Tek adam rejimi alternatifi

Tek Adam Rejiminin Alternatifi
Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem

1. Güçler Ayrılığı Gerçekten Hayata Geçer

Tek adam rejiminde:
Yasama, yürütme ve yargı fiilen tek merkezde toplanır.
Meclis, denetleyen değil “onaylayan” bir organa dönüşür.

Güçlendirilmiş parlamenter sistemde:
Yürütme Meclis’e karşı sorumludur.
Bakanlar Meclis içinden çıkar, hesap verir.
Yargı, yürütmeden bağımsız hâle gelir.

Türkiye gibi devlet geleneği güçlü ama demokratik kurumları yıpratılmış bir ülkede bu denge hayati önemdedir.

2. Kurumlar Kişilere Bağımlı Olmaz

Tek adam rejiminde:
Sistem, liderin karakterine ve niyetine bağlıdır.
“İyi lider” varsayımı üzerine kurulur (ki bu demokrasi değildir).

Parlamenter sistemde:
Kural esastır, kişi geçicidir.
Devlet aklı şahıs değil, kurum üretir.
Türkiye’de en büyük sorunlardan biri “adam giderse sistem çöker” algısıdır. Parlamenter sistem bu riski ortadan kaldırır.

3. Meclis Gerçek Temsil Mekânı Olur

Tek adam rejimi:
Halk 5 yılda bir oy verir, sonra izleyici olur.
Meclis çoğu zaman etkisizleşir.

Güçlendirilmiş parlamenter sistem:
Meclis sürekli denetim yapar.
Muhalefet etkisiz değil, sistemin parçasıdır.
Soru, gensoru, araştırma komisyonları işler hâle gelir.
Türkiye gibi çoğulcu, çok sesli ama kutuplaştırılmış bir toplumda bu hayati bir rahatlama sağlar.

4. Toplumsal Kutuplaşma Azalır

Tek adam rejimi:
“Biz ve onlar” dili üzerinden ayakta durur.
Kazanan her şeyi alır, kaybeden dışlanır.

Parlamenter sistem:
Uzlaşmayı zorunlu kılar.
Koalisyon kültürü düşmanlık değil müzakere üretir.
Türkiye’de sorun koalisyon değil, koalisyon kültürünün bilinçli olarak itibarsızlaştırılmasıdır.

5. Ekonomide Öngörülebilirlik ve Güven Sağlanır

Tek adam rejimi:
Bir imza ile ekonomi yön değiştirir.
Kurallar değil talimatlar çalışır.

Parlamenter sistem:
Ekonomi kurulları bağımsızdır.
Hukuk güvencesi yatırımcının temel dayanağıdır.
“Gece yarısı kararnamesi” riski azalır.
Türkiye’de ekonomik krizin temel nedeni sadece dış etkenler değil, kurumsal güvensizliktir.

6. Yerel Yönetimler Güçlenir

Tek adam rejimi:
Merkeziyetçilik artar.
Yerel irade baskılanır.

Parlamenter sistem:
Yerel yönetimler daha özerk olur.
Halk yönetime daha doğrudan katılır.
Türkiye’nin sosyolojik çeşitliliği merkezi tek sesliliği değil, yerel aklı gerektirir.

7. Demokrasi “Sandık”tan İbaret Olmaz

Tek adam rejimi:
Demokrasi = seçim sonucu
Seçim sonrası sınırsız yetki

Parlamenter sistem:
Demokrasi = seçim + denetim + hukuk + özgür basın

Türkiye’nin ihtiyacı güçlü lider değil, güçlü demokrasidir.
Özetle:
Güçlendirilmiş parlamenter sistem,
Tek adamı değil ortak aklı,
Biatı değil katılımı,
Korkuyu değil güveni,
Keyfiyeti değil hukuku esas alır.
Bu da Türkiye’nin tarihine, toplumsal yapısına ve demokratik birikimine başkanlık sisteminden çok daha uygundur

Kemal Tekir
Halkın,Hak kın sesi