Kültür Sanat Edebiyat Şiir

koyun ve keci canlarinin.. tunctan yapilanina.. buyuklugune gore.. can cingirak zil denildigi gibi..

demir bir yekpaare havan icinde.. genellikle.. dil adi verilen.. delik bir boynuz.. veya.. isleme zorlugu nedeniyle.. boynuz yerine.. somun.. kalin civata veya civi.. konulmus.. anadoluda agiz farkliliklari ile.. tikirdak tokurdak takirdak dingirak.. densede.. ekseri cogunlugun.. dingirdak paydasinda birlestigi..

koyun keci kaybolsa yerini bulmak kolay oldugu gibi.. hayvan suruyu kaybetse.. dingirdagin sesine dogru kosma icgudusu.. ile suruyu bulur..

agaclarin dalini kestigimizde.. geriye kalan kisimlarina budak deriz.. tipki agaci kesince geriye kalanina kutuk dedigimiz gibi..

buyukluk kucuklugune bakmaksizin budak dedigimiz gibi..

islenmis.. kapi pencere haline gelmis tahtasinda ki.. recineli yuvarlak halkali kisimlarinada budak yedi deriz..

budaklar purmuz ile daglanmali.. boyanan kapi pencereden.. sicakta recinenin eriyip.. dallanip budaklanmasina mehal vermemelidirlerdir...

kucuk bebelerin bezlere sarilmasi.. sardigimiz bezlere kundak deriz..

yine tufegin namlu altinda.. el kundagi olur.. elimiz.. isinan namlu sebeb yanmaz.. namluyu sardigi icin yatak vazifesi gordugu icin kundak denir..

kundaklamak.. ise.. bir evin yakilip.. kacilmasidir.. bu nedenle.. cocuklari sarip sarmalarken.. kundaga sardim denmesi uygundur.. kundakladim dersek.. yanlis anlasilabilir..

sallanirca.. suruklerce.. adimini atmiya calisan kimseye.. sarsak adimlarla gidiyor deriz..

bazi cok saf kimselerede sarsak denir..

ayrica.. sarmak fiilinin bir hali.. su hediyeyi sarsak.. su yarayi sarsak deriz..

basina bir bela sarsakda eversek.. belki duzelir deriz..

gercekte.. baardak.. dedigimiz halde.. bardak yazdigimiz gibi..

baarsak veya bagirsak der.. barsak yazariz.. boylece.. hep beraber bagirsak.. sesimiz gur cikar..

.. cumlesindeki bagirsak fiili genis zamandan ayrilmis olur..

barsaklar.. sindirim sisteminin bir parcasidir.. mideden(onada miide miyde deriz) sonra gelir.. ince barsak.. kalin barsak gibi kisimlara ayrilir.. besinleri sindirir.. gida emerler.. oniki parmak bagirsagi olur..

kuzu oglagin barsagindan kokorec olur.. sucuk yapiminda barsaktan yararlaniriz..

kuzu buzagi oglak gibi hayvanlarin.. gun boyunca birlikte yayilirken.. annesini emmemesi icin.. yular seklinde.. boynuna sarilmasina karsin.. burnuna gelen kisimda.. sivri civileri olan.. ve emmek isterken.. annesinin tepinip musade etmemesine yariyan duzenek.. buruna gelen kisim ceneyi saran kisim deriden.. kalani ipten olabilecegi gibi.. tum kisimlari deriden de olabilir..

civi gibi.. raptiye gibi seyleri.. cakmamiza yariyan alete.. cakic deriz..
belki ilk baslarda adi.. cakacak.. cakici.. idi.. zamanla cekic oldu..
yada.. cekic dedigimiz.. demir alet icat olmazsan evvel insanimiz.. atlarini bagladiklari.. kazigi.. tas devrinde.. bu tas cakacaklar ile cakiyor..

hayvan.. urgan ile bagli oldugu lazik cevresinde yayiliyor. kacamiyor.. insana alisip evcillesiyordu..

bazi zaman.. salt.. cakmakta degil.. atin.. otlu alani bitirip.. baska otlu yere cakilmasi icin.. kazigi sokmekte de kullanilan.. bu cakacaklardan.. kimisi.. yere cakili gibi duruyorsa..
belkide atalarimiz..

- bu cakili adeta yere.. dediler bir baskasi ise..

- o cakili ise.. su cakili olmayani al.. oynat yerinden.. cakilisiz hale getir dedi..

gel zaman git zaman.. cakil oldu kaldi.. o taslarin.. o kaya parcalarinin adi.. mumkun bu..

belkide. koyunlarin.. kuyruk cevresinde.. cakili gibi duran.. cakilmis gibi cakillari andiran.. bu olusumlarin.. cakildak olan adi.. boyle dogdu.. mumkun bu.. cunku mumkunlude hersey mumkun..

etleri.. takir takir kurumaya yakin.. ic yaglari ve yumusak olmasi leziz olmasi icin.. koyun kuyruk yagi ile kavurup.. suyu bozulmayacak sekilde ucurulur..
bu don halde kavrulmus.. eti az yagi cok.. veya esit kavurma blokuna kakirdak denir.. kisin yemeklere azar azar katilir..

burnumuzda kulagimizda.. kimi yerlerimizde.. kemik kadar sert olmamakla birlikte.. ete nazaran sert.. hafif esnek.. kemiksi olusuma kikirdak adi verilir..

haaayir efendim.. bilakis cakildak.. koyun ve kuzularin.. mayislarinin (eeesi.. kakasi..) arkalarinda.. uzun kuyruk alt cevresinde tuylere yapisip.. kurur.. cakiltasini andirir.. bu tur yapilanmiya cakildak denir..

ic anadoluda.. cocuklar ayakyoluna giderken.. taharet icin su ibrigi goturmezlerse.. ebeveynleri onlara..

- iyi goturmede.. cakildakli cakildakli gez.. pis mikrop kerahat naalet..
.. diye seslenerek.. azarlarlar..

cakildak.. kendini temiz tutan.. gubresi kuru olan kecide hastalanmadi.. sular seller gibi degilse olmaz..

ama.. buyuk bas inek danalarin.. arka ayak cevresinde.. olur.. kasagi ile.. temizlenip.. hayvan rahatlatilmali..