Diktatörlüğün aşamaları Şiiri - Kemal Tekir

Diktatörlüğün aşamaları

İlk aşama: kadrolaşma
İkinci aşama: sistemin alt yapısını hazırlama
Üçüncü aşama:kitleleri algılarla uyuşturma
Dördüncü aşama:son perde,final

1. Aşama: Kadrolaşma

Bu aşama sessizdir, görünmezdir.
Amaç:
Devleti yöneten kurumları değil,
kurumların içindeki insanları ele geçirmek.
Nasıl yapılır?
Yargı, emniyet, ordu, bürokrasi, üniversiteler
“Bizden olanlar” yükseltilir
Liyakat yerini sadakate bırakır
Kritik noktalara kilit isimler yerleştirilir
Tarihsel örnekler
Nazi Almanyası: SS ve parti kadrolarıyla devletin içinin boşaltılması
Sovyetler: Parti komiserleriyle tüm kurumların kontrolü
Türkiye pratiği
Mülakat sistemi
Kurumların “arka bahçe” hâline getirilmesi
Yargının yürütmeye bağımlı hâle gelmesi
“Devlet benim” anlayışının yerleşmesi
Bu aşamada halk genelde şunu der:
“Bunlar teknik işler, bizi ilgilendirmez.”

2. Aşama: Sistemin Altyapısını Hazırlama

Artık kadrolar yerleşmiştir; sıra kuralları değiştirmeye gelir.
Amaç:
Geçici güçten kalıcı iktidar üretmek.
Nasıl yapılır?
Anayasa değişiklikleri
Yetkilerin tek elde toplanması
Kuvvetler ayrılığının fiilen ortadan kaldırılması
Meclisin işlevsizleştirilmesi
Tarihsel örnekler
Hitler: Yetki Kanunu
Putin: Başkanlık yetkilerinin sınırsızlaştırılması
Türkiye pratiği
Başkanlık sistemi
Kararnamelerle yönetim
Denetimsiz yürütme
“Hızlı karar alıyoruz” söylemi
Bu aşamada halk şunu duyar:
“İstikrar için şart.”

3. Aşama: Kitleleri Algılarla Uyuşturma

Bu aşama en kritik ve en uzun süren evredir.
Amaç:
Toplumu dirençsiz, sorgusuz ve tepkisiz hâle getirmek.
Nasıl yapılır?
Medyanın tek sesli hâle getirilmesi
Sürekli tehdit algısı: düşmanlar, beka, dış güçler
Kimlik siyaseti: biz–onlar ayrımı
Ekonomik bağımlılık: yardımlar, sadaka düzeni
Araçlar
Propaganda
Korku
Umut satışı
Yorgunluk yaratma
Tarihsel örnekler
Mussolini: kitle mitingleri ve propaganda
Kuzey Kore: sürekli dış düşman anlatısı
Türkiye pratiği
Havuz medyası
Trol orduları
“Ya biz ya kaos” söylemi
Sürekli seçim atmosferiyle toplumun yorulması
Bu aşamada halk şunu der:
“Kötü ama alternatifi yok.”

4. Aşama: Son Perde – Final

Artık sistem oturmuştur.
Belirtiler
Muhalefetin kriminalize edilmesi
Protestonun terörle eşitlenmesi
Yargının tamamen araçsallaşması
Seçimlerin şeklen var, fiilen işlevsiz olması
Sonuç
Hukuk değil, talimat işler
Devlet değil, rejim ayakta tutulur
Sessizlik “normalleşme” diye sunulur
Tarihsel sonuç
Ya ağır bir toplumsal bedel
Ya uzun yıllar süren çöküş
Ya da gecikmiş bir uyanış
Tarihin Ortak Dersi
Diktatörlükler:
Güçlü oldukları için değil
Toplum örgütsüz olduğu için kalıcılaşır.
Ve tarih şunu tekrar tekrar yazar:
Karanlık, kötülüğüyle değil
İyilerin dağınıklığıyla kazanır.