Bir Hafızanın Ardından

Bazı insanlar vardır,
adı söylendiğinde
yalnız bir kişi gelmez akla
bir çağ,
bir birikim,
bir hafıza yürür insanın üzerine doğru.

Senin adın da öyleydi,
İlber Ortaylı denildiğinde
sadece bir insan değil,
yüzyılların içinden süzülmüş bir ses duyulurdu.

Şimdi o ses
birden kesilmiş gibi değil de
uzaklaşmış gibi
sanki hâlâ bir yerlerde konuşuyorsun da
biz artık yetişemiyoruz.

Şehir aynı şehir,
kitaplar aynı raflarda duruyor,
tarih yine yerinde ağır ve derin.
Ama onu anlatan
o kendine has ses yok artık.

Bilgiyi yük gibi değil,
sorumluluk gibi taşıyan bir ses.

Senin ardından
en çok ne eksildi diye sordum kendime
bir insan mı?
Bir hoca mı?
Yoksa hakikate karşı duyulan o
inatçı sadakat mi?

Çünkü sen
yalnızca bilen değildin,
bildiğini eğip bükmeyenlerdendin.
Kalabalıklar alkışlasa da
yanlışın karşısında tek başına durabilen.

Şimdi o duruş
bir hatıra gibi kaldı içimizde.

Kış yine gelecek,
ama bu kez biraz daha ağır.
Çünkü bazı insanlar giderken
mevsimleri de yanında götürür.

Ve sen,
arkanda yalnızca kitaplar değil,
bir düşünme biçimi bıraktın
kolaya kaçmayan,
sığlığa razı olmayan,
her şeyi yerli yerine koymaya çalışan bir zihin.

Belki de en büyük mirasın buydu:
Cevap vermek değil,
insanı cevap aramaya mahkûm etmek.

Şimdi herkes konuşuyor,
herkes bir şeyler söylüyor.
Ama senin cümlelerin gibi
yerine oturan,
insanı susturup düşündüren sözler
pek az.

Ve anlıyorum ki
asıl eksiklik
sende değil
bizde.

Çünkü seninle birlikte
bir ölçü kayboldu.

Ama yine de
tam bir yokluk değil bu
çünkü bazı insanlar
gittikten sonra
daha çok var olur.

Sen de öylesin.
Artık bir kişi değil,
bir hatırlayış biçimisin.

Ve biz
ne zaman doğruyu aramaya kalksak
bir yerlerden
senin sesin geçecek içimizden:

“Düşün.”