Erdal Ceyhan Şiirleri - Şair Erdal Ceyhan

Phonix’e Vardığım Zaman
O kapısına bıraktığım notu bulacak
Onu terk ettiğim kısmını okurken gülecek
Çünkü ben bu kızı kaç kere terk ettim.

Albuquerque’e vardığım zaman çalışmakta olacak

10.Şiirde Ustalık :

Şiirde “Ustalar” var mıdır? Amenna. En aşağısından “Usta” diye bilinenler vardır. Şiirde bir ustanın ustalığı nereden gelir? Çok kısa bir tanımla denilebilir ki; bir ustanın ustalığı şiire hakimiyetinden gelir. Şiiri okuyan ve şiirden anlayan bir kişi, “bu şiiri bu işten anlayan bir kişi yazmış..” diyebiliyorsa,ustalık başlamış demektir.

Doğal olarak bir ustanın “Usta” olabilmesi için, şiir alanında bir fırın ekmek yemesi gerekir. Her şeyden önce şiirin “anhasını minhasını” bilir. Bu ne demek mi? Hadi yeni deyimiyle söyleyelim, şiiri enine boyuna iyi bilir. Çok zaman harcamıştır, çok okumuştur; çok yazmıştır..Kendince bir şiir “Poetika” na sahip olmuştur. Taklitçi değildir. Eski ustalardan çok şey almıştır ama, kendince yeni bir şiire varmıştır..Usta bu konuda ders verebilecek niteliklere sahiptir. Usta aynı zamanda bizim halkımızın tabiriyle “Hoca”dır. Bu işin akıl danışılan kişisidir.

11.Esin Perisi

Sorarlar şaire, “Dün gece şiir yazdın mı? İlham Perisi gelmedi yazamadım…” Var mıdır öyle bir ilham perisi. Belki birilerinin vardır. Biz şimdiye kadar görmedik; Ha, bir sürü güzel kız gördük de,içlerinden hiçbirisinin adı “Esin “ değildi…Esin,esin,esin..Bazılarını sık sık ziyaret ediyor da bazılarının semtine niye uğramıyor.

Esinin uğrayıp uğramaması herhalde daha çok kişinin şiir yazabilme (genelde yazabilme..) yeteneğiyle çok yakından ilgili..Bazıları yazabilir, o yeteneğe sahiptir, bazıları yazamaz. Bazıları şiir yazabilir, bazıları öldür Allah yazamaz.! Çok zorlasanız, alt alta bir şeyler yazarlar ama o da hiçbir zaman şiir olmaz, komik bir şeyler olur çıkar.

Şiirin Boyutları: 1.Anlam Boyutu:

Bir şiirin içeriği onun anlam derinliğini de belirleyen öğelerden biridir. Anlamı kestiren bazı öğeler vardır: Şiirin uzunluğu kısalığı; kullanılan sözcüklerin anlamlılığı; imgelerin değişiklik derecesi; konusunun belirginliği; konunun şair tarafından ne derece iyi etüt edildiği.. Bütün bunlar bir şiirdeki anlamın yazan ve okuyan açısından daha anlaşılır yada flu olmasının yolunu açar.

Bir şiir anlam bakımından ya çok anlaşılırdır. Herkes okuduğu zaman aşağı yukarı aynı şeyi anlar. Kişiler arası yorum farklılıkları en az derecededir. Yorumda farklılık yoktur; veya tersi, öylesine anlam bulanıktır ki; her sözcük; imge; dize ve kıta üzerinde çeşitli tartışmalar yapılabilir. Bu bakımdan “bir şiirin anlamlılık derecesini” bir 1- ila 10 ‘luk bir matriks üzerinde gösterebiliriz. Bir uçta çok anlaşılır şiirler, diğer yanda, en zor anlaşılır şiirler. Diğer şiirleri bu matriks üzerinde bir yerlere koyabiliriz.

2.Biçim Boyutu:

Şiir havaya yazılmaz. Ozanlar belki eski zamanlarda yırlarını yazmazlardı, söylerlerdi. Onu dinleyenlerde, iyi dinlerlerdi ve ezberlerdi. Ve bir başka mekanda onu kendilerine göre söylerlerdi. Onun için, eski yırların, şiirlerin özgünlüğünden her zaman şüpheler vardır. Çünkü,örneğin, eski destanların her zaman, ülkeden ülkeye, köyden köye değişen “varyasyonları” vardır. Burada, yazıdan önceki, şifahi edebiyat döneminden sözediyoruz.

Ama daha sonra,yazı keşfedildi, yaygınlaştı, edebiyat ürünleri, şiirler kaleme alınmaya başladı.; o zaman yazılan şiirlerin bir de görsellik devri başladı. Bazı şairler, şiirlerin ezbere söylemez, hatta hiç sözlü olarak okumaz oldular ve bunu yadsıdılar. Şiir okunur, ve algılanır dediler. Bu iki anlayış Anadolu’da hala yan yana yaşıyor. Bir yanda Aşıklar köylerde, bir araya geliyor, karşılıklı olarak sözlü olarak atışıyorlar. Diğer yanda, bazı şairler de Anadolu’daki küçük dergilerde,büyük dergilerde şiirlerini yazıp dertlerini anlatmaya çalışıyorlar. Bunun yanında bir de INTERNET edebiyatı ortaya çıktı. Yeni bir ortam. İnsanların dergilere bile ihtiyacı yok. Bir şiir yazın, internetteki sitenize koyun, dünyanın dört bir yanındaki okuyucularınız (eğer varsa) gelip sizi bulurlar, okurlar. Yeter ki siz değerli, okunacak, değişik ve yeni bir eser sunun onlara. Onlar biliyorlar,kimin kim olduğunu. Ve kimin iyi, kimin kötü olduğunu. “Okuyucu velinimetimizdir” derler ya, öyledir doğrudur. Ama bazıları, “Ben kolay kolay anlaşılmam, beni anlamaları için bir fırın ekmek yemeleri gerekir” diyip,tafra ile gezerler. Bu da onların bilecekleri bir şey.

3. Şiirin Moda Boyutu:

Sanatta, şiirde “Moda” var mıdır? Yani bazı anlayışlar günümüzün anlayışına, zihniyetine göre, değişir, biçimlenir mi? Keşke bu soruya,”Hayır, şiirde asırlardır kabul edilmiş şekiller,anlayışlar vardır; onların dışına zinhar çıkılamaz..” diyebilseydik. Ama gerçekler onu göstermiyor. Nasıl kadın elbiseleri, çantaları her mevsim değişiyorsa, şiirdeki anlayışlar da asırlarla, yıllarla birlikte değişme gösteriyor. Şimdi soralım, bugün Fuzuli gibi şiirler yazmak istesek, bunu ısrarla sürdürsek ne olur? Yada Karacaoğlan’ı taklit etsek, onun gibi şiirler yazsak..Biraz can sıkıcı olmaz mı?

Günümüzün davaları başka; şiir o katı kurallardan, biçim içerik anlayışlarından kurtuluyor. Her yerde olduğu gibi şiir alanında da “devrim” oluyor…Bunun farkına varmak lazım. Devrim demek, değişim demek, iyiye, güzele, doğruya …Bu yönde bir değişim zor; aslında değişim; çoğu kez rahatsız edicidir. Tembel kafalar için, değişmek demek,ne demek? Zor iş..Yeniyi yorumlayıp,anlamak,ona uymak..Toplumbilimsel açıdan toplumların değişmesi çok uzun süreçler alır. İşte size üç asırdan üç kıta:

5.Şiirde Ses Boyutu:

Bazı şairler şiirde “Müzikalite”yi dillerinden düşürmezler. Şirde gerçek bir müzik elde etmek mümkün müdür? Öyle olduğu farzedilir. Nasıl mı? Onu özellikle, “Divan Edebiyatı” nazım biçimlerine candan bağlı şakirtlere soralım. Belirli ses değerleri elde etmenin bir yolu şiirde “Vezin”ler kullanmaktır.

1. Şiirde Vezin:

8.Yorum Boyutu:

Her şairin kendine göre dış dünyayı algılaması ve yorumlaması vardır. Bu algılama ve yorumlama işine çeşitli etmenler karışır.
a.Şairin özgeçmişi,
b.Şairin şiir anlayışı,poetikası
c.Beslendiği kaynaklar, sevdiği şairler

2.Başkalarının Hayatları:

Şair,kendi dünyasından kafasını kaldırıp çevresini görmeye fırsat bulabilirse (Biraz zor fırsat bulabilir; çünkü kendi yaşamıyla o kadar ilgilidir ki!) orada insanları görecektir. Şairin bir ÇEVRESİ vardır. Çevre kavramı,yavaş yavaş yakın çevreden (aile, okul, mahalle..) uzak çevreye (okul,kent, ülke,dünya) doğru gelişme gösterir. Şairin ilgisi ilk önce kendi çevresinedir. Oradaki insanları görür,onlara şiir yazar. Can Yücel’in “Ben Hayatta En Çok Babamı Sevdim” adlı şiiri bu yakın çevreye, ve onun insanlarına aittir. Aşağıda iki bölümünü aldığımız şiir bu konuda bir fikir verecektir.

“Hayatta ben en çok babamı sevdim.
Karaçalılar gibi yerden bitme bir çocuk

3.Bir Kitap –Bir Dize:

Yazarın, “Bir kitap okudum,hayatım değişti,” sözü doğru mu? Elbet,kitabına göre değişir ve bizim hayattan ne beklediğimize göre. Bazı şeyler için hazırızdır ve bir tetikleyici bekleriz. İşte, genellikle yazma eyleminin başında başka bir yazma eylemi, yani bir kitap, bir yazı, bir şiir bulunabilir. Genellikle bir okur, bir kitabı yada şiiri okurken yazarını aşar ve yazarının aklına hiç gelmeyecek şeyler düşünmeye, düşlemeye başlar. Bazen bir yazarla okuru konuşurken, “ben sizin şiirinizden şunlara çıkarmıştım,” derken, yazar:”ben onları hiç düşünmemiştim,” diyebilir. İşte yazarın ve okurun yaşantılarından ve okumalarından gelen bu “fark” aslında bir başka yazar için yeni uçuşlara vesile olabilir.

Burada bir başka yazardan kesin etkilenmelerden sözetmiyoruz, fakat yazılan bir şiirin bizde uyandırabileceği değişik izlenimlerin bizde yarattığı yeni tetikleyici etkilerden sözediyoruz. Şair, bu şair bunlardan sözetmiş, ben de şunlardan sözedebilirim,diye yeni alanlara açılabilir. Yeni konular, yeni biçemler geliştirebilir.
Çünkü, “hiçbir şey yoktan varolmaz.” Bütün yapıp ettiklerimizin temelinde bizden önce yaşamış, eser vermiş insanların emekleri ve eserleri vardır. Eğer o emekleri ve eserleri yadsıyorsak veya görmemezlikten geliyorsak, ya feci bir inkarcı yada yalancıyız. Her iyi bir şairin arkasında, bir başka (daha başka) iyi şairler yazarlar vardır.