Bayram Kaya Şiirleri - Şair Bayram Kaya

Bundandır ki, köleci egemenlik efendi köle kavramlarını ilah görünümlü ama ilahın zıddı söylemli Rab, El, Baal, üns, ins kavramı içinde sık sık yorumladılar. Köleci amacı gütmelerine rağmen efendi köle çatışmasından kaynaklı uyuşmaz tutumları kul isyanı, ahde vefasızlık söyleminde unutturmaya yönelik olacaktı.

Bu nedenle, köle vurgulu olan nas, unas edici yansıtılış içinde; "birbirine yakın olanlar (totemi olur, ilahta ahdi olanlar) ” anlamına derinlikle insan olma anlamı köleliği kaldırılmayan ama süren köleliği "anase" ile söylenecekti. Tabii ki bu, sözcüklerin zamana ve zemine göre evrilmesiydi. Bu tür anlam değişmesi ve anlam bozulması içindeki söyleyişlerde geçmişe atıflar tam kavranamayacaktı.

Bu nedenle mamon; insanı, insanlığı değil, köleci dili inşa ediyordu. Köleci dili kullanıyordu. Yeni insan böyle köleliği içinde anlam buluyordu. Kutsal kitaplara bakar bakmaz “eyyuh El nas'ı” görürsünüz. Kutsal kitapları yorumlayanlar sözcükleri kölecilik öncesi eski kullanımlar üzerine değişme dönüşme ifade eden anlatımların özgün inşa oluşlarını söylemek yerine, hal içindeki yeni kullanımlı anlamını söylemekle kelime içindeki anlamlardan hayli yol temizliği yapmışlardı.

Mamon inşası, başka bir şeydir. Ama mamon başlangıç koşullarına bağlılık nedeniyle ilahi alan etkisinin imajı eşliğindeki dönüşümlerle öğrenilecektir.

Mamon da tıpkı totem gibi, ilah gibi sekanstık olan bir dinamiğin ürünüdür. Bu dinamik ne totem dönemde ne de ilahi dönem içinde olmayan bir sekansın aksam hareketidir. Mamon'du sekans ta bir sağlatma ve üretim hareketi olmakla başlangıç koşullarına bağlıdır. Ama başlangıç koşullarını, belli aşama üzerinde varlıklı ve yoksul kılmakla temel iki çelişkiyle sekanstık sağlama yapar.

Takdir, tevekkül ve takva mana anlayışlı bu yol, köle emeğine dayanan özel mülkiyetçi yoldur. Bu süreç içinde farklı grupların temas edip etmemesi sorunu, ya da kültürler çatışması sorunu gibi sorunlar günümüze kadar olur bir sür erlik olmakla varsa da, ikinci bir araz olmaktan öte değildir. Ana ilişki ezen, ezilendir.

Totemi mana ilişkisi denmekle anlatılan süredurum; salt doğurma ve doğuranların, doğurduğu üzerinde bakım, gözetim ilişkisi demek değildir. Kuşkusuz ki yapının içi doğuranlardan, doğurtanlardan ve doğanlardan da oluşuyordu.

Ama totemi yapılar, sürü içindeki doğum yapmanın doğuran üzerine, genelde ana olucu tutumunu ilk kez bağıntı bir sorumlulukla kişi üzerinde aldı grup üzerinde ortaya koydu.

İşte kesikli sürekli olan özel bağıntılı ortam içinde çocuk velayeti bakımı, gözetimi gibi dıştan işlev durumlu süreçleri de totem alan grup oluşla düzenler.

Totem kavramı, özne sosyal alanlı tarihsel oluşun vaz geçilemez temel kavramıdır. Totemi kızılderili totemi ya da put sapkınlığı sayıp çöp sepetine atmak; tarihsel olanda anlaşılmaz ama kendisini her durumla duyurtan bir kara delik oluşturmaktır.

Kişi; kendi çevresi içinde gidilebileceği, gelebileceği yerlerde, şeylere rahat ulaşılabilmekle; o çevrede gizlenip emniyette olabileceği türden yer ve adreslemelerini iyi bilir. Kişi bu bilme ve alışma ile huzurla eylemlidir.

Bunlara çevrenin kişi üzerindeki alan etkisi denir. Alan etkisi baskı ve basınçtır. Bu baskı ve basınçtan ötürü alan etkisi yönelim ve eğilim oluşuyla yöneltmedir. Alan etkisi şeylere (kişiye) eylemliliktir.

Kişi kendi içinde korunan bir hücre ve ego bilincine sahiptir. Kişiler korunan bu yapı nedeniyle dıştan içe doğru bir ham madde girdisi yapar. Kişilerin bu nedenle yaptıkları kritik bir seleksiyon işlemleri vardır.

Kişiler bu kritik yapıyı; kritik bir seçme ayıklama girdileri yapmakla korudukları için; korunan bu yapıyı kendi içlerinde dış müdahalelere karşı yalıtırlar. Bu tür koruma ve yalıtma yapma ve sağlama nedeni iledir ki kişiler bu girdilere, titiz bir seçme ayıklama uygularlar.

Kendi içlerindeki hücre sel bazın korunumu gereği en az dış dünya ilkesi ile seçici olup içe alınan girdilerin ayıklanması yapılmakla birlikte bu girdilerin dışında kalmakla dışta; yine çok büyük bir dünya vardır.

Kişiler, bu iç girdilerin oluştuğu düzenlenmişleri kadarıyla dış dünyanın mana ve algısını edinirler. Yani kişilerin dış dünya esaslı algıları da, iç dünyayı oluşan girdileri gibi kısıtlıdırlar.

Bu nedenle kişiler daha çok kendi ihtiyaçları kadarı olan dış dünya ile ilgilenirler. Girdiler ön yargının kaynağıdırlar. Dış dünya bu kısıtlı girdilere göre kişi için bilinir bir izlek olurlar.

Ve kişiler de dış dünyadaki yolculuklarına, dış dünyanın bu kısıtlı girdilerine göre olur hareketleriyle yola başlarlar. Bu iç pusuladır (Kâbe’dir) . Dıştaki kısıtlı olan girdilerin, “içlere doğan” bir pusula olmasında da, şaşacak hiç bir şey yoktur.

Alanın yön değiştirmeleri, süreci birbirine göre ileri geri yapar. Akışlar alan yönünde ve alan yönüne zıt şekilde olur. Alan yönüne zıt olan akış daha çok enerji harcanmasını gerektirir. Alan yönünde akış iki tür yönden akışla oluşur.

Akışlar birbiriyle eş zamanlı; birbirine bağlı; birbirinden bağımsız oluşlarıyla ortaya konabilir. Alan yönünde olan akışa veya eyleme alanın etkisi, yokuş aşağı gibi bir etki verir.

Çevredeki olası etki ve etkilenme; dış çevrenin alan etkisi olmakla kişiyi yönlendirip eğ imler. Kişiyi giriştirir. Dış çevre içinde böylesi bir alan etkisinin ortaya konması ile kişiler eylemli olmalarıdırlar.

İster karmaşık beliren duygu olsun; ister algıda seçicilikle beliren durulmalar olsunlar; bu tür etkiler kişilerde ortak etki olmakla kişiler arası ortaklayım olurlar. Kişiler bu ortak tınışım ile iletime ve senkronluma olurlar.

Bu iletime ve senkronluması yapılan mananın korunması işi de totem simgeyle "atılı" kılındı. Kişiler anlamın toteme atılı kılınmasıyla mana edilen bu anlamları; yani kişiler anlamla, totemi bir arada eşleştirdiler.

Yağmurun kendisi, hem çevresel alan etkili bir oluşmadır. Hem de yağan yağmurun kendisi çevresi içinde bir alan etkisini ortaya koymaktadır. Yani alan etkisi olmanın kendisi de bir alan etkisi ortaya koyuyordu.

Doğan çocuklar totemi alan içinde totemi mananın etki sel bakımı içinde şefkate tabii tutulurlar. Her bir gözetme, koruma, eğitim gibi yapılan işler kolektif manada işler olur. Bu işler içinde yapılan bakım ve gözetimler bir ananın, dıştan analık etkili olmasına denk düşen eylem (karşılık gelen) gayretler olması nedeniyle totem alanın ikinci bir soyut yanı daha vardı.

Totem grupları ana şefkatli olmaya yönelten bu ikinci durumlu yan, totemi mana gücünün tüzel olması içinde aranmalıydı. Kişilere ait olan ana gibi kimi tekil davranışları düzenleyen ve bu tür tekil davranışları totem tüzelini üzerinde grubun uhdesine almanın püf noktaları, kolektifi mana anlamasında aranmalıydı.

İlk totemi atalardaki tüzel yetkili grup düzeni, ataların deneyimiydi. Kaba bir kültür olmakla; sürüden izole edildi. Totem alan içinde çevrimli kılındı. Bu gibi kimi inşacı yasa bilinci kaba şekilde sürüde devir alınmıştı.

Derdi; "ötücülerdenim
Mesela; bir karga"
Amma yapışıcılardan bir sakırga

Düşünceleri vardı sabit
Ağzında dökülür oldu