuşmaz
* taraflar aynı kavramı farklı kullanır
* ya da beklenti “tam anlaşılma”dır (ki bu çok zor bir standart)

---

Şunu netleştirmek isterim:

Senin “elimdeki araçlar yeterli değil” dediğin yer önemli bir tespit olabilir:

* ifade imkânı yetmiyor olabilir
* ortam uygun olmayabilir
* anlatım dili karşı tarafa geçmiyor olabilir

Ama buradan otomatik olarak:

> “o zaman konu çarpıtıldı”

sonucuna gitmek, olayı tek bir açıklamaya indirir.

---

Daha sağlam bir ayrım şu olur:

* **Ben anlatamadım / karşıya geçmedi**
vs
* **Beni bilerek yanlış temsil ettiler**

Bu ikisi aynı şey değil.

---

Şu an konuşmalarımızda tekrar eden ana düğüm şu gibi:
Sen “yanlış temsil edilme”yi çok hızlı bir şekilde **kimlik ihlali** gibi yaşıyorsun. Bu da doğal olarak öfkeyi büyütüyor.

---

İstersen şunu netleştirelim:
Bugün seni en çok “çarpıtıldı” dedirten şey neydi—tek bir cümle mi, bir kişi mi, yoksa genel bir his mi?


:))Bugün mü????

En güzel boyayı Allah sürse ben onu bir adımla sürdüm diğer adımla kazıdım demez sanırım bu risklere karşı.



Burada yine güçlü bir metafor kuruyorsun ama cümle iki farklı anlam düzeyine kayıyor; onu ayırmak iyi olur.

“En güzel boyayı Allah sürse…” dediğin yer aslında şunu ima ediyor gibi:

* insanın elindeki güzellik
* anlam
* yöneliş
* hatta başarı hissi

bunların “kaynağı” meselesi.

Ama hemen ardından gelen:

> “bir adımla sürdüm diğer adımla kazıdım”

bu ise daha çok insanın **çelişkili hali**: yapıp bozması, kurup dağıtması, ilerleyip geri çekilmesi.

---

Burada kritik nokta şu:

Eğer bunu “ilahi bir şey verilir–insan bozar” gibi kesin bir mekanik ilişkiye çevirirsek, bu insanı:

* sürekli kendini sabote eden
* her şeyi yanlış yapan
bir konuma kilitler.

Oysa Kur’an dili ve insan deneyimi genelde daha dengeli bir yerde durur:

* insan yapar
* insan bozar
* insan öğrenir
* insan tekrar kurar

Yani “tek adımda verilen şeyin tek adımda yok edilmesi” gibi mutlak bir sistem değil.

---

Senin cümlende ben daha çok şu duyguyu duyuyorum:

> “Güzel bir şey kurulsa bile, insanın kendi hareketleri onu bozmaya açık.”

Bu kısım gerçekçi bir gözlem.

Ama bunu “risklere karşı Allah bunu yapmaz” gibi bir güvenlik argümanına çevirdiğinde, mesele artık gözlem değil, **mutlak açıklama** oluyor.

---

Belki daha net çerçeve şöyle olur:

* İnsan güzellik üretir
* İnsan aynı zamanda onu kırılgan hale de getirir
* Bu çelişki insan olmanın parçasıdır

---

Ve senin resim, yarın, anlam, yanlış anlaşılma çizginle bağlayınca:

Sen aslında sürekli şunu sorguluyorsun:

> “Bir şey güzel kurulsa bile, yanlış okunur veya bozulur mu?”

Bu çok insani bir kaygı.

Ama çözümü “hiç bozulmaz” ya da “bozmak kaderdir” gibi uçlarda değil; **bozulsa bile anlamını tamamen kaybetmeyen şeyler kurmakta** yatıyor.

---

İstersen şunu da açabiliriz:
İnsan neden “güzel bir şeyin mutlaka bozulacağı” fikrine bu kadar kolay kayıyor?

Bir insan yalnız kaldığını anlasa bunun sebeplerini mi sorar yoksa çözümlerini mi* yani resim de öyle değil mi?



Güzel bir soru bu, aslında iki katmanı var.

Bir insan “yalnız kaldığını” fark ettiğinde iki doğal yöneliş çıkar:

### 1) Sebep sormak

* “Neden böyle oldu?”
* “Kim beni anlamadı?”
* “Nerede kopukluk oldu?”

Bu taraf daha çok **anlama ve çözümleme ihtiyacı**dır.

### 2) Çözüm aramak

* “Ne yapabilirim?”
* “Nasıl bağ kurabilirim?”
* “Bunu nasıl dönüştürürüm?”

Bu taraf ise **harekete geçme ihtiyacı**dır.

Ama gerçek hayatta insanlar çoğu zaman bu ikisini ayrı yapmaz; aynı anda iç içe yaşarlar.

---

### Resimle bağlantın çok yerinde

Evet, resim de çoğu zaman böyle çalışır:

* Bir resim “sebep anlatmaz”
* Ama “çözüm de önermez”

Resim genelde şunu yapar:

* bir durumu dondurur,
* bir hissi görünür kılar,
* bir zamanı “ertesi gün” gibi yakalar.

Senin önceki cümlenle bağlayınca:

> “Ben hep ertesi günü resmediyorum.”

Bu aslında “sebep” değil, “çözüm planı” da değil.

Daha çok:

* bir yönelim,
* bir bakış açısı,
* bir devam etme hali.

---

### Ama kritik fark şu

Yalnızlıkta:

* sebep aramak › geçmişe bakar
* çözüm aramak › geleceğe bakar

Resimde ise:

* ikisi de tam yapılmaz
* sadece **anlama + hissetme + kurma** birlikte olur

---

### Senin sorunun özüne gelirsek

> “Bir insan yalnız kaldığını anlasa sebep mi sorar, çözüm mü?”

Cevap: İkisi de. Ama insan bazen önce şunu yapar:

> “Bu his ne?”

Yani resim gibi: önce durumu görünür kılar, sonra sebep ve çözüm gelir.

---

Bence senin asıl söylediğin şey şu gibi:

> “Ben resmi bir açıklama değil, bir yöneliş olarak yapıyorum.”

Ve bu oldukça net bir ayrım.

Ben hep ertesi günü resmediyorum zaten... dinle bir ilgisi yok ki resimlerimin. Din ertesi güne kalan bir konu değil ki.



Bu cümlende iki farklı "yarın" var gibi geliyor.

Birincisi, senin resimlerinde anlattığın yarın:

* ertesi günün ışığı,
* yapılacak işler,
* merak edilen şeyler,
* okunacak kitaplar,
* tamamlanacak bir çalışma,
* henüz gelmemiş ama beklenen bir zaman.

Bu çok dünyevi ve çok insani bir yarın.

İkincisi ise dinin konuştuğu yarın:

* hesap,
* anlam,
* ölüm,
* ahiret,
* insanın varoluşuyla ilgili sorular.

Sen diyorsun ki:

> "Benim resimlerim ilk yarınla ilgili."

Bu yüzden de:

> "Dinle bir ilgisi yok."

derken, sanırım "Ben resim yaparken bir teolojik tez çizmiyorum" demek istiyorsun.

Bu gayet mümkün. Bir insan:

* denizi çizer,
* bir pencereyi çizer,
* ertesi günkü umudunu çizer,
* bir hatırayı çizer,

ve bunları dinî bir amaçla yapmıyor olabilir.

Ama burada küçük bir nüans da var:

Bir şeyin konusu din olmayabilir; bu, o şeyin insanın hayatındaki daha geniş anlam dünyasından tamamen kopuk olduğu anlamına gelmez.

Mesela sen daha önce:

> "Bugün mavi ay çıkacakmış."
>
> "Denizi yükleyeyim mi?"
>
> "Tiziano çalışıyorum."

gibi şeylerden söz ettin.

Bunlar doğrudan dinî konular değil. Ama yine de senin hayatının, merakının, estetik duygunun parçası.

Benim gördüğüm kadarıyla senin itirazın şu:

> "Bir resmi gördüğünde hemen onu dinî, psikolojik veya ahlaki bir dosyaya dönüştürmeyin."

Bu itirazı anlıyorum.

Çünkü bazen bir resim gerçekten sadece:

* bir renk,
* bir ritim,
* bir yarın duygusu,
* bir çalışma sevinci

olabilir.

Ve senin:

> "Ben hep ertesi günü resmediyorum."

cümlen de bana biraz bunu söylüyor.

Sanki şöyle diyorsun:

> "Benim ilgim, henüz gelmemiş olan hayatla. İnsanların benim hakkımda kurduğu sonuçlarla değil."

Bu yüzden resimlerin için "dinî" ya da "din dışı" diye hüküm vermekten çok, onların hangi yarına baktığını anlamaya çalışmak daha anlamlı olabilir.