Bayram Kaya Şiirleri - Şair Bayram Kaya

Erken dönemden toplumsal ilişkilerin karmaşıklaşıp, sürecin köleci ittifakı ilişkilere doğru kaymasına dek (M.Ö 3200’lere doğru) geçen süre içinde bu üçlü kavramın her biri; düzey, düzlem ilişkileri içinde kendi neşvü nema oluşlarını buldular. Süreci birbirine aktaran aşamalar bu içlemlerde kodlandı.

Hiçbir inşa ürünü ortaya çıkmadan, o ürünü anlam ilişkileriyle tanımlamak, olanaksızdı. Ortaya çıkan anlam ilişkilerini de birbiri üzerine çökertmek o kadar yanlış, bilim dışı olmakla sürecin farkında olmamaktı.

Ne totem, ne de ilahlar; Tanrı değildiler. Üstelik her ikisinin de ne bir Tanrılık görevleri vardı. Totemin ve ilahın ne de grup ve ittifakı mana ilişkisi olmanın ötesinde bir seslenme ve düzenlemeydiler. Çünkü Tanrılık düzeyini açıklayan belirtmelerin hiç biriside ne totem dönemde, ne ilahi dönmede vardılar.

Totem ilke; davrandıran, yaptıran, mahiyetine işlerlik kazandıran; mahiyetine bir adresleme yapışla çeken, çekilen ilkedir. Bilinmeze karşı bilinir olandır. Toplayan birleyen, çevrimleyen ilkedir. Totem ilkenin oluşamadığı yerde dağılma saçılma vardır.

Totem ilke koruyan, gözeten ilkedir. Bir sizden ve bir sizin dışınızdan oluşla en az iki eğilimin girişme yapan kesikli sınırlı hali totem ilkeyi biçimler. Hem sizden kod hem siz olmayan kod içermeli semboller dili olan totem ilke birçok eğilimler kesişmesi ve düzenlenmesi belirleyiciliğidir. Giderek ortama bükülmesini veren bir şebeke ağ yoğunlaşması oluşla karmaşıklaşır.

Totem ilke, birbiriyle ilintili olan, karmaşık büyüklük olan ortaklayımlar kesim niceleyimlerini; sıralama, düzenleme belirmesiyle, birden bire ortama boca olan tevarüs etmeyi meydana koyma işini karmaşık eğim ve eğilimleri düzenlerdi şekilde yer ve sıraya koyar.

Burada yanlış olan, hala dünyayı kendi çevremizde dönüyor sanma cehaletimizdir. Şu halde bencillik eğilimlerimizle süreçlenen seçme ayıklamalı bir imbiklenmelerin öğrenilmesi ortaya çıkmıştı. Ortaya çıkan öğrenmelerin tekrar tekrar aynı tutumlarla üretilme, yansıtılması vardı.

Bilgi sürekliliği olan ve bu süreklilik içinde gözden geçirilen bir ikmal edilişti. Bilgi yaklaşık doğrulardı. İnsan acıktığında grubuyla, nasıl hareket edip avcılık yapacağını, günlük eylemleri içinde tekrarlanan eylem periyotlarıyla öğrenmişti. Bu bilgi işine yarıyordu.

Ve bu bilgi şimdilik ona yeter olan pekin bir bilgi oluşla kutsaldı. İnsanlar sadece av yaparak, doğada toplayarak karın doyurmayacağının bilgisini, kendisi üretim yapmaya başladığında anladı. Üretimle devrimsel bilgi dönüşümlerine uğradı. Bu gösteriyordu, bilgi yaklaşık bilgiydi.

Buz gibi terlemiştim
Şakağımda ince ince
Yüz hatlarım keskince

Ne yalan söyleyeyim
Korkuyordum abi

Bir oluşum içinde, öznel süreçlerin işleyişi vardı. Dar bir yönü ile öznel işleyiş fazla bilgi gerektirmeden “o şeyin öyle olmasını güdümleyen” kişi öznesi içinde ve kişi dışında totem algılardan da oluşuyordu.

Kişinin dışında olup bitenler kişiye göre değildi. Yani dıştakiler kişiye göre olup bitmiyordu. Kişiler de dışta olup bitenlerin hamurundan suyundan oluşmakla, kişi dıştakilerle birlikte benzer yasaların inşası olması nedeni ile dışta olup bitenler de kişiye göre olmaktan ayrı değillerdi.

Kişiye göre olanla kişiye göre olmayandan kaynaklı içsel bir çekme itme düzeni oluşacaktı. Bünyesel inşanın seçme ayıklama yapması demek seçilenin içte yalıtılmasıydı. Yine çekme itmenin inşası olan bedenin dışa yönelen ve dışta kaçınan bu seleksiyonları kişi eylemine dönüşmektedir

Bir sistemin çevresiyle merkez referans noktası arasında bilgi, haber ya da enformasyon akışı olmalıdır. Bir ittifak önce kült merkezinin bitişik çevresi olmakla bu işi çözmüşler. Ne var ki mesafe uzayıp kült merkezi çevresi genişledikçe bilgi akışı kesilmiş

Bu bariyeri iki o günler için şekilde aşarsınız. Ya günlük merkezden çevre yerleşkelere gidersiniz. Ya her bir çevre yerleşkesinden merkez doğru ve merkezden de her bir çevre yerleşkelerine doğru haberciler (ulaklar) çıkarırsınız.

Her gün bir yerleşke merkezine gitmek sistemin verimliliği ve gelişmesi açısından hantaldır. Yani bir yere ulaşsanız bile o esnada diğer birçok yerlere ulaşamaz olmanızdan ötürü aynı anda birçok yerle olan bilgi akışı kesilir.

Bir kere, konu etmeye çalıştığım "yaygın mana gücü"; ne totemdir. Ne ilahtır. Ne de köleci dönemin özel mülkiyetçi anlayışını kotaran Mamon'dur.

Sayılan bu tür mana kalıpları, sosyo toplumsa süreçlerle yaygın mana gücü içinde oluşturulmuştur. Bu oluşturma zamanın zeminin özelliklerine göre anlamca da parçalı kılınmış olmakla erken dönemden beri yaşamsal olan sürecin en karakteristik belirtmelerini yapan anlatımlardır. Mananın, insana göre olan anlatım yanı; yaygın mana gücü olan genelliğin içinde, sadece genelliğin minimum olan kısmıdır.

Totem, ilah, mamon kavramları; insanın temel düzlemli ana referanslarının giderilmesi üzerinde; kişi-kişi ve kişilerle, grupları arasında giriştirilen; insana özgü özel anlayış türüdürler. Yaygın mana gücü insan iradesinden ve insan bilincinden bağımsızdır. Evrendeki ve dolaysıyla çevredeki genelce olurla beliren durumları bizler fark etsek te, etmesek te bunlar yaygın mana gücü olur belirimlerdir.

Sömürülme oluşun görecesi içinde; var-yok kavramalı ilişkilerin görece bağıntısıyla oluşan bir sürecin kesikli ve sürekli olunduğu kendi durumları içinde; genele bağlı yansıması ile insanın eksildiği bir şeyi olmaz.

Evrenden sömürerek aldığınız şey, bir düzlem ilişkisi olmakla yine evrene verip, başka bir biçimde yine evrene kattığınız şeydir. Ne var ki özel bağıntı içinde sömürme ile insanda eksiltilen çok şey vardır.

Özel bağıntısı içinde eksiltmenizin özel bağıntıya bağlı oluşla yansıma stresleri içinde insanda eksik kıldığınız şeyden, geçmişe ve şimdisine dönük; sömürülmeyi karşılayacakla insana vereceğiniz hiç bir şey yoktur. Ama ardıllarına verebilirsiniz.

İlkler unutulmaz oluşla hafızalarda kalır. Bu kabil hafıza tutuşlar, bu türden yeni karşılaşmaların ön envanterleri olurlar. Yeni süreçli salınımılar da, bu ilk hafıza oluşlara göre kırpmalar yapılır.

Ön deneyimler bizim kişisel öğrenmelerimiz içinde olan kimi konularda başarmamıza kimi konularda da başarısız olmamıza denk düşerler. Bir duruma dek edinilen ön deneyimler, kişilerin yeni hafıza tutmaları içinde kişiye ön envanterli zemin olmanın kolay anlamalarına kaynak olurlar. Ön deneyimler farklı ortamlarda oluşlar karşısında az çok bir kılavuz oluşturlar.

İlk hafıza tutuşlar, ilk öğrenme ve öğretme kalıplarını oluşmalarından ötürü; yeni bir süreç içinde yeni sürece yapacağı yansımalarından kaynaklı durumla yeni süreci biçimler. Yeni süreci bu kategorik duruma göre ölçme değerlendirme yaparlar. Sonraki karmaşan ittifakı oluşlar, ilk hafıza tutuşlu envanterlere göre fazla eksik ya da denklik oluşlarıyla öğrenilir ve öğretilirler (kırpma ve ulamaları yapılırlar) .

Bir grubun totem mesleği buğday yetiştiriciliğiyse, buğday yetiştiricisi ilah, buğday yetiştiricisi grup kişileri kadar olmakla, çok ilahtı. Her bir grup kişisi bu totem mesleğinden ötürü organize olmuşlardı. İşin her bir aşaması bir kişi işi olmakla, işin her bir aşaması ilah işi oluyordu.

Yani her bir totem aiti kişi, totem mesleğinin bir ucunda tutuyor olmakla, totem mesleğine ait o işin birçok aşamasını, grup kişileri kendi aralarında iş bölüşmesi olmakla paylaşan kişiydiler.

Koyun güden ilahın yanında koyun sağan ilah, ağıla bakan ilah, koyunu kırpma yapan ilah, yünü eğirip dokuyan ilah gibi kendi içlerinde işteş olmakla bir işi kimi kez tek tek gören bireylerdi. O halde bir ilah kendi totem mesleğini yapan kişileri kadar çok olmakla o totem mesleği işini biliyor, görüyordular.