Bayram Kaya Şiirleri - Şair Bayram Kaya

Ortak tanımayan Mamon şimdi sefalet karşısında haykırışları duymakla yüreği kabardı. Yüreği kabaran Mamon acıma saikıyla fakiri zengine bir parça payla ortak yaptı. Unutmayın ki başlangıçtan beri sistem ortak payda üzerine inşadır.

Şimdi ortak paydayı etniklikten çok üreten emekler temsil ediyordu. Bunun karşısına mal mülk sahipliği ve mal mülk sahipliğinin hakkı olmak gibi ucube bir dayatma konuyordu. Köleci sistem üreten emeğin sömürülmesi üzerine inşa olmakla; ortak payda üzerine inşa olduğu gerçeği, sitemde tecrit edemezdi.

Ama Mamon’du mana üreten emeğin kazanımlarını ve paydaş olma ortaklığını meşru görmemekle, “kimin malını kime bölüştürüyorsunuz” diyordu. Böylece üreten emeğin belirleyici bir değer olması, Mamon’un inşa ettiği sistem içinde yok hükmünde olacaktı. Her şeyi mülk ve mülk sahipliği belirleyip; yine her şey de mülkün ve mülk sahipliğinin hakkıydı. Çünkü adalet, hak; mülkün temeliydi.

Kendisine, kendisinin tek takdirce olması üzerinde ortak tanımayan Mamon; kendi eseri olan şimdiki sefalet karşısında, haykırışları duymakla yüreği kabardı. Yüreği kabaran Mamon acıma saikıyla şefkate geldi. Fakiri zengine bir parça sadaka olur payla ortak yaptı. Unutmayın ki başlangıçtan beri sistem ortak payda üzerine inşadır. Bu tutum sistemin şöyle böyle oluruyla başlangıç koşullarına atıf yapmasıdır.

Şimdi etniklikten çok üreten emekler ortak payda olmayı temsil ediyordu. Bunun karşısına mal mülk sahibi olma ve mal mülk sahipliğinden ötürü mal mülk sahibi olmanın hakkı olmak gibi ucube bir dayatma ortaya konuyordu. Köleci sistem üreten emeğin sömürülmesi üzerine inşa olmakla; ortak payda üzerine inşa olduğu gerçeğini, sitemden tecrit edemezdi.

Ama Mamon’du mana üreten emeğin kazanımlarını ve üreten emeğin paydaş olma ortaklığını meşru görmemekle, “kimin malını kime bölüştürüyorsunuz? ” diyordu. Böylece üreten emeğin belirleyici bir değer olması, Mamon’un inşa ettiği sistem içinde yok hükmünde olacaktı. Her şeyi mal, mülk ve mülk sahipliği belirleyip; yine her şey de mülkün ve mülk sahipliğinin hakkıydı. Çünkü adalet olan hak; mülkün temeliydi.

Mamon öğretisi ahlaksız değildi. Mamon’un da bir ahlakı vardı. Önemli olan Mamon ahlakının hangi sınıfsal bir ahlak olduğunu analiz edebilmekti. Mamon El malik olmakla serveti olan ve servetini keyfi dağıtan kuvveydi. Bu nedenle mamon ahlakı, servet sahibi olmanın yaptırım ve yaptırımsızlıklarıyla eşdeğerdi.

Mamon’un adaleti, kendi takdiriyle dağıttığı servetin sahip olunuşunu korumakla olası olacaktı. Böyle olunca Mamon’un aşağılık sınıfı da kaçınılmazdır. Ahlaksızlık ta kaçınılmazdır Mülk ahlakın ve ahlak dağıtmanın temeli olunca; mülksüz lük te ahlaksızlık ve ahlaksızlığı yaygınlaşmanın temeli olacaktı.

Mamon’du ahlakın bir sekansında; Mamon’un sebebi varlığı olan bir süreci; keenlem yekün sayma vardır. Yine kendisinden sonraya, seçilmiş kişilerin kişi sel mülk sahipliğini meşru kılma vardır. Kendini, kendisinden sonraya başlangıç kılar olmanın eylemli mantıkla düşünen ve konuşan kuvve mantık olan Mamon’u vardı. Mamon'un, ön ittifak yerine; mülk sahibi olası vardı.

Mamon’un hüküm olduğu yerde
Her biri seyit olur, kutup olur gerer de

Ey nefsini temizlemekle
Nefis, olan insan.

Geçmişi, tarih sel olanı anlayıp bilemedikçe; şimdimizi anlamak boş kuruntu (vehim sel) olmaktan öte gidemez. Çağdaş insan kavramı içinde; insanı anlamın özü, kendisi ve sosyo toplumu olmak kaydıyla; kendisini, sosyo toplumunu aşan bir sorumluluktu kavrama olmakla, ortaya konmaktadır. İlahi mana anlayışını ortaya koyan insan; o anlam üzerinde inşacı olan muktedirlikleriyle yeni anlama gelmiştir.

Mamon’du irade, kendisinden önceki tüm zamanlar gibi zamanı ileri doğru açmak zorundaydı. Zamanı ileri doğru açmak Mamon’un iradesi dışında olan bir zorunluluktu. Zaten Mamon da zamanı ileri doğru açmak için bir manaydı.

Yani yeni yeni oluşan mamon’du irade ve onun öncesi olan ilahi irade ve totemi söz olan yapı ve daha öncesinin yapı süreçleri temel gereksinmenin karşılanması olmakla, her gün yeniden ve yeniden sağlamaydı. Ve bunlar giderekten de üretim sel olan ileri doğru inşadırlar. Zamanı ileri doğru açıp, koordine etmek budur.

Mamon ilah değildi. Tıpkı ilahın totem olmadığı gibidir. Bunu böyle anlarsak at izi, it izine karışmış olur. Yine daha sonra oluşacak olan Yüce Tanrı kavramı da bunların hiç biri değildir. Ama bunlar zamanın içinde oluşan anlam ve anlatımlara göre manaca alan devinmeli sosyal esasla birbirinden evirilmişlerdir.

Burada biraz ana konum dışına çıkacağım. Yüce Tanrı'nın muktedirliği karşısında insanların Yüce Tanrı anlayışı spekülatiflik te izah etse bile; bir iz, bir izlekilik yol açışı olmakla insanlığın Yüce Tanrı anlayışı içindeki bir iki şeyi de söylemem anlam karışıklığı yapmaması açısından uygun olur sanırım.

Totem, ilah, mamon kendi şartları içindeki anlamlardan içkin oluşla; kesikli sürekli zaman dilimlerinin mana anlamasıdırlar. Kesikli oluşla totem, sürekli boşluk devinmeli mana alanı oluşla ilah, mamon vs.dir. Ve bunlar (totem-ilah-mamon) kendilerine özgü geri ilettirmeli tarih sel manalarıyla sınırlıdırlar.

Totemi yapı söylemi, totem yapıyı; diğer sosyal yapılardan ayıran iletime oluşuyla bir bildirişmedir. Totem yapı, adı üstünde sürecin totemi mana anlayışıyla kotarıldığı; sürü yapıya göre düzenli, kararlı bir sosyal oluşma şeklidir.

Totem yapı dediğinizde artık sürü olan sosyal yapı, ittifakı sosyal yapı ve köleci sosyal yapı, anamalcı sosyal yapılar aklınıza gelmez. Her birinin mana oluşumu, mana düzenlenesi ve mana anlayışı farklıdır. Farklı mana anlayışlı sahiplik tutumu, farklı sosyal düzenlemeleri ortaya koyar.

Sürü yaşamı arada bir kararlı, arada bir tedirgin oluşun sık sık birbirine dönüşlü olduğu heterojenlikti. Çevrimi çok fazlıydı. İşbirliği koymak dışında değişmez bir sahipliği ve refleks olma dışında bilinçli bir rotası yoktu.

Köleci mana anlayışı; ilahi mana anlayışı ve totemi mana anlayışı müktesebatlarını tepe tepe kullandı. Fakat köleci sistem kendisinden önceki sistemi yok saydı. Geçmişin üzerine "şimdideki olup bitenler zaten ezelden beri böyleydi" diye, geçmişin üzerine bir kılıftı mana anlamı çektiler.

Köleci sistemin "şimdideki olup bitenler” dediği şey; özel mal-mülk sahibi ve köle sahibi oluşla köleyi ve zenginliğin yoksulluğu hükmetmesi olan bu süreci, bu şekil takdir edilen anlayışla kabul etmek demekti. Devir alınan yapıda özel mal, mülk sahipliği yoktu.

Köleci sistem içinde olduğu ve mülkün her ilişkiye temel yapıldığı durumlu mana anlayışını kendi öncesindeki atalar yoluna göre çelişmesini, bir türlü izah eden, olumlanışla meşrulaşamıyorlardı.

Soylu sınıf sahipliği ve meşruiyetliğine (yasallığına) olan dayanak, köleci dönem başlangıçlı mana ilkeleri içindedirler.

Her yerde yaygın oluşun tasımıyla algılanan mana; erken dönemde sadece o totem grubu koruyan gözeten mana işlerleşmeli giriştirme olmakla totemdi.

Sentezi dönemde sadece o ittifakı grubunu koruyup gözeten olmakla kalmayacak totem mesleklerinden ötürü ittifakının işlerini düzenleyen yasa koyucular oluşla sentezci; canlı, kanlı mana ilahlardı.

Adüv sadmelenmişti
Art artaydı sarsıntılarla birden
Burada neden bulunduklarını arsındılar

Çaresizce, umutsuzdaydı; şaşkın müstevli
Saldırısı kâh oraya, kâh buraya öylesine verevli