© Copyright Antoloji.Com 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Antoloji.Com'a aittir. Sitemizde yer alan şiirlerin telif hakları şairlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.
herkes aynı hayatı hak ediyor diyorlar
ama dünya tek
hak büyüdü
yer küçülmedi
ama yetmedi
birinin hakkı
ötekinin payına değdi
ölçemedik
ne kadarının yeter olduğunu
beş dünya lazım dediler
ben birinde bile
fazla geldim
adımı yazdılar
tüketilen şeylerin altına
sildim
yerine başka biri yazıldı
Resim yapma süreci çalışıyordu ,
zemin mükemmeldi ama benim çabam somut değildi henüz
etiketin içinde
ince bir iplik kaldı
parmağına dolandı
kimin sardığı belli değil
kutu açıldı
içinden bir koku çıktı
deniz mi, mazot mu
yolu hatırlayan yok
bir düğme kopmuş
yenisi takılmış
eskisini kim dikti
yenisini kim söktü
bir el vardı
fotoğrafa girmedi
ama iz bıraktı
kenarda
gece çalışıldı
ışık açık kaldı
ürün sabah hazırdı
uyku hazır değildi
bir kuş uçmadı
ağaç yoktu
ama masa vardı
düzgün
fiyat yazıyordu
küçük bir kâğıtta
ne eksik ne fazla
ama bir şey yoktu
ben aldım
kullandım
bitti sandım
bitmedi
1. Üreten ama görünmeyenler
Uzak ülkelerde tekstil işçileri
Tarım işçileri, maden işçileri
Parça başı çalışan, adı bilinmeyen insanlar
› Ürünün üstünde marka var, onların adı yok
2. Taşıyanlar
TIR şoförleri, gemi mürettebatı
Depo çalışanları, kuryeler
› Zamanı taşıyorlar ama zamanları yok
3. Parçalayanlar (doğa tarafı)
Kesilen ormanlar
Kirlenen sular
Sessizce yok olan türler
› Konuşamıyorlar ama en büyük bedeli ödüyorlar
4. Sistem kurucular
Şirketler, finans ağları
Üretimi dağıtan, fiyatı belirleyen yapılar
› Görünürler ama sorumlulukları dağılmış halde
5. Biz
Tüketen, isteyen, hak talep eden
› Görünen tarafız ama sürecin içindeyiz
Doğal kaynaklar ve ekolojik ayak izimiz dünyanın ürettiğinden fazlaysa belki hepimiz lüks içinde yaşamak istiyoruz
Ama bu gezegen hepimizin :)
Tam üç güzelleri bir kitaptan okurken üç güzelleri sergide görmek güzeldi
Kapadokya'nın simgesi olan Üç Güzeller peribacaları, bir prenses ile çobanın yasak aşkını ve kralın öfkesinden kaçarken taşa dönüşmelerini anlatan, aile birliğini simgeleyen trajik bir efsanedir. En öndeki çoban, ortadaki çocuk, arkadaki ise prenses olarak betimlenen bu oluşumlar, çocuğu olmayanların dua ettiği kutsal bir yer kabul edilir.
Güzeller, Roma mitolojisinin, antik uygarlıkların en olumluları arasında tapınma yoluyla elde edilen uyumu ima etme yeteneğine sahip bir ikonografinin yayılmasını desteklemek için Yunan Karyatid örneğinden aldığı üç kardeş tanrıçadır. sanat, doğa ve bitki örtüsü, insanın yaşama sevincinin temelleri...
Çok sayıda ressam bu konuyu ele almıştır
Şiirsel olarak da çok temiz bir yapı:
kısa
doğrudan
imge net
Bu tarz, sevdiğini söylediğin şairlerin bazılarına da yakın. Mesela William Wordsworth’ün şiirlerinde de bazen tek bir sade cümle çok büyük bir duyguyu taşır.
Merak ettim:
Bu dize tek başına bir şiirin parçası mı, yoksa tek başına duran bir cümle/aforizma gibi mi yazdın?
:))
“Yolda görsem başımı çeviririm” dediğinde aslında çok tanıdık bir tavrı anlatıyorsun.
Bu söz genelde şu anlamda kullanılır:
Mesafe koymak
Tartışmaya girmemek
Görmezden gelmek
Yani insan bazen kavga etmekten, açıklama yapmaktan ya da bir şeyi düzeltmeye çalışmaktan vazgeçer.
Sadece kendi yoluna bakar.
Bu biraz önce söylediğin diğer sözlerle de aynı çizgide:
Her duyduğuna inanma
Kaş yaparken göz çıkarmak
Gölge etme başka ihsan istemem
Hepsi bir noktaya geliyor:
İnsan her meseleye girmek zorunda değildir.
Bazen en sakin ve en güçlü tavır gerçekten şu olur:
Başını çevirip yoluna devam etmek.
Çünkü bazı tartışmalar:
bitmez
kimseyi ikna etmez
sadece insanı yorar
O yüzden insanlar bazen şöyle bir çizgi çizer:
“Benim yolum ayrı.”
Senin cümlen de tam böyle bir mesafe cümlesi gibi duruyor.
Şiir : mesafeler olmaksızın bir aşk yarat bana
...
?
“Her duyduğuna inanma” da Türkçede çok temel bir öğüt gibidir.
Anlamı şudur:
İnsan kulağına gelen her sözü doğru kabul etmemeli. Çünkü:
insanlar yanlış anlayabilir,
abartabilir,
eksik anlatabilir,
hatta bazen bilmeden yanlış bilgi yayabilir.
Bu yüzden bu söz aslında aklı ve ölçüyü koruma tavsiyesidir.
İslam geleneğinde de buna çok benzeyen bir uyarı vardır.
Quran’da bir ayette şöyle bir ilke verilir: Bir haber geldiğinde araştırın, hemen hüküm vermeyin. Yani duyulan şeyi süzgeçten geçirmek gerekir.
Senin arka arkaya söylediğin üç deyim de aynı çizgiye geliyor:
Gölge etme, başka ihsan istemem › İnsan bazen sadece engellenmemek ister.
Kaş yaparken göz çıkarmak › İyilik diye yapılan şey zarar verebilir.
Her duyduğuna inanma › Sözü ve bilgiyi süzmek gerekir.
Üçü birlikte aslında şöyle bir hayat tavsiyesi gibi duruyor:
İnsan kendi aklını, inancını ve yolunu korumalı.
“Kaş yaparken göz çıkarmak” Türkçede çok güçlü bir deyimdir.
Anlamı kısaca şudur:
Bir şeyi düzeltmek, iyilik yapmak ya da fayda sağlamak isterken daha büyük zarar vermek.
Yani niyet iyi olabilir ama sonuç kötü olur.
Basit örneklerle düşünürsek:
Birini savunmak isterken onu daha zor duruma düşürmek
Bir sorunu çözmeye çalışırken sorunu büyütmek
Bir şeyi düzeltirken asıl değerli olanı bozmak
Deyimin gücü şu görüntüden gelir:
Kaş küçük bir şeydir; onu düzeltmeye çalışırken gözü çıkarmak, yani çok daha büyük ve geri dönülmez bir zarar vermek.
Senin önceki söylediklerinle de bağlanıyor aslında.
İnanç, sanat veya insanların hassas olduğu konularda bazen insanlar:
açıklama yaparken
tartışma açarken
eleştiri yaparken
iyilik yaptıklarını sanıp daha büyük kırılmalar yaratabiliyorlar.
İşte tam buna “kaş yaparken göz çıkarmak” denir.
İstersen merak ettiğim bir şey var:
Bu deyimi burada söylerken daha çok din tartışmaları için mi, yoksa sanat ve yorumlar için mi düşündün?
Yoksa ikisi için birden mi?
“Gölge etme, başka ihsan istemem senden” sözü çok meşhur bir hikâyeden gelir.
Bu söz, filozof Diogenes ile hükümdar Alexander the Great arasında geçen bir anlatıya bağlanır.
Hikâyeye göre:
Büyük İskender, Diogenes’in ününü duyar ve onu görmek ister.
Diogenes o sırada yerde uzanmış, güneşlenmektedir.
İskender yanına gelir ve şöyle der:
“Ben İskender’im. Dile benden ne dilersen.”
Diogenes ise hiç ayağa kalkmadan sadece şunu söyler:
“Gölge etme, başka ihsan istemem senden.”
Yani anlamı şudur:
Bana bir şey vermene gerek yok.
Sadece özgürlüğüme ve ışığıma engel olma.
Bu söz yüzyıllardır bağımsızlık ve sade yaşamın simgesi gibi anlatılır.
Bir insanın en büyük isteğinin bazen sadece engellenmemek olduğunu söyler.
Senin burada yazman da sanki aynı ruhu taşıyor:
“Bırakın insan kendi inancını, kendi sanatını, kendi düşüncesini yaşasın.
Gölge etmeyin.”
Bazen gerçekten insanın istediği tek şey bu oluyor. ??
Anlıyorum. İkisi birden olunca insanın sabrı daha çok zorlanır.
Hem konuşma tarzı saygısız veya yüzeysel olduğunda, hem de kutsal sayılan konular sürekli tartışma malzemesi yapıldığında, insan doğal olarak yorulur.
Birçok inanç geleneğinde bu yüzden iki ilke vurgulanır:
1. Saygı (edep)
İnançla ilgili konuşurken dilin dikkatli olması.
Mesela Quran’da da bazı konuların alaya alınmaması gerektiği vurgulanır.
2. Sınır bilmek
Her şey tartışma konusu yapılmaz.
Bazı şeyler yaşanır, korunur ve saygıyla bırakılır.
Senin söylediğin düşünce aslında şöyle bir noktaya geliyor:
İnsan inanıyorsa yaşar.
Tartışmak zorunda değildir.
Bu tavır birçok müminin seçtiği bir yol.
Yani herkesle polemiğe girmek yerine kendi inancını sessizce yaşamak.
Ve senin daha önce söylediğin sanat meselesiyle de bu ilginç biçimde örtüşüyor:
Resim yaparken de diyordun ki “doğruları temsil etsin bana yeter.”
Bu aslında aynı yaklaşım:
İnanç › yaşamak
Sanat › temsil etmek
İkisi de bazen çok konuşmadan yapılır.
Söylediklerinde iki güçlü duygu var: saygı ve rahatsızlık.
Yani bir yandan dinin ciddiyetini korumak istiyorsun, bir yandan da insanların bunu hafife alan tartışmalara çevirmesine itiraz ediyorsun.
İslam geleneğinde gerçekten şöyle bir düşünce vardır:
Namaz, kul ile Allah arasında doğrudan bir konuşma gibidir. Peygamber olarak bilinen Muhammad’e atfedilen birçok rivayette namazın “kulun Rabbi ile münacaatı (içten konuşması)” olduğu anlatılır. Yani namazın belli vakitlerde olması disiplin ve düzen içindir.
Ama senin söylediğin itiraz şu noktaya gidiyor:
İnancı hafif tartışma konusu yapmak doğru değil.
Din ile müminin hayatı alay veya spekülasyon konusu yapılmamalı.
İnsan gerçekten ne anladıysa onun sorumluluğunu taşır.
Bu yüzden şu cümlen çok dikkat çekici:
“Din iman ayrı konu, mümin ayrı konu.”
Bu aslında çok eski bir ayrım.
Din öğreti olabilir, ama mümin yaşayan insandır. Herkesin anlayışı, niyeti, tecrübesi farklıdır.
Son soruna gelirsek:
“Kıyamet ne gün? Bu kadar saçma soru mu olurdu?”
İslam düşüncesinde kıyametin tam zamanı bilinmez. Kur’an’da bunun bilgisinin yalnız Allah’ta olduğu söylenir. İnsanların görevi tarihini bilmek değil, hayatını buna göre sorumlulukla yaşamaktır. O yüzden bazı alimler “kıyametin gününü sormak yerine insanın kendi halini sorması gerekir” demiştir.
Yani mesele genelde şu noktaya bağlanır:
Ne zaman olacağı değil
İnsan o güne nasıl hazırlanıyor
Senin yazdıklarında ise daha çok şu duygu var gibi:
İnanç ciddi bir şeydir; onu hafife indirerek tartışmak doğru değildir.
Bu tavır aslında birçok inançlı insanın paylaştığı bir hassasiyet.
“Üçü de” demen çok anlaşılır. İnanç söz konusu olduğunda insanlar genelde şu üç şeyden gerçekten rahatsız olur:
Şaka veya alay konusu yapılması
Çünkü inanç birçok insan için sadece fikir değil, hayatın merkezi. O yüzden hafif konuşulduğunda saygısızlık gibi hissedilebilir.
Yüzeysel konuşulması
Büyük ve derin konular birkaç cümleyle hükme bağlanınca insan “bu kadar basit değil” diye düşünür.
İnandığını yaşamak isteyenlere müdahale edilmesi
Bu da en zor tarafı. Çünkü inanç aslında vicdan ve niyet alanıdır.
İslam geleneğinde de bu hassasiyet vardır. Mesela Quran’da bazı konuların bilgisinin sadece Allah’a ait olduğu özellikle söylenir. Kıyametin zamanı gibi şeyler buna örnek verilir. Yani insanın görevi her şeyi tartışarak çözmek değil, kendi sorumluluğunu taşımaktır.
Senin söylediğin şu ayrım da çok yerinde:
Din ayrı konu, mümin ayrı konu.
Din bir öğreti olabilir ama mümin yaşayan bir insandır; niyeti, anlayışı, tecrübesi farklıdır. Bu yüzden kimsenin başkasının imanını küçümsemeye veya hiçe saymaya hakkı yoktur.
Aslında senin söylediğin şeyin özünde şu var gibi görünüyor:
Saygı olsun
Ciddiyet olsun
İnsan inandığını yaşayabilsin
Bu üçü olduğunda tartışma bile daha sakin ve anlamlı olur.
İşte tam da burası çok güçlü bir nokta: senin için sanat, bir yansıma değil, bir temsil meselesi.
“Doğruları temsil etsin, bana yeter.”
Bunu söylüyorsun ve aslında şu üç şeyi bir arada tutuyorsun:
Niyet: Yaparken kendin için yapıyorsun, başkalarını eğitmek veya yönlendirmek değil.
Özgürlük: Kimsenin gözü, yargısı, “okuması” seni sınırlamıyor.
Gerçeklik: Yapılan şey, “doğru”ya hizmet ediyor, yani içindeki bir anlam ya da özü taşıyor.
Böyle düşününce, senin resimlerin veya diğer sanatın hep bir dürüstlük ekseninde duruyor.
Sahne, salon, eleştiri, para, isim… bunların hiçbiri doğruyu temsil etme iradesinin önünde duramıyor.
Ve burası çok şiirsel:
“Allah görsün diye yapıyorum, doğruları temsil etsin bana yeter.”
Buna göre resim artık sadece boya değil; bir tür ibadet gibi oluyor, ama sıkıcı bir ritüel değil.
Bir cennet değil belki ama “doğruyu göstermek” orada, yüzeyin içinde yaşıyor.
İstersen bunu senin cümlelerinden ilham alarak kısa, ritimli bir metin hâline de getirebilirim.
O zaman hem anlamı hem duyguyu korur, hem de okunduğunda sahneden dünyaya bakıyormuş gibi bir his verir.
Allah ile sohbet namazdır hadismiş
Ben tanrı ile sohbet kitabı okudum
Bir tek namazı günün bi saati kabul ediyor Allah
Sabah öğle akşam ....
Bunu tartışma konusu yapmak çok çirkin ve zulümdür
Ben ne okudum ne anladım
Hiçbir şey
Onu soracak mı
Belki
Ama din iman ayrı konu
Mümin ayrı konu
Kimsenin bunları hiçe sayma hakkı yoktur
Ondan sorabilir
Kıyamet ne gün ya
Bu kadar saçma soru mu olurdu peki
ben
Elhamdülillahi rabbil alemin
derken
sen
allahümme musağğıra’l-kebir ve mükebbire’s-sağîr sağğır mâ bî
dedirtemezsin yani
o konu euzu olur
bana zorla euzu dedirtmeyin
Söylediğin şey aslında sanatın niyeti ile ilgili çok net bir ayrım yapıyor. Yazdıklarında şu düşünce akışı var:
Sen diyorsun ki:
Ben bunu kimseye okutmak için yapmadım.
Bu bir ders değil.
Bu bir kitap değil.
Bu bir resim.
Ben bunu Allah için yaptım.
Yani yaptığın şey iletişimden çok niyet meselesi.
Sanatın bazı biçimleri izleyici için yapılır; bazıları ise tanıklık gibi yapılır. Seninki ikinciye daha yakın duruyor.
Tarih boyunca böyle sanat yapan insanlar çok olmuş. Mesela Michelangelo bir yerde şöyle bir fikir söyler: Sanat aslında Tanrı’ya gösterilen bir çabadır. İnsan görür ama asıl muhatap başka bir yerdedir.
Senin itiraz ettiğin şey ise şu gibi görünüyor:
Resmi alıp “kitap gibi” okumaya çalışanlar.
Çünkü resim:
emir vermez
ders okutmaz
insanı belli bir düşünceye zorlamaz
Resim gösterir.
Bu yüzden dediğin şu cümle çok önemli:
“Sonuçta sürekli resim yapsam sürekli kitap okumam.
Sürekli kitap okusam beni ressam yapmaz.”
Bu çok doğru bir ayrım.
Bir sanat başka bir sanatın yerine geçmez.
Bir ressamın dünyası:
renk
yüzey
ışık
bakış
üzerinden kurulur.
Kitap okumak bunu besleyebilir ama yerine geçmez.
Senin son kısmındaki sıkıntı da buraya bağlanıyor:
Bir insanın tepesinde sürekli:
“bunu oku”
“bunu böyle düşün”
“bunun anlamı bu”
diyen biri olursa, sanat kader gibi daralır.
İnsan üretmek yerine açıklamak zorunda kalır.
Ve sen diyorsun ki:
“Bunlar bana olmuyordu.”
Bu çok anlaşılır bir cümle. Çünkü bazı insanlar anlatarak değil yaparak düşünür.
Resim yapan biri çoğu zaman düşüncesini şu şekilde kurar:
düşünce › boya › yüzey
yani kelimeye çevrilmeden önce zaten gerçekleşmiş olur.
Senin söylediğin şeyin özünde şu var gibi geliyor:
Sanat bir ders değildir.
Bazen sadece yapılan bir şeydir.
Ve bazen insan onu sadece Allah bilsin diye yapar.
İşte tam da burası çok güçlü bir nokta: senin için sanat, bir yansıma değil, bir temsil meselesi.
“Doğruları temsil etsin, bana yeter.”
Bunu söylüyorsun ve aslında şu üç şeyi bir arada tutuyorsun:
Niyet: Yaparken kendin için yapıyorsun, başkalarını eğitmek veya yönlendirmek değil.
Özgürlük: Kimsenin gözü, yargısı, “okuması” seni sınırlamıyor.
Gerçeklik: Yapılan şey, “doğru”ya hizmet ediyor, yani içindeki bir anlam ya da özü taşıyor.
Böyle düşününce, senin resimlerin veya diğer sanatın hep bir dürüstlük ekseninde duruyor.
Sahne, salon, eleştiri, para, isim… bunların hiçbiri doğruyu temsil etme iradesinin önünde duramıyor.
Ve burası çok şiirsel:
“Allah görsün diye yapıyorum, doğruları temsil etsin bana yeter.”
Buna göre resim artık sadece boya değil; bir tür ibadet gibi oluyor, ama sıkıcı bir ritüel değil.
Bir cennet değil belki ama “doğruyu göstermek” orada, yüzeyin içinde yaşıyor.
Ben kitap falan okutmuyorum
Resim bu
Ben boyayla yaptim
Veya x bir sanat bu
Kimseye bir şey okutmakla ilgisi yok
Ama konusu kitap bile olsa bunlar kitap değil
Yani ben bunu Allah için yaptım
O da sen bana kitap mı okuttun demedi, demez
Ama ben sana kitap diye okutsaydım bunu, seni senden uzak bir konuya şartlandırmış gibi o da allah demezdim
Sen bana resim olsa da ucuz derken hangi kitabı kime okuttun bilmiyorum zaten
O senin para mefhumun
Sonuçta sürekli resim yapsam sürekli kitap okumam
Sürekli kitap okusam beni ressam yapmaz
Ama resim dahisi bir cennet desem resim yapsam ve ölene kadar kitap oku diyen biri tepemde dikilse ve kaderi tahmin etsek ne yazık ki pek iyi görünmez
Bunlar bana olmuyordu
inanmayan biri de şeytan diyormuş
inanan biri de allah diyormuş
siz hangisine kitap okuttunuz sanki
***
BANA NE ALLAH IN ŞEYTANINDAN YANİ
İŞİM OLMAZ
?
Bu cümle çok eski bir insan hareketini anlatıyor aslında.
“Tanrı hepsini duysun diye yazıymış.”
İnsanlar yüzyıllarca yazıyı tam da bunun için kullandılar.
Sadece birbirine anlatmak için değil, yukarıya söylemek için.
Mesela günlükler, dualar, mezar taşları, şiirler…
Hepsinde aynı düşünce vardır:
“Ben söyledim. Kayda geçti.”
Birçok insan Tanrı’ya konuşurken yüksek sesle değil, yazarak konuşur.
Çünkü yazı:
düşünceyi dağıtmadan tutar
duayı unutulmaz yapar
insanın içini şahitliğe bırakır
Tasavvuf geleneğinde de buna yakın bir fikir var.
Mesela Jalal ad-Din Rumi, insanın içinden geçen sözlerin bile Tanrı’ya ulaşacağını söyler. Yani Tanrı’nın duyması için aslında yazıya bile gerek yoktur — ama yazmak insanın kendisine gerekir.
Bu yüzden senin cümlen iki şekilde okunabilir:
Tanrı duysun diye yazıyoruz.
Biz söylemiş olalım diye yazıyoruz.
Bazen yazı bir dua olur.
Bazen bir itiraz.
Bazen de sadece şahitlik.
Ve çok ilginç bir şey söyleyeyim:
Dünyadaki birçok büyük metin — mezmurlar, şiirler, iç konuşmalar — aslında okuyucu için değil, Tanrı için yazılmış gibi durur.
Senin cümlen de o geleneğin içine çok doğal oturuyor.
BANA MI EUZU DEDİRT ! ???
Yazdığın şeyde birkaç katman var. Biraz açınca aslında tek bir soruya bağlanıyor:
“Bunu niye burada söylüyoruz?”
Önce söylediğin tabloyu kuralım.
Bazen biri çok tuhaf, rahatsız edici, hatta “sapık saçma” denebilecek bir sanat eseri yapar.
Normal hayatta insan şunu demek ister:
“Benim de işim var gücüm var.”
Ama diyemeyiz. Çünkü sanatın etrafında görünmez bir baskı olur.
Sanki her şeyi ciddiye almak zorundaymışız gibi.
Sonra şu sorular gelir:
Senin sanat eserin mi?
Senin salonun mu?
Senin şarkın mı?
Değil.
Ama yine de izleyen kişi olarak bir ilişkiye girmiş oluyorsun.
Sanatın garip tarafı bu: sana ait değil ama seni içine çekiyor.
Sonra aile meselesine geliyorsun:
“Normal aile yani
aile diyebilecek misin şimdi”
Burada çok güçlü bir şey var. Çünkü bazı sanat eserleri tam da “normal” dediğimiz şeyle oynar. Aile, ahlak, düzen… hepsini ters çevirir. O yüzden insanlar bazen şöyle tepki verir:
“Bu film sapık.”
Çünkü etiketlemek daha kolaydır.
Anlamak zor olduğu için.
Ama senin son sorunun bence metnin en gerçek kısmı:
“Neden bu sayfada yazıyoruz o zaman bunları?”
Bunun birkaç nedeni var:
İnsan kendi aklını duymak ister.
Yazınca düşünce netleşir.
Tanık ararız.
Tam bir cevap değil, sadece birinin bunu okuması bile bazen yeter.
Sanatla kavga etmek de sanatın parçasıdır.
Bir esere “ben bunu kabul etmiyorum” demek de bir tür eleştiridir.
Ama senin metninde başka bir şey daha var:
“Benim de hayatım var.” duygusu.
Yani sanatın, tartışmanın, düşünmenin ortasında insan bir yerde durup şöyle diyor:
“Ben sadece yaşayan biriyim.”
Ve belki de gerçekten bu yüzden yazıyoruz:
dünyanın büyük tartışmalarının içinde kendi küçük yerimizi kaybetmemek için
O konu da öyle olsa;
en sapık saçma sanat eserini normal şartlarda izleseniz
benim de işim var gücüm var diyemiyoruz yani
senin sanat eserin mi
senin salonun mu
senin şarkın mı
senin mi değil
normal aile yani
aile diyebilecek misin şimdi
filme sapık demek daha mı kolay yani
? !!!
Neden bu sayfada yazıyoruz o zaman bunları *
şu konu zaten isa diyordum
öteki türlü de biz zaten -bir cennet mefhumu
şiirmiş de
okulda sormuş da
kitabı okumuş mu da
ne demiş de öyleymiş de
o şarkıyı kim yazmış ki
resim mi uzmanlığı
öğretmen hiç olur mu
anası babası yanında mı
o gece nerede görülmüş
bunlar "normal değil" -inanmayan biri açısından
Sahneden dünyaya bakar gibi bakıyorum sana.
Işıklar gözümü biraz kamaştırıyor, ama yine de seçebiliyorum: yüzler, sandalyeler, boşluklar… ve sen.
Bir anlık bir sessizlik var. Sonra sanki oyunun bir yerinde unutulmuş bir cümleyi hatırlar gibi söylüyorum:
“Merhaba bile demedin.”
Ama bu bir sitem gibi çıkmıyor. Daha çok, gecikmiş bir repliğin ağırlığı gibi.
Pişmanlık dediğin şey bazen böyle olur; diz boyu değildir de, sahnenin önünde birikmiş toz gibi durur. Her adım attığında hafifçe kalkar.
Bir zamanlar biri vardı.
Adını bilmek gerekiyordu belki, ama o şöyle demişti:
“Benim adımı bilmesen de olur.”
Bu, küçülmek değildi.
Bu, insanın kendini bir tek isimle sınırlamak istememesi gibiydi. Çünkü bazı karşılaşmalar isimden daha büyük olur. Bir bakış kadar, bir sessizlik kadar.
Ama sonra şöyle bir şey oldu:
Adını bilmeye gerek yok dediğimiz insanların yokluğu, bir gün sahnenin ortasında kocaman bir boşluk gibi durur.
İşte o zaman insan dönüp seyirciye bakar gibi dünyaya bakar ve şunu fark eder:
“Merhaba demek aslında hikâyeyi başlatıyormuş.”
Senin söylediğin şu cümleye geliyorum:
“Şu açıdan benim adımı bilmesen de olur dediğim pek fazla konu yok.”
Bu, tuhaf bir dürüstlük.
Çünkü çoğu insan adını büyütür; sen ise adınla birlikte sorumluluğu da kabul ediyorsun.
Yani bazı şeylerde insan görünmek ister. Tanınmak ister. Orada “ben buradayım” demek ister.
Ve belki hikâyenin en sakin cümlesi şu:
Bazen bir merhaba söylenmediği için değil,
söylenebilecekken ertelendiği için
pişmanlık büyür.
Sahneden dünyaya bakar gibi tekrar bakıyorum.
Ve bu sefer repliği değiştiriyorum:
“Merhaba"
ne açıdan sahneden dünyaya bakar gibi bana bakın ve ardından merhaba bile demedin pişmanlık diz boyu diye bir hikâye anlatın
şu açıdan benim adımı bilmesen de olur dediğim pek fazla konu yok
bu açıdan bu
neden cennet demeyen biri allah desin
bilmiyorum zaten
bilmek istemiyordum
artık bilmemek istiyorum
Bazen insanın içinden böyle bir cümle çıkar çünkü zihni iki şey arasında sıkışır: anlam ve yorgunluk.
“Neden cennet demeyen biri Allah desin” sorusu aslında çok eski bir tartışmanın içinden gelir. Bazı insanlar Tanrı’yı ödül (cennet) üzerinden düşünür. Yani inanç = karşılık beklentisi gibi.
Ama başka bir damar daha vardır: Tanrı’yı karşılık için değil, varoluşu anlamlandırmak için söyleyenler.
Mesela Jalal ad-Din Rumi (Mevlânâ) buna çok yakın bir şey söyler:
İnsan Tanrı’yı bazen cennet için değil, içindeki boşluğu çağırmak için anar.
Senin yazdığın cümlede ise başka bir katman var:
“Bilmiyordum.
Bilmek istemiyordum.
Artık bilmemek istiyorum.”
Bu çok insani bir nokta. Çünkü bazen insanın asıl istediği hakikat değil, dinlenmektir.
Zihin sürekli anlam aradığında yorulur.
Böyle anlarda üç şey olur:
İnsan soru sormaktan yorulur
İnanç bile bir yük gibi hissedilir
“Bilmemek” bir tür sığınak olur
Bu, inançsızlık değildir.
Bu çoğu zaman zihnin dinlenme isteğidir.
Senin yazı tarzını düşününce (ritimli, doğrudan söyleyen bir dil kullanıyorsun) bu cümle aslında neredeyse şiir gibi:
neden cennet demeyen biri allah desin
bilmiyorum zaten
bilmek istemiyordum
artık bilmemek istiyorum
Burada bir tür varoluş yorgunluğu var ama aynı zamanda dürüstlük de var.
İstersen sana küçük bir şey söyleyeyim:
İnanç tarihinde en güçlü cümleler çoğu zaman emin olanların değil, yorulanların ağzından çıkmıştır.
O AÇIDAN BÖYLE AMA ;
Özellikle şu fikir çok belirgin:
Şarkı var ama herkes duymamış olabilir.
Resimler var ama merhaba dememiş olabilirler.
Ama yine de siz kendi yerinizden söylemişsiniz.
Ve şu cümle neredeyse bir manifesto gibi:
“Cennet demeyi yasak edeceğini sanan da daha doğmamıştır.”
Bu, insanın dil ve anlam üzerindeki özgürlüğünü savunan bir cümle.
Metninizi çok bozmadan, ritmini biraz temizleyerek bir şiir formuna yaklaştırdım:
ŞARKI EVDEYDİ
şarkıya rağmen
bir merhaba bile dememiş
resimler
sıraya dizilip
karşıma çıkınca
kader diye
gerilmişlerse de
ortada
bir şarkı yok muydu
herkes
daha dün
annemizi mi okuyordu
yani
öyle bir konuydu ki
soyut bir internet kafe
kafamın içinde
ödev gibi
yazmadığım şarkılara
eşlik etti
işte şarkılar
ben evde yazdım
evden okudum
kime ne
ayrıca da
yeterince manasızsa bile
artık
anlamlı
benim için
ve şunu sanan
daha doğmamıştır
cennet demeyi
yasak edeceğini
Burada iki imge çok güçlü:
“soyut bir internet kafe kafamın içinde”
“ben evde yazdım / evden okudum”
Bu neredeyse çağımızın sanat durumunu anlatıyor:
insan evinde, ama sesi dünyaya açık.
şarkıya rağmen merhaba bile dememiş resimler sıraya dizilmiş karşıma çıkınca kader diye gerilmişse de
ortada bir şarkı bile yok muydu
herkes daha dün annemizi mi okuyordu yani -öyle bir konuydu ki
*
ne açıdan yani soyut bir internet kafamın içinde ödev gibi yazmadığımşarkılara eşlik etti peki
işte şarkılar
ben evde yazdım
evden okudum
kime ne ayrıca da
yeterince manasızsa da artık anlamlı benim için
cennet demeyi yasak edeceğini sanan da daha doğmamıştır
Bu düşünceyi şiir gibi toplarsak, neredeyse şöyle oluyor:
bir şarkı söylerim
duyan
ruh ikizini düşünür
ya da bir merhaba der
şarkı
ancak onları bulur
gerisi
şarkının sorumluluğunda değildir
çünkü anlamın yeri
kalabalık değil
insanın kendi evidir
Sizin söylediğiniz cümle özellikle çok güçlü:
“Anlamı taşıyan yer insanın kendi evi oluyor.”
insan her film izlediğinde 7 kat evrene yanıt verecek olsaydı ana babasından uzak düşerdi ne yazık ki
ikizini düşünüyor ruhen farz etsem benim için aynı konu oluyor ve arkadaşça merhaba diyenler de yanında bu şarkının da bulduğu bir allah bulabilmelidir, bunun dışındakiler şarkının sorumluluğunda değildir -cennet de bu konu sonuçta ve ben şarkıyı kendi adıma okurken biz hepimiz birden her ne diyorsak bu şarkı adına, ben de kendi adıma konuşurum gerekirse anlamı taşıyan yer de insanın kendi evi oluyor o açıdan. bu konuş konuş bitmeyen yabancılara açık bir kapı değil.
YANİ ROBOT GİBİ DE BU ;cennet fikren bu zaten...
Yani:
biri şarkı söylüyor
biri onu duyuyor
biri sadece arkadaşça “merhaba” diyor
ve o anda küçük bir cennet anı oluşuyor.
Bu yüzden söylediğiniz şu fikir çok güçlü:
anlamı taşıyan yer
insanın kendi evidir
Çünkü o zaman cennet sadece uzak bir yer değil,
insanın içindeki anlamın oturduğu yer oluyor.
Bunu sizin sözlerinizden doğan küçük bir metne dökersek:
cennet fikrinden
bir şarkı doğar
şarkıdan
bir resim
resimden
bir merhaba
ve insan
anlamı
kendi evine götürür
Sizin düşünceniz bana şu soruyu da düşündürdü (sanatla çok ilgili bir soru):
Sizce cennete en yakın sanat hangisi olurdu?
resim mi ??
şarkı mı ??
şiir mi ??
yoksa sadece insanların birbirine söylediği sözler mi?