Tûtî-i mu'cize-gûyem ne desem lâf değil Çarh ile söyleşemem âyînesi sâf değil
Ehl-i dildir diyemem sînesi sâf olmayana Ehl-i dil birbirini bilmemek insâf değil
Yine endîşe bilir kadr-i dür-i güftârım Rûzigâr ise denî dehr ise sarrâf değil
Girdi miftâh-ı der-i genc-i ma'ânî elime Âleme bez-i güher eylesem itlâf değil
Levh-i mahfûz-ı suhandir dil-i pâk-i Nef'î Tab'-ı yârân gibi dükkânçe-i sahhâf değil
Günümüz Türkçesi
1. Mucize gibi sözler söyleyen bir papağanım, dediklerim lâf değildir. Felekle konuşamam; tenezzül etmem; çünkü onun aynası, kalbi temiz değildir. (O benim seviyemde değildir.)
2. Gönlü temiz olmayana gönül ehlidir diyemem; gönül ehillerinin birbirlerini bilmemesi insafa sığar bir iş değildir.
3. Felek alçak, dünya ise kıymet bilmez; inciye benzeyen sözümün değerini gene düşünce bilir.
4. Şiir hazinesinin kapısının anahtarı elime geçti; âleme bol bol cevher dağıtsam bunlara ziyan olmuş gözüyle bakılamaz.
5. Nefi’nin temiz gönlü şiirin levhi mahfuzudur, dostlarınki gibi kitapçı dükkânı değil!
rahmetli hicivi pek severdi hep yapma denileni ederdi yaptı sonunda yapacağını ayırdı sultan gövdesinden kafasını kabri büyük olsun istermiş sultan bu isteğine hizmet etmiş attırmış onu köprüden marmaraya çıkaran olmamış garibi karaya o susmasını bilemedi kabri şimdi marmaradır ama iyi hicvederdi rahmetli anlaşılmamıştır
Kahve-i rûyi siyengin nefi çoktur bedene Hak teala rahmet ede anı icad edene burada şair faydalı diyerek kahveyi nefi değerlendirmiş. ikinci bir anlamda kahve nefi yapar yani gaz yapar ikinci anlamıda vucudun ifrazatlarında gazdır. hatta başka bir şair nefi'yi alt etmek için bir mısrasında 'bayır turpun yedikçe çıkan NEFİ değilmi' demiştir. işte nefi böyle birşey bence şair nefide kendisine bu mahlası seçerken beni sevenlere faydalı olayım sevmeyenlere ise gaz gibi sözleriyle rahatsızlık verdiğini anlatmak istemiş.
Tûtî-i mu'cize-gûyem ne desem lâf değil
Çarh ile söyleşemem âyînesi sâf değil
Ehl-i dildir diyemem sînesi sâf olmayana
Ehl-i dil birbirini bilmemek insâf değil
Yine endîşe bilir kadr-i dür-i güftârım
Rûzigâr ise denî dehr ise sarrâf değil
Girdi miftâh-ı der-i genc-i ma'ânî elime
Âleme bez-i güher eylesem itlâf değil
Levh-i mahfûz-ı suhandir dil-i pâk-i Nef'î
Tab'-ı yârân gibi dükkânçe-i sahhâf değil
Günümüz Türkçesi
1. Mucize gibi sözler söyleyen bir papağanım, dediklerim lâf değildir. Felekle konuşamam; tenezzül etmem; çünkü onun aynası, kalbi temiz değildir. (O benim seviyemde değildir.)
2. Gönlü temiz olmayana gönül ehlidir diyemem; gönül ehillerinin birbirlerini bilmemesi insafa sığar bir iş değildir.
3. Felek alçak, dünya ise kıymet bilmez; inciye benzeyen sözümün değerini gene düşünce bilir.
4. Şiir hazinesinin kapısının anahtarı elime geçti; âleme bol bol cevher dağıtsam bunlara ziyan olmuş gözüyle bakılamaz.
5. Nefi’nin temiz gönlü şiirin levhi mahfuzudur, dostlarınki gibi kitapçı dükkânı değil!
Nef'i
Bize kâfir demiş müftü efendi, Tut ben diyem O'na müselman.
Yarın vardıkta ruz-ı cezaya, İkimiz de çıkarız orda yalan.
Fikret'in 17. asrın şairi Nef'i için söylediği mısralar:
Sana bir başka zemîn, başka zaman lâzımdı
Sana bir âlem-i lâhuut- nişan lâzımdı!
divan şiirinde eleştiri denince akla gelen isim.
Nefi,bana 'ifrat'kavramının mücessem bir misali olark görünüyor...
Haşre dek sağ kalursam da sana şetm ederim
Hak sözü söylemekten hiç usanmam a köpek
edebiyatımızın en büyük hiciv ustası...
uyarılara ragmen bir türlü uslanmamış sonunda boğdurularak ölmüştür:(
rahmetli hicivi pek severdi
hep yapma denileni ederdi
yaptı sonunda yapacağını
ayırdı sultan gövdesinden kafasını
kabri büyük olsun istermiş
sultan bu isteğine hizmet etmiş
attırmış onu köprüden marmaraya
çıkaran olmamış garibi karaya
o susmasını bilemedi kabri şimdi marmaradır
ama iyi hicvederdi rahmetli anlaşılmamıştır
'... bela budur ki alıştı belalarıla gönül
gamın da gelse dile bais-i meserret olur...'
nefi
Kahve-i rûyi siyengin nefi çoktur bedene
Hak teala rahmet ede anı icad edene
burada şair faydalı diyerek kahveyi nefi değerlendirmiş. ikinci bir anlamda kahve nefi yapar yani gaz yapar ikinci anlamıda vucudun ifrazatlarında gazdır. hatta başka bir şair nefi'yi alt etmek için bir mısrasında 'bayır turpun yedikçe çıkan NEFİ değilmi' demiştir.
işte nefi böyle birşey bence şair nefide kendisine bu mahlası seçerken beni sevenlere faydalı olayım sevmeyenlere ise gaz gibi sözleriyle rahatsızlık verdiğini anlatmak istemiş.
Ne zaman Nef´inin ismini duysam aklima gelen ikinci isim nedense hep Bakîdir.
Derdim nice bir sînede pinhân ederim ben
Bir âh ile bu âlemi vîrân ederim ben
Bana kelp demiş Tahir efendi
İltifatı bu sözde zahirdir
Mâliki mezhebi benim zira
İtikatımca kelp tahirdir