Vahdet bilinci Şiiri - Kemal Tekir

Vahdet bilinci

”
Sokrates, “Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir” derken aslında bir kapı açıyordu.
Bu söz, cehaletin itirafı değil; bilincin uyanışıdır.

Tasavvufta da benzer bir anlayış vardır:
“Hiçlik makamı.”
Kendini “bilen” doludur, ama hakikati arayan boşalır.

Sokrates akılla, derviş gönülle aynı kapıya varır:
“Doluyken öğrenemezsin.”

Mevlânâ ve Ney’in Hikâyesi

Mevlânâ der ki:
“Dinle neyden kim şikâyet eder…”
Ney, kamışlıktan koparılmıştır; içi oyulmuş, yanmıştır.
Ama tam da bu yüzden ses verir.

Felsefi karşılığı:
İnsan, eksildikçe derinleşir.
Tasavvufi karşılığı:
Ayrılık acısı, hakikatin sesine dönüşür.

İbn-i Arabi ve Varlık Birliği (Vahdet-i Vücud)

İbn-i Arabi’ye göre:

“Varlık birdir, görünen çoktur.”
Bir aynaya bakarsın, bin parça görüntü görürsün.
Ama kaynak tektir.
Felsefede bu, ontolojik birlik tartışmasıdır.

Tasavvufta ise:
“Her şey O’ndan, O’na.”
Bu bakış, insanı kibirden arındırır. Çünkü: Sen ayrı bir varlık değil, bütünün bir tecellisisin.

Yunus Emre ve “Bir Ben Vardır Bende”

Yunus şöyle der:
“Bir ben vardır bende, benden içeri.”
Bu, psikolojiden önce yapılmış bir iç gözlemdir.
Modern dilde: bilinç ve bilinçaltı.
Tasavvufta: nefs ve ruh.
Yunus’un dediği şu: Sen sandığın kişi değilsin.
Sen, o sandığının ardındaki derinliksin.

Nietzsche ve “Kendini Aşmak”

Nietzsche der ki:
“İnsan aşılması gereken bir varlıktır.”
Bu, tasavvufta “nefs terbiyesi”dir.
Derviş de der ki:
“Nefsini bilen Rabbini bilir.”
Nietzsche Tanrı’yı dışarıda reddederken,
Tasavvuf Tanrı’yı içeride arar.
Ama ikisinin ortak noktası: İnsan olduğu haliyle tamam değildir.

Hallac-ı Mansur ve “Enel Hak”

Hallac:
“Enel Hak” (Ben Hakk’ım) dediğinde idam edildi.
Bu söz, zahirde küfür gibi görünür.
Ama tasavvufta anlamı şudur: “Ben yokum, yalnızca Hak var.”
Bu, egonun tamamen erimesidir.
Felsefede bu, öznenin yok oluşu tartışmasıdır.
Tasavvufta ise:
“Fenafillah” (Allah’ta yok oluş)

Stoacılar ve Teslimiyet

Stoacılar der ki:
“Kontrol edemediklerini kabullen.”
Tasavvuf der ki:
“Teslim ol.”
Biri aklın disiplini,
diğeri gönlün rızasıdır